آشنایی با قوانین مقررات و معاهدات بین المللی گروههای هدف

آنچه در ذیل می آید تمامی مطالبی است که در کلاس ارائه شده و گزیده ای از این مطالب را استاد دولتخواه در جزوه ای جداگانه تکثیر و به دوستان جهت مطالعه برای امتحان ارائه داده است:

جلسه اول: 30/6/87 آشنايي با قوانين،… استاد: آقاي اسدپورطهراني

1- آوارگان جنگي 6- بي تابعيت ها

2- اسيران جنگي 7- معلولان عادي

3- مجروحان جنگي 8- كودكان

4- معلولان جنگي 9- زنان

5- مهاجران 10- اقليت ها (قومي، ديني، زباني و …)

حقوق بين الملل بشردوستانه چيست؟

حقوق بين الملل بشردوستانه يكي از شاخه هاي اصلي و كاربردي حقوق بين الملل عمومي است، در حقوق بين الملل بشردوستانه صحبت از قواعد حمايتي است كه در جهت حمايت از افرادي بايد اعمال شود كه در جنگ و مخاصمات حضور ندارند (به عنوان مثال: زنان، كودكان، كهنسالان و …) و يا در ميدان جنگ و به طور كلي مخاصمه را ترك كرده اند (به عنوان مثال: مجروحان جنگ، معلولان جنگ، اسيران جنگي و …) مي باشد.

بخش ديگري از حقوق بين الملل بشردوستانه در مورد ايجاد قواعد و مقرراتي است براي محدود كردن روشها، ابزارها، و وسائلي كه در ميدان جنگ و مخاصمات به كار مي رود (به عنوان مثال محدوديت كاربرد سلاحهاي شيميايي، ميكروبي، راديواكتيو، محدوديت استفاده از مين هاي ضد نفر و بمب هاي خوشه اي و …)

گروه هدف در جنگ دخيل نيستند غير رزمندگان

گروه هدف در جنگ دخيل هستند رزمندگــــــان

مهمترين سازمان بين المللي كه هدف اصلي آن رعايت هر دو جنبه حقوق بين الملل بشردوستانه مي باشد كميته بين المللي صليب سرخ مي باشد، هدف اصلي اين كميته توجه به حقوق و رعايت حقوق قابل اعمال در زمان جنگ مي باشد به طوري كه چه افرادي كه به طور مستقيم درگير جنگ هستند (رزمندگان) و چه افرادي كه به طور غيرمستقيم درگير جنگ شده اند (آوارگان جنگي، اسيران جنگي، مجروحان جنگي، معلولان جنگي، مهاجران، بي تابعيت ها، معلولان عادي، كودكان، زنان، اقليت ها) به امور اين افراد رسيدگي كرده و يا در نهايت منجر به پايان جنگ شود.

قواعد حقوق بين الملل بشردوستانه در حقيقت هدف اصلي آن اين است كه هر دو طرف درگير در مخاصمه به طور كاملاً محدود از روشها و ابزارهاي

جنگي استفاده كنند و از انواع و افرادي كه تحت تأثير جنگ قرار گرفته اند يا احتمال دارد تحت تأثير آن قرار گيرند حمايت شود.

منظور از دو طرف درگير از لحاظ حقوق بين الملل بشردوستانه چه كساني هستند؟

اصولاً مخاصمات مسلحانه بين المللي، جنگي است كه ميان نيروهاي مسلح دست كم دو كشور به وقوع مي پيوندد و از اين لحاظ ارتشهاي دو كشور طرفين درگيري محسوب مي شوند . در مخاصمات غيرمسلحانه بين المللي (داخلي) اصولاً جنگ صرفاً در سرزمين يك دولت و ميان نيروهاي مسلح منظم (ارتش) و گروههاي مسلح غيرمنظم واقع مي شود، بنابراين در اين نوع درگيريها ارتش در مقابل مخالفان داخلي قرار مي گيرد و از اين لحاظ به اين گونه درگيريها و مخاصمات آشوبها يا بحرانهاي مسلحانه داخلي گفته مي شود اما بايد توجه داشت اگر همين آشوبهاي داخلي با نقض جدي نظم داخلي و اعمال خشونت آميز متعدد همراه باشد ديگر آنرا نمي توان نه آشوب محسوب داشت و نه امري داخلي و بنابراين همچون يك مخاصمه بين المللي الزاماً بايد تابع قواعد و مقررات بين المللي باشد.

_________________________________________________________________

جلسه دوم: 6/7/87 آشنايي با قوانين،… استاد: آقاي اسدپورطهراني

قواعد اساسي حقوق بين الملل بشردوستانه كدامها هستند؟

1- مطابق اين قواعد اشخاصي كه ديگر نمي توانند يا به هر دليلي نمي خواهند در مخاصمات مسلحانه شركت داشته باشند از اين حق برخودراند كه از حيات و تماميت جسمي و ذهني آنها حمايت شود، چنين اشخاصي بايد در هر شرايطي حمايت شوند و بدون هيچ گونه تبعيضي نامساعد و رفتارهاي غيرانساني با آنها برخورد شود .

2- كشتن و زخمي كردن دشمني كه در حين جنگ تسليم شده يا سلاح بر زمين گذاشته ممنوع است.

3- مجروحان و بيماران بايد جمع آوري شوند و هر يك از طرفين درگيري كه آنها را در اختيار دارد بايد از آنها مراقبت كند.

4- تأسيسات، پرسنل، وسايل حمل و نقل و تجهيزات پزشكي بايد از انهدام تحت هر شرايطي معاف و مستثني باشند.

5- نشانه هاي صليب سرخ، هلال احمر و از اين قبيل كه بر روي زمينه سفيد نقش بسته اند علامتهايي هستند كه از پرسنل پزشكي، مجروحان و بيماران حمايت كرده و نسبت به اين نشانه ها طرفين درگير تحت هر شرايطي بايد نهايت احترام را قائل شده و هيچ گونه تجاوزي به محدوده آنها تحت هر عنواني انجام نشود.

6- نظاميان و شهروندان اسير شده حق دارند كه از حيات، حيثيت، حقوق شخصي، سياسي، مذهبي و ساير عقائدشان حمايت شده و به آن احترام گذاشته شود و در برابر هر گونه عمل خشونت بار يا تلافي جويانه بايد از آنها دفاع شود. اسيران حق دارند با افراد خانواده خود خبر مبادله كرده و كمك دريافت كنند.

7- دو طرف درگيري و اعضاء نيروهاي مسلح آنها در انتخاب روشهاي جنگي و ابزارهاي جنگي حق نامحدودي ندارند.

استفاده از سلاح يا روشهاي جنگي كه احتمال دارد خسارات غيرضروري يا رنج زيادي ايجاد كنند به طور كلي ممنوع است . نكته بسيار مهم كه در تمام درگيريها بايد رعايت شود، دو طرف درگيري به منظور مستثني كردن اموال و افراد غيرنظامي همواره بايد ميان جمعيت نظامي و غيرنظامي تمايز قائل شوند و طرفين درگيري به جمعيت غيرنظامي نبايد به طور فردي يا جمعي حمله اي انجام شود و حملات صرفاً بايد به اهداف نظامي مشخص شده صورت گيرد.

منشأ حقوق بين الملل بشردوستانه چيست؟

پيش از شكل گيري نهادهايي از قبيل كميته بين المللي صليب سرخ و… هيچگونه قواعدي كه در درگيريهاي مسلحانه نظارتي داشته باشد يا درگيريهاي مسلحانه را محدود و قاعده مند كند وجود نداشت. به تدريج معاهده هاي دو جانبه اي كه صرفاً دو كشور درگير در جنگ ملزم به رعايت آن در محدوده زماني كوتاهي بودند شكل گرفت، سپس قوانيني به وجود آمد كه كشورها صرفاً براي سربازان خود صادر مي كردند ولي قابليت اعمال و اجرا به صورت گسترده نداشت.

در سال 1862 شخصي به نام هانري دوناي كتابي منشتر كرد به عنوان «خاطرت جنگ سولفورينو» و در آن براي نخستين بار ايده كمك رساني به نظاميان و غيرنظاميان درگير در جنگ را توسط يك نهاد بين المللي مطرح كرد. بر مبناي اين انديشه دولت سوئيس با همكاري پنج كشور ديگر از جمله ايران نهادي بين المللي با عنوان كميته بين المللي صليب سرخ را پايه گذاري كرد. پس از آن در سال 1964 طي يك كنفرانس ديپلماتيك با حضور 16 كشور وظايفي براي نهاد مذكور پيش بيني شد كه مهم ترين وظيفه آن كمك به بهبود شرايط مجروحان در ميدانهاي جنگ بود (عنوان اين معاهده بين المللي كنوانسيون ژنو مي باشد).

كنوانسيون ژنو چه ابتكاراتي براي نخستين بار ارائه كرد(خصوصيا ت كنوانسيون ژنو چيست) ؟

1- اين كنوانسيون داراي قواعدي مدون و منسجم و دائمي در مورد حمايت از كليه قربانيان جنگ دارد .

2- كليه كشورها موظف به رعايت مقررات اين كنوانسيون مي باشند.

3- كليه كشورها متعهد به گسترش و مراقبت از مقررات اين كنوانسيون بدون اعمال هر گونه تبعيض ميان پرسنل نظامي بيمار و مجروح مي باشند

4- احترام به پرسنل، وسايل حمل و نقل و تجهيزات پزشكي حامل آرم صليب سرخ و هلال احمر در تمام كشورها لازم است.

چه معاهداتي حقوق بين الملل بشردوستانه را تشكيل مي دهد؟

حقوق بين الملل بشردوستانه كه نخستين بيانيه آن كنوانسيون ژنو مي باشد به طور فزاينده اي در زمينه هاي متفاوت و متنوع گسترش يافته، تعدادي از مهمترين آنها عبارتند از:

1- اعلاميه سن پترزبورگ در مورد منع كاربرد بمبهاي خاص در زمان جنگ

2- كنوانسيون لاهه در مورد رعايت قوانين و مقررات جنگهاي زميني در جنگهاي دريايي

3- پروتكل ژنو در مورد منع كاربرد گازهاي خفه كننده، سمي يا ديگر گازها و استفاده از روشهاي باكتريولوژيك در جنگ

4- كنوانسيون لاهه براي حمايت از اموال فرهنگي و ميراث فرهنگي كشورها به هنگام بروز مخاصمات مسلحانه

5- كنوانسيون منع تكميل، توليد و ذخيره سازي سلاحهاي سمي، باكتريولوژيك، بيولوژيك و نابودسازي آنها

6- پروتكل مربوط به منع استفاده از سلاحهاي ليزري كور كننده

7- پروتكل اصلاحي درباره منع يا محدوديت كاربرد مين هاي ضد نفر، تله هاي پنهاني انفجاري

جلسه چهارم 20/7/1387 آشنایی با قوانین،… استاد: آقای اسدپور طهرانی

ضمانت اجرا (Sanction) در مسئولیتهای بین المللی: به طور کلی چه در حقوق داخلی و چه در حقوق بین الملی هر چند که ایجاد قواعد حقوقی امری صحیح و درست می باشد اما وضع قواعد حقوقی کافی نیست بلکه باید بر رعایت قواعد وضع شده نیز نظارتی وجود داشته باشد. به عبارت دیگر باید رعایت قواعد حقوقی تضمین شود زیرا تأثیر هر قاعده حقوقی بستگی زیادی به ضمانت اجرایی دارد که مربوط به آن قاعده حقوقی می شود. در حقوق داخلی ضمانت اجرا یا جنبه مدنی دارد (یعنی مسئولیت فردی یا خصوصی) و یا جنبه کیفری دارد(مسئولیت جمعی یا عمومی).

در حقوق بین المللی بر خلاف حقوق داخلی چه در زمینه مسئولیت بین المللی فردی و چه در زمینه مسئولیت بین المللی جمعی اصل بر ضمانت اجرایی از نوع ترمیمی است و چندان ضمانت اجراهای کیفری به گونه ای که در حقوق داخلی رواج دارد، مورد توجه قرار نمی گیرد. به عبارت دیگر در حقوق بین الملل ضمانت اجرای کیفری در مقابل نقض قواعد خاص و مشخصی که عنوان جرم بین المللی را دارند تعیین می گردد، در حالی که ضمانت اجرای ترمیمی به طور کلی می تواند در مورد نقض هر قاعده حقوق بین الملل به وجود آید البته جرائم بین المللی صرف نظر از اینکه دارای ضمانت اجرای کیفری باشند ممکن است ضمانت اجرای مدنی را نیز به دنبال داشته باشند یعنی شخص نقض کننده قواعد حقوق بین الملل ملزم به جبران ضرر و زیان ناشی از جرم بین المللی خود نیز باشد.

در حقوق بین الملل بشردوستانه اصولاً نقض هر قاعده بین المللی جرم بین المللی محسوب می شود و موجبات هر دو جنبه مسئولیت بین المللی دولت مجرم را فراهم می سازد.

اصل مسئولیت کیفری در حقوق بین الملل بشردوستانه برای نخستین بار در عهدنامه چهارم لاهه در سال 1907 میلادی مقرر شده است «طرفین متخاصم که قواعد مقرر در این عهدنامه را نقض نمایند ملزم به جبران خسارات وارده هستند و مسئول کلیه اعمال ارتکابی از سوی اعضاء نیروهای مسلح خود می باشند»

بارزترین و مهمترین نوع ضمانت اجرای کیفری که وسیله اجرای قواعد حقوقی را فراهم می سازد مجازات است اما در بحث از مجازات این مشکل حقوقی وجود دارد که مجازات فقط در صورتی اعمال می شود که اولاً جرم قبلاً مشخص شده باشد و از همه مهمتر مجرم فرد معینی باشد.

جرائم بین المللی ناشی از جنگ:

جنایات جنگی و جنایات علیه بشریت جرائم بین المللی به شمار می روند و همانند سایرجرائم موضوع حقوق بین الملل از قبیل جنایات علیه صلح و همچنین بر روابط میان دولتها تأثیر می گذارند در حقیقت از لحاظ ارتباط جرائم بین المللی با حقوق بین الملل بشردوستانه باید گفت ارتکاب این نوع جرایم حریم ارزشهایی را که جامعه جهانی معتبر شناخته است خدشه دار می کند. به عبارت دیگر در نظم عمومی جامعه جهانی اخلالی جدی وارد می کند. بنابراین جرم دانستن این اعمال موضوعی است که در چهارچوب حقوق بین الملل بشردوستانه مطرح می شود و به علاوه باید به این نکته بسیار مهم توجه داشت که این جنایات همچنین می تواند موضوع مقررات حقوق داخلی قرار گیرد بنابراین علاوه بر پیگرد بین المللی می تواند توسط نهادهای صلاحیت دار داخلی نیز مورد پیگرد قرار گیرد.

مهمترین و برجسته ترین اسناد بین المللی که جرائم ناشی از جنگ را به طور دقیق طبقه بندی کرد اساسنامه های دادگاههای نورنبرگ و توکیو بود.

به موجب مقررات مذکور [اسناسنامه های دادگاههای نورنبرگ وتوکیو] جرائم ناشی از جنگ عبارتند از: انواع جنایتها علیه صلح، جنایات جنگی و جنایات علیه حیثیت افراد انسانی (جنایت علیه بشریت)، این دادگاهها توانستند فقط به اتهامات جنایتکاران بزرگ جنگی رسیدگی کنند و سایر متهمان در سایر دادگاههای کشورهای اصلی محل وقوع جرم از قبیل روسیه، لهستان، اتریش، آلمان، فرانسه و… مورد قضاوت قرار گرفتند.

تعریف جنایات علیه صلح: جنایات علیه صلح شامل این اعمال است: هدایت، تهیه مقدمات، شروع یا تداوم جنگ یا جنگ ناقض معاهدات یا موافقتنامه های بین المللی یا مشارکت در طرح یا ایجاد توطئه دسته جمعی برای به وجود آوردن جنگ یا هدایت جنگ یا تهیه مقدمات جنگ.

_________________________________________________________________

جلسه پنجم: 27/7/87 آشنايي با قوانين،… استاد: آقاي اسدپورطهراني

هدف حقوق بشردوستانه چیست؟

هـدف حــقوق بین الملل بشردوســتانه کاســتن از بحرانهای ناشی از جنگ می باشد به گونه ای که تا بالاترین حد ممکن به حمایت و یاری قربانیان و معلولان جنگ اقدامات مناسب انجام شود بنابراین باید توجه داشت که حقوق بین الملل بشردوستانه واقعیت وجود جنگ را به عنوان یک عمل می پذیرد و در حقیقت به شکلی آرمان گرایانه و غیر واقعی در جهت افکار جنگ برنمی آید. بنابراین حقوق بین الملل بشردوستانه حقیقت جنگ را بدون بررسی دلایل وقوع جنگ یا قانونی بودن توسل به زور مورد توجه قرار می دهد و صرفاً آن دسته از جنبه های جنگ را که روابط انسان دوستانه را تنظیم می کند مورد توجه قرار می دهد. مقررات حقوق بین الملل بشردوستانه به طور کلی بدون توجه به دلایل وقوع جنگ و اینکه کدام یک از طرفهای درگیر متجاوز یا مدافع شناخته می شوند به دو طرف درگیری در جنگ اعمال می شود، به عبارتی دیگر این قواعد بدون توجه به تأیید یا عدم تأیید طرفین درگیر در جنگ لازم الاجرا می باشد. در مورد مخاصمات مسلحانه بین المللی به طور کلی تعیین دولتی که به نقض منشور ملل متحد متهم است اغلب دشوار و پیچیده است (منظور از نقض منشور ملل متحد بیشتر نقض صلح و امنیت بین المللی است). حقوق بین الملل بشردوستانه از این لحاظ که دوطرف درگیر در جنگ بنا به هر دلیلی (اعم از دلیل تهاجمی یا تداخلی) درجهت برانگیختن بحث و جدل و فلج کردن اجرای حقوق بشردوستانه عمل کرده اند متضمن محکوم کردن یکی از دو طرف درگیر در جنگ نمی باشد زیرا هر یک از متخاصمان معمولاً و بلکه اکثر اوقات ادعا می کنند که قربانی تجاوز طرف مقابل شده اند به علاوه حقوق بشردوستانه در صدد حمایت از کلیه قربانیان جنگ بوده و ملزم به توجه و رعایت حقوق بنیادین آنها می باشد و از این لحاظ که قربانیان جنگ متعلق به گروه مدافعان یا مهاجمان درگیر در جنگ می باشند توجهی ندارد.

1- دوران غلبه اندیشه های جنگ طلبانه (تا قرن هفدهم میلادی)

مفهوم حقوق صلح ناشناخته است جنگ و ترک مخاصمه

صلح غیرمداوم و غیر منسجم

2- دوران غلبه اندیشه های صلح طلبانه

ویژگی صلح: تداوم و انسجام نهادینه شدن اندیشه های صلح طلبانه

پایان جنگ جهانی دوم

تأسیس سازمان ملل متحد

مفهوم ممنوعیت جنگ و شکل گیری مفهوم صلح

تا پایان جنگ جهانی اول توسل به زور و استفاده از نیروهای مسلح نه تنها به عنوان یک عمل غیرقانونی تلقی نمی شد بلکه راهی پذیرفتنی برای حل و فصل اختلافات و به ویژه حل و فصل اختلافات ارضی و اقتصادی میان کشورها بود . در سال 1919 میثاق جامعه ملل و در سال 1928 معاهده پاریس موسوم به عهدنامه بریان – کلوگ برای نخستین بار اعلام کرد جنگ نه تنها راه حلی بری حل و فصل اختلافات نیست بلکه اصولاً اقدام به جنگ یک عمل غیرقانونی است. با پایان یافتن جنگ جهانی دوم و سپس تصویب منشور ملل متحد در سال 1945 ممنوعیت جنگ توسط اکثریت قریب به اتفاق کشورهای عضو سازمان ملل متحد تأیید و مسجل شد: «اعضاء سازمان ملل متحد در روابط بین المللی خود از توسل به زور یا تهدید به توسل به زور اجتناب خواهند کرد».

البته باید توجه داشت هنگامی که یک کشور یا گروهی از کشورها به یک کشور یا گروهی از کشورهای دیگر حمله می کنند منشور ملل متحد از حق دفاع مشروع (دفاع مشروع فردی یا جمعی) حمایت می کند. شورای امنیت سازمان ملل متحد نیز در عمل و به استناد فصل هفتم منشور ملل متحد می تواند تصمیم به توسل به زور جمعی بگیرد. این تصمیم باید متضمن این عناصر باشد:

1- اقدامات قهری که هدف از این اقدامات صرفاً استقرار مجدد صلح است.

2- اقدامات حفاظت از صلح پس از استقرار اولیه و مجدد صلح توسط ناظران حافظ صلح یا هیأتهای ناظر صلح.

مورد دیگری که در چارچوب حقوق بنیادین ملتها به عنوان حق تعیین سرنوشت ملتها مطرح می شود و ارتباط نزدیکی با مفاهیم صلح و جنگ دارد توسط مجمع عمومی سازمان ملل متحد در سال 1965 تصویب شد.

«مجمع عمومی ملل متحد مشروعیت مبارزات مردم تحت سلطه استعمار را برای اعمال حق تغییر سرنوشت و استقلالشان به رسمیت می شناسد».

حقوق بین الملل بشردوستانه در چه موقعیتهایی اجرا شدنی می باشد؟

حقوق بین الملل بشردوستانه در دو موقعیت (وضعیت) اجراشدنی می باشد و به همین دلیل اجرای این حقوق در دو نوع سیستم حمایتی ارائه می شود:

الف) مخاصمات مسلحانه بین المللی در چنین وضعیتی مهمترین کنوانسیونهای بین المللی قابل اعمال کنوانسیون های ژنو و پروتکل اول الحاقی آن می باشد. حقوق بین الملل بشردوستانه همان طور که گفته شد برای هر دو طرف درگیر در جنگ وضع شده است و از هر شخص یا گروهی که در مخاصمه شرکت نکرده است یا به هر علتی جنگ را ترک کرده است حمایت می کند و این اشخاص عبارتند از :

1- پرسنل نظامی مجروح یا بیمار در جنگهای زمینی و بخش خدمات پزشکی نیروهای مسلح.

2- پرسنل نظامی مجروح یا بیمار یا کشتی شکستگان در جنگهای دریایی و بخش خدمات پزشکی نیروی دریایی.

3- اسرای جنگی.

4- جمعیت غیرنظامی که عبارتند از: ابتاع بیگانه ساکن در سرزمین دو طرف مخاصمه و بویژه پناهندگان، غیرنظامیان در سرزمینهای اشغالی، بازداشت شدگان نظامی و غیرنظامی.

5- پرسنل پزشکی و مذهبی یا واحدهای دفاع غیرنظامی. البته باید توجه داشت از لحاظ قواعد بین المللی جنگهای آزادی بخش ملی هر چند که در یک سرزمین و میان دو گروه از اتباع یک کشور روی می دهد ولی این نوع جنگها نیز در زمره مخاصمات مسلحانه بین الملی تلقی می شود.

ب) مخاصمات مسلحانه غیر بین المللی در زمان یک درگیری غیر بین المللی حقوق بین الملل بشردوستانه به نیروهای

شخص یا گروهی که در جنگ شرکت نکرده یا مخاصمه را ترک کرده حمایت می کند و افراد مشمول این حمایتها عبارتند از:

1- رزمندگان مجروح یا بیمار

2- جمعیت غیر نظامی

3- پرسنل پزشکی و مذهبی

4- اشخاصی که به دنبال جنگ از آزادی خود محروم شده اند

_________________________________________________________________

جلسه ششم: 11/8/87 آشنايي با قوانين،… استاد: آقاي اسدپورطهراني

آیا حقوق بشردوستانه در جنگها و مخاصمات جدید اعمال شدنی است؟

از لحاظ حقوقی منظور از جنگهای جدید یا مخاصمات جدید کاربرد ابزارها وسلاحهای جدید مدرن نمی باشد بلکه صرفاً نوع جنگ از لحاظ حقوقی باید مدرن و جدید تلقی شود به این معنی که شرایطی برای بروز جنگ وجود داشته باشد که تا پیش از آن این شرایط و اهداف در جنگهای گذشته وجود نداشته است. یکی از جنگهایی که با عنوان جنگ جدید از لحاظ حقوقی شناخته می شود جنگهای آنارشیک یا هرج و مرج طلبانه می باشد و نوع دیگر آن جنگهایی است که هدف از آن اعلام هویت گروهی است در مورد این نوع اخیر باید گفت جنگها از این دست گاه به صورت محدود (بمب گذاری، ترور گسترده و…) یا به صورت نامحدود و درست شبیه یک جنگ میان دو کشور انجام می پذیرد.

جنگهایی که هدف از آنها اعلام هویت گروهی است گاهی به دنبال طرد دشمنی هستند که گاه منجر به پاک سازی نژادی می شوند. این موضوع اولین مسئله ای که علاوه بر خود موضوع پاک سازی نژادی برای حقوق بشردوستانه قرار می دهد این است که این نوع جنگ همچون سایر جنگها مستلزم آوارگی یا حتی تبعید و کوچ اجباری جمعیت های غیرنظامی می باشد. این نوع جنگ تحت تأثر خشونتها، کینه ورزی و تبلیغات پیچیده بر علیه نژاد یا گروه خاصی می تواند به سرعت گسترش یابد و بر خلاف جنگهای غیرنژادی دامنه فجایع انسانی آن مربوط به فقط یکی از گروههای هدف نمی شود.

در مورد جنگهای هرج و مرج طلبانه باید گفت این نوع جنگها هنگامی به وقوع می پیوندد که بخشی از ساختار یک حکومت یا دولت ضعیف شده یا از بین رفته است و گاهی نیز کل ساختار حکومت از بین رفته است. از لحاظ حقوق بشردوستانه در چنین وضعیتهایی گروههای مسلح رقیبی به وجود می آیند که هدف آنها فقط دستیابی بدون قید و شرط به قدرت است. با وجود این موضوع مشخصه این نوع جنگها بیش از هر چیز تضعیف یا فروپاشی انسجام فرماندهی در گروههای مسلح رقیب است.

حقوق بین الملل بشردوستانه بر هر دو این دسته از مخاصمات از آنجایی که جمعیت غیرنظامی گاهی بیشتر از سایر انواع جنگها در معرض انواع خشونتها قرار می گیرند باید مداخله کنند و از این لحاظ در قواعد ژنو همه گروههای مسلح اعم از شورشی یا غیرشورشی ملزم شده اند که در تمامی جنگها و از جمله این دو نوع جنگ به افرادی که اسلحه خود را بر زمین گذاشته و درگیر در جنگ نیستند (کلیه گروهها ی هدف) احترام گذاشته و حقوق آنها را مراعات کنند.

حقوق بشردوستانه در مورد کمکهای مادی به گروههای هدف چه تدارکی دیده است؟

دولتهای عضو کنوانسیونهای ژنو باید حق گروههای هدف را به دریافت کالاهای ضروری برای ادامه زندگیشان به رسمیت بشناسند. این حق به موجب سایر پروتکل ها نیز مورد تأیید قرار گرفه است. در یک مخاصمه مسلحانه بین المللی امداد به ویژه شامل موارد زیر است:

1- عبور آزاد محموله های کالاهای خاص و ضروری برای ادامه زندگی جمعیت غیرنظامی چه این جمعیت در محاصره قرار داشته باشد چه در محاصره نباشد.

2- مکلف کردن نیروهای اشغالگر به تضمین ملزومات اساسی برای جمعیت غیرنظامی سرزمینهای اشغال شده و در صورتی که ملزومات کافی نباشد دولت اشغالگر باید با امدادهای منابع خارجی موافقت کند.

در یک مخاصمه مسلحانه غیربین المللی در کنوانسیونهای ژنو تصویب شده که اگر جمعیت غیرنظامی به سبب فقدان ملزومات اساسی برای زندگی خود متحمل دشواریهای ناروا شوند عملیات امدادی که صرفاً طبیعت بشردوستانه و بی طرفانه داشته باشد باید با رضایت طرفهای درگیر در جنگ رعایت شود.

حقوق بشردوستانه برای برقراری مجدد ارتباطات خانوادگی چه راهکاری اندیشیده است؟

کنوانسیونهای ژنو وظایفی را در این زمینه برای دولتها و سازمانها پیش بینی کرده اند که عبارتند از :

1- ارسال پیامهای خانوادگی و اطلاعات دیگر از قبیل دریافت و ثبت کارتهای اسارت اسرای جنگی و همچنین تفکیک کارتهای اسرای جنگی از کارتهای بازداشت غیرنظامیان و ارسال رونوشتی از این کارتها برای خانواده اسرا، ارسال نامه میان اشخاص که به هر دلیلی از آزادی خود محروم شده اند.

2- تحقیق در مورد محل سکونت افراد گمشده.

3- گردهم آوردن مجدد خانواده های متلاشی شده (پراکنده).

حقوق بشردوستانه چگونه از پناهندگان و آوارگان حمایت می کند؟

به طور خلاصه پناهندگان افرادی هستند که بنا به هر دلیلی از کشور خود گریخته اند ولی در مقابل آوارگان کسانی هستند که مجبور به ترک قلمرو خود شده اند و در حقیقت تمایل چندانی به ترک قلمرو کشور خودشان نداشته اند.

به طور کلی آوارگان از حمایت ها و مقررات کمیساریای عالی ملل متحد در امور پناهندگان (UNHCR) بهره مند می شوند. همچنین هنگامی که آنها قربانی یک درگیری مسلحانه شوند و در اختیار دشمن قرار گیرند یا در کشوری که به آن پناهنده شده اند تحت تأثیر جنگ واقع شوند از این لحاظ تحت حمایت قواعد حقوق بشردوستانه قرار می گیرند. هدف قواعد مذکور همچون سایر قواعد حقوق بشردوستانه حمایت از جمعیت گروههای هدف در برابر اثرات جنگ است و از این لحاظ تأمین مکان اجباری این گروهها را به استثناء مواردی که در آنها جابجایی برای گروههای هدف جمعیت تضمین امنیت آنها می باشد نقض می شود.

بر اساس ماده 1 کنوانسیون ملل متحد در مورد وضعیت پناهندگان اصطلاح پناهنده به هر شخصی اطلاق می شود که به علت ترس موجه از اینکه به دلایل مربوط به نژاد یا مذهب یا ملیت یا عضویت در یک گروه و یا داشتن عقاید سیاسی تحت تعقیب قرار گیرد و به این دلیل در خارج از کشور محل سکونت عادی خود به سر برد و نتواند یا به علت ترس مذکور نخواهد حق خود را تحت حمایت آن کشور قرار دهد (یعنی تمایلی به بازگشت به کشورش نداشته باشد).

برای اجرای حقوق بشردوستانه در جهت حمایت از گروههای هدف از چه تدابیری استفاده می شود؟

در وضعیت درگیری های مسلحانه از سه گونه تدبیر برای حمایت از گروههای هدف استفاده می شود:

اول) تدابیر پیشگیرانه: که مبتنی بر وظیفه تمام دولتها در اطاعت از قوانین و مقرارت می باشد و این تدابیر عبارتند از: آموزش پرسنل واجد شرایط برای تصحیح در اجرای حقوق بشردوستانه، انتصاب مددکاران اجتماعی در کلیه رده های نیروهای مسلح و هماهنگی مددکاران اجتماعی با مشاوران حقوقی، توسعه آگاهی مددکاران اجتماعی درباره اصول حقوق بشردوستانه وحمایت از گروهای هدف و چگونگی شناسایی گروههای هدف توسط مددکاران اجتماعی، تصویب مقررات قانونی برای منع تضعیف اطاعت از حقوق بشر و توجیه مددکاران اجتماعی در توجه به این موضوع.

دوم) تدابیر کنترل کننده اطاعت از مقررات حقوق بشردوستانه در طول درگیری: مددکاران اجتماعی تمام وظایفی که در بحث از تدابیر پیشگیرانه ذکر شد را در اینجا نیز به عهده دارند به علاوه اینکه مددکاران اجتماعی موظفند با نمایندگان کمیته بین المللی صلیب سرخ نیز و شناسایی و معرفی آنها به گروههای هدف توجه کامل داشته باشند.

سوم) تدابیر جلوگیری کننده: این تدابیر مبتنی بر این است که مددکاران اجتماعی وظیفه دارند به سران نیروهای مسلح هر دو طرف درگیر در جنگ در موارد نقض فاحش حقوق بشردوستانه و یادآوری مسئولیتهای کیفری و انضباطی فرماندهان از گسترش خشونتها جلوگیری به عمل آورند.

_________________________________________________________________

جلسه هفتم: 2/9/87 آشنايي با قوانين،… استاد: آقای دولتخواه

1- حقوق فطری: حقوقی است که همراه با تولد انسانها همراه وی هستند. در واقع انسانها به محض تولد این حقوق فطری را دارا می شوند.

حقوق فطری انسانها شامل :

1- حق حیات: یعنی اینکه کسی حق ندارد نفس دیگری را بکشد.

2- حق سکونت: یعنی اینکه انسانها بتوانند در هر جا که بخواهند و به شیوه دلخواه خودشان سکونت داشته باشند و محل سکونت آنها از هر گونه تعرض مصون باشد.

3- حق ازدواج: بر اساس قانون حق ازدواج برای کلیه انسانها به رسمیت شناخته شده است و کسی حق ندارد دیگری را از ازدواج با شخص مورد نظر خود محروم کند.

4- حق آزادی: این حق نیز از حقوق فطری انسانها است که این حق نیز توسط قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به رسمیت شناخته شده است و کسی حق ندارد بدون دلیل دیگری را ازاستفاده از حق آزادی خود محروم نماید و بر اساس قانون اساسی چنانچه این حق توسط قضات دادگستری نقض شود قاضی به هر حال موظف به جبران خسارت وارده به شخص است.

حقوق معنوی: حقوقی است که مربوط به آبرو، حیثیت و شرف انسان است. بر این اساس کسی حق ندارد آبرو و اعتبار دیگری را از بین ببرد. قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران همان گونه که به حفظ سلامت جسمی مردم توجه داشته است به حفظ آبرو و حیثیت مردم نیز توجه نموده و آبرو و حیثیت آنان را مصون از هر گونه تعرض دانسته است.

2- حقوق سیاسی:

1- حق تابعیت: بر این اساس هر شخصی که به دنیا می آید پس از تولد باید دارای تابعیت رسمی یک کشور باشد.

_________________________________________________________________

جلسه هشتم: 2/9/87 آشنايي با قوانين،… استاد: آقای دولتخواه

از حدود 4 هزارسال قبل از میلاد مسیح دنیا و تمدنهای آن روز جهان با گیاهانی که مواد مخدر از آنها استحصال می شده است آشنا بوده اند. فراعنه یا خدایان مصر معمولاً با استفاده از مواد مخدر طبیعی به قتل می رسیدند بدون اینکه انعکاسی در خارج (در بین مردم) داشته باشد، در یونان آقای هومر شاعر نابینای یونان از گل گیاه خشخاش نام برده است. در تمدن روم آقای پلین (Pelein) اولین دانشمند رومی برای اولین بار مواد مخدر را به عنوان دارو تجویز می نموده است، همچنین تمدن چین با خواص دارویی گیاه خشخاش آشنا بوده است آن گونه که از اوسطا کتاب مقدس ما ایرانیان به دست می آید ایرانیان باستان نیز با گیاه خشخاش آشنا بوده اند و نام کانابیت در کتاب مقدس ما ایرانیان به کار برده شده است.

ابن سینا، محمد زکریای رازی و ابوریحان بیرونی دانشمندان ایرانی هستند که در حدود قرن سوم و چهارم با آگاهی از خواص دارویی مواد مخدر آن را برای درمان بیماران خود تجویز می کرده اند و کاربرد آن انحصاراً در حد مصرف دارویی بوده است. در دوران صفویه مصرف مواد مخدر در ایران شایع شد به نحوی که مواد مخدر کشت شده در کشور پاسخگوی نیازهای داخلی نبوده است بنابراین ایران ناچار به وارد کردن مواد مخدر از دولت عثمانی می شود. شاه طهماسب به مواد مخدر اعتیاد پیدا می کند ولی بعد از مدتی ترک می کند و مبارزه با مواد را آغاز می کند بعد از شاه طهماسب شاه عباس مبارزه خود را در رابطه با مواد مخدر ادامه می دهد و برای اولین بار در زمان شاه عباس کلمه تریاکی به عنوان یک نابهنجاری مطرح می شود.

با ورود انگلیسی ها به ایران و حضور آنان در ایران و همچنین هند کشت گیاهان مربوط به مواد مخدر در ایران رونق پیدا کرد و عکس ناصرالدین شاه برای اولین بار روی قلیان ها و وافورها حک شد و به این وسیله تبلیغی برای استفاده از این مواد شد.

با ورود دولت انگلیس به هندوستان قسمتهای زیادی از اراضی حاصلخیز هندوستان زیر کشت تریاک قرار گرفت و مردم هندوستان را تشویق به استعمال مواد مخدر می کردند. به زودی محصولات مواد مخدر به دست آمده از اراضی حاصلخیز هندوستان بازارهای داخلی این کشور را اشباع نمود و مواد مخدر از هندوسان به دلیل مجاورت با چین به این کشور صادر می شد. دولت چین یکباره خود را با یک غارت دارایی های خود مواجه دید و به این دلیل جنگ اول تریاک در سال 1836 و بعد از آن جنگ دوم تریاک در سال 1859 بین دو کشور چین و انگلیس به وقوع پیوست حتی پس از دو جنگ تریاک استفاده از مواد مخدر و انتقال آن به چین بین اتباع دو کشور کماکان ادامه داشت. دولت انگلستان در ایران پس از به دست گرفتن انحصار کشت و استحصال مواد مخدر از گیاهان آن تبلیغ جدی را برای استفاده از مواد مخدردر بین مردم ایران شروع نمود به نحوی که تریاک به مردم ارائه و به جای آن سوخته تریاک از مردم به قیمت گزافی خریداری می شد و در سال 1314 جمعیت ایران 7 میلون و جمعیت معتادین ایران 5/1 میلون نفر برآورد می شود. از بین 28 استان ایران در 18 استان مواد مخدر کشت می شد.

در جهان دو منطقه به نام هلال طلایی خوانده می شود.

90 درصد تریاک دنیا در دو کشور هلال طلایی افغانستان و پاکستان کشت می شود 85 درصد هروئین اروپا از این منطقه تأمین می شود. این در حالی است که خود افغانستان مشکل اعتیاد ندارد و 10% مواد مخدر کشت شده در داخل کشور مصرف می شود. به دلیل همجوار بودن ایران با هلال طلایی علیرقم مبارزات شدید دولت بر ضد نقل و انتقال و ترانزیت مواد مخدر از ایران و مواد مخدر در ایران به وفور یافت می شود، و مواد مخدر از طریق ایران به اروپا و ترکیه ترانزیت می شود. اخیراً با فروپاشی اتحاد جماهیر شوروی مسیر دیگری برای انتقال مواد مخدر به کشورهای اروپایی از طریق کشورهای تازه استقلال یافته اتحاد جماهیر شوری سابق و از آنجا به اروپای شرقی به وجود آمده است.

مثلث طلایی شامل کشورهای برمه(میانمار)، لائوس و چین است. به نحوی که در سال 1996 پنج هزار تن مواد مخدر از این محل استحصال شده است.

جمعیت معتادان در دنیا در سال 1990 بر اساس آمار سازمان ملل متحد 445 میلیون نفر بوده است. در سال 1282 شمسی اولین قانون مصوب مجلس شورای ملی به نام قانون تحدید تریاک به تصویب مجلس شورای ملی رسید، در زمان حکومت قاجار، بر اساس این قانون هیچ گونه محدودیتی برای کشت خشخاش در نظر گرفته نشده بود ولی برای آن مالیاتهایی وضع گردید. در سال 1344 برای اولین بار در ایران هروئین استحصال و عرضه شد. در سال1300 قانون منع واردات مواد مخدر به ایران وضع گردید اما تولید تریاک در داخل ایران همچنان ادامه داشت.

در سال 1926(1305ش) یک هیأت از سوی سازمان ملل متحد مأمور بررسی وضعیت مواد مخدر در ایران گردید و نامبرده در گزارش خود به سازمان ملل متحد ضمن اعلام وضعیت مواد مخدر و معتادین در ایران اقتصاد ایران را به شدت وابسته به تریاک دانست به نحوی که به اعتقاد برخی از صاحب نظران در این تاریخ اقتصاد ایران بر اساس دو عامل تریاک و نفت اداره می شد. علیرقم تصویب قوانین مذکور وضعیت استفاده از مواد مخدر در ایران همچنان رو به افزایش بود تا اینکه در سال 1312 قانون مجازات مرتکبین جرایم مربوط به مواد مخدر به تصویب شورای ملی رسید که به موجب آن دولت اجازه داشت تا مواد مخدر به دست آمده از مزارع خشخاش را معدوم نماید و برای اولین بار شیره کش خانه ها را ببندد. علاوه بر این کشت خشخاس در 22 منطقه ایران ممنوع گردید.

در سال 1925 (1317ش) هیأت وزیران تصویب نامه ای را به تصویب رساند که بر اساس آن ایران بدون هر گونه قید و شرطی به عضویت قرارداد بین المللی تریاک درآمد. متعاقب آن در سال 1325 مجدداً هیأت وزیران مصوبه ای را به تصویب رساند که بر اساس آن کشت خشخاش در ایران ممنوع و مبارزه با قاچاق و درمان معتادین آغاز شد اما این مصوبه پس از یک سال از برکناری دولت قوام السلطنه ملغی شد. عبدالحسین هژیر مصوبات قبلی هیأت دولت را ملغی اعلام کرد و کشت خشخاش را آزاد اعلام کرد.

_________________________________________________________________

جلسه نهم: 16/9/87 آشنايي با قوانين،… استاد: آقای دولتخواه

حق عبارت است از سلطه یا امتیازی که برای اشخاص در مورد هر چیزی قانون آن را به رسمیت شناخته باشد .

حقوق گاهی در فرهنگهای لغت به معنای دستمزد ماهیانه نیز به کار برده شده است که منظور از آن وجهی است که توسط کافرمایان به مستخدمین آنان پرداخت می شود .

همچنین حقوق به معنای مجموعه قوانین و مقررات حاکم بر یک کشور اطلاق می شود.

بشر به معنای انسان که به لسان منطقیون به حیوان ناطق ترجمه شده است به این معنا که انسان موجودی است که دارای قدرت تفکر و تعقل بوده که می تواند اشیاء را به تملک خود درآورد به این معنی که نسبت به مایملک خود حق هر گونه تصرف مالکانه را دارد و دیگران را نیز از هر گونه تعدی نسبت به آن مال منع می کند.

1- فطری

حقوق بشر 2- معنوی

3- سیاسی

در یک تقسیم بندی دیگر حقوق بشر به شش گروه عمده تقسیم می شود:

1- حقوق مدنی: مثل حق آزادی به این معنی که خداوند انسان را آزاد آفریده است و هیچ کس حق ندارد بدون مجوز قانونی آزادی انسانها را محدود نماید (اصل 32 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران)

2- حقوق سیاسی: به این معنی که هر کسی پس از تولد باید دارای تابعیت دولت مطبوع خود باشد ( اصل 41، 27،26 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران)

تابعیت: یعنی ارتباط حقوقی شخص با دولت مطبوعش، این حق در اصل 41 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به رسمیت شناخته شده است. همچنین است حق تشکیل احزاب و جمعیت ها و همچنین حق شرکت در تظاهرات (این حقوقی است که در اصول 26و27 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به رسمیت شناخته شده است).

3- حقوق اجتماعی: این حقوق نیز یکی از اقسام حقوق بشر شناخته شده در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران است، مانند حق مسکن، حق ازدواج، شغل، این حق نیز مانند سایر اقسام حقوق بشر در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به رسمیت شناخته شده است؛ حق مصونیت جان، مال، ناموس، آبرو و حیثیت انسانها از جمله این حقوق است که به موجب اصل 22 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران به رسمیت شناخته شده است.

همین طور بحث حق تأمین اجتماعی از نظیر بیکاری، پیری، از کار افتادگی، بی سرپرستی، در راه ماندگی، حوادث و سوانح (اصل 29 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران)

4- حقوق فرهنگی: حقوق فرهنگی نیز یکی دیگر از اقسام حقوق شناخته شده در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران است. اصل 30 قانون اساسی در این خصوص تصریح دارد دولت موظف است وسایل آموزش و پرورش رایگان را تا پایان دوره متوسطه فراهم سازد.

اقلیتهای دینی شناخته شده در قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران نیز بر اساس این قانون می توانند تعالیم مذهبی خود را به فرزندان خود آموزش دهند.

5- حقوق اقتصادی: مثل داشتن حق هر گونه شغل و دستمزد، حق داشتن یک زندگی مرفه و شرافتمندانه (اصل 28 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران)

6- حق دادرسی عادلانه: برابر اصل 107 قانون اساسی جمهوری اسلامی ایران رهبر در برابر قوانین با سایر افراد کشور مساوی است.

برابر اصل 34 همه افراد ملت اعم از زن و مرد یکسان در حمایت قانون قرار دارند و از همه حقوق انسانی با رعایت موازین اسلامی برخوردارند.

دادخواهی حق مسلم هر فرد است.

حق داشتن وکیل یکی دیگر از حقوق دادرسی است (اصل 35)

خصوصیات حقوق بشر:

1- جهان شمولی: یعنی وسعتی به اندازه تمام دنیا و در طول تاریخ (قرنها) دارد.

2- اعتبار اخلاقی: حقوق بشر دارای اعتبار اخلاق جهانی است به این معنی که این حقوق در سراسر جهان دارای اعتبار اخلاقی است.

3- بنیادی بودن: حقوق بنیادی یعنی حقوقی که اساسی و بنیادی انسانها هستند که با حذف آنها سایر حقوق انسانها منتفی است.

4- انتزاعی: به معنی اینکه مرزهای حقوق بشر کاملاً مشخص و واضح نمی باشد.

5- اولویت: به معنای اینکه از اهمیت و اولویت بسزایی برخوردار است و دارای ارزش خاصی است.

_______________________________________________________________________

جلسه دهم 23/9/87 آشنايي با قوانين،… استاد: آقای دولتخواه

نکات برجسته منشور حقوق بشر کورش بزرگ پادشاه ایران:

اولین سند تاریخی حقوق بشر جهان را منشور کورش بزرگ پادشاه ایران تشکیل می دهد که حاوی نکات ذیل است:

1- آزادی دین و مذهب: از جمله اصول شناخته شده منشور حقوق بشر کورش بزرگ می باشد که به موجب منشور مذکور آزدی دین و مذهب ایرنیان به رسمیت شناخت شده و حق هر گونه توهین به سایر ادیان ومذاهب شناخته شده از حکام و مأمورین حکومتی (متولیان یا متصدیان حاکیمت) اخذ شده است.

2- مشروعیت مردمی حکومت: به این معنی که مردم می توانند آزادانه حق پذیرش حاکم را داشته باشند یا از پذیرش آن خودداری کنند که در این صورت حکومت آنان را ناچار به پذیرش حاکمیت خود نخواهد کرد.

3- حق مالکیت: به این معنی که دارئی ها و اموال اشخاص محترم شمرده شوند و ديگران حق هر گونه تعدی نسبت به اموال و دارایی های ديگری را نداشته باشد.

4- آزادی سکونت: به این معنی که هر کسی می تواند در قلمرو ایران آن زمان در هر شهر یا روستایی که بخواهد ساکن گردد.

5- آزادی شغل: به این معنی که هر کسی می تواند به هر شغلی که علاقمند است مشغول شود، منع هر گونه طبقه بندی بین اشخاص در جامعه به این معنی که هر کس از هر طبقه ای از جامعه که باشد می تواند با تحصیل شغل دلخواه خود را پیدا کند و به آن کار مشغول شود.

6- اصل شخصی بودن جرائم و مجازاتها: یعنی اگر شخصی مرتکب جرمی شده است اجرای مجازات محدود است به شخص مجرم و نه خانواده وی.

7- منع برده داری: منع برده داری و احترام به آزادی انسانها و اینکه خداوند متعال انسانها را آزاد آفریده و اوست که می تواند زندگی خود را آن گونه که مورد نظر اوست بسازد.

_________________________________________________________________

جلسه یازدهم 30/9/87 آشنايي با قوانين،… استاد: آقای دولتخواه

تعریف حقوق بشر: از حقوق بشر تعریف واحدی وجود ندارد اما در یک تعریف کلی حقوق بشر به حقوق بنیادی و انتقال ناپذیر نوع بشر گفته می شود که مجموعه ای از ارزشها، مفاهیم، اسناد و سازو کارها است که موضوعشان حمایت از مقام، منزلت و کرامت انسانی است.

تعریف حقوق بین المللی: حقوق بین المللی عبارت است از مجموعه قراردادها و قوانین بین المللی که حاکم بر روابط بین دولتها و سازمانهای بین المللی است. در این معنی حقوق بین الملل برگرفته از تعهدات، معاهده ها و قراردادهای بین المللی که بین دول متعاهد منعقد می گردد و یا معاهداتی که توسط سازمانهای بین المللی تنظیم و کشورهای جهان و یا سازمانها پس از تنظیم آن به آن ملحق می گردند.

حقوق بین المللی بشردوستانه: حقوق بین الملل بشردوستانه در واقع حقوق انسانها در زمان جنگ بین دو کشور است که به موجب آن دول متخاصم می بایست دامنه جنگ را محدود به انسانها و مکانهایی نمایند که جنگ بین دو کشور در آن جریان دارد و در خصوص انسانهای شرکت کننده در جنگ نیز رعایت حقوق اولیه انسانها لازم الرعایه است.

موضوع حقوق بشر:

حقوق بين الملل بشردوستانه چيست؟

قواعد حقوق بين الملل بشردوستانه: در حقيقت هدف اصلي آن اين است كه هر دو طرف درگير در مخاصمه به طور كاملاً محدود از روشها و ابزارهاي جنگي استفاده كنند و از انواع و افرادي كه تحت تأثير جنگ قرار گرفته اند يا احتمال دارد تحت تأثير آن قرار گيرند حمايت شود.

گروههای هدف:

1- سالمندان: به افرادي اطلاق مي گردد كه بيش از 60 سال سن داشته و به علت پيامدها و عوارض ناشي از كهولت سن و تغييرات فيزيولوژيكي كه در بدن وي در اثر افزايش سن بوجود مي آید نياز به مراقبت و توانبخشي دارد(ماده 1 سازمان بهزیستی) و از نظر سني به سه گروه، سالمند جوان (60-70 سال)، سالمند ميانسال (71-80 سال) و سالمند پير (81 به بالاتر) تقسيم مي گردند.

و در تقسیم بندی دیگر سالمندان را به 3 گروه سالمندان مستقل- سالمندان نیمه مستقل و سالمندان وابسته تقسیم می کنند.

سالمند مستقل: سالمندی که از حافظه خوبی برخوردار می باشد و توان انجام کارهای روزمره (ADL) زندگی خود را در مراکز نگهداری دارا می باشد و فقط در انجام کارها نیاز به نظارت دارد.
سالمند نیمه مستقل: سالمندی که در انجام بعضی و یا بخشی از کارهای روزمره زندگی خود در مرکز نگهداری نیاز به کمک دارد.

سالمند وابسته: سالمندی که وابسته به تخت می باشد و یا اینکه مبتلا به بیماری آلزایمر شدید بوده و توان انجام کارهای روزمره خود را ندارد.

تبصره: کارهای روزمره زندگی: کارهای روزمره زندگی شامل غذاخوردن، لباس پوشیدن، حمام رفتن، توالت رفتن و به خود رسیدن (شانه کردن، آرایش کردن، تراشیدن ریش و ….) می باشد.

به منظور مراقبت از سالمندان دولت بر اساس قانون مراکزی را برای نگهداری از آنان پیش بینی نموده است که هدف از تشکیل این مراکز عبارت است از:

1: گسترش ارائه خدمات مراقبتی بهداشتی و توانبخشی

2: ارتقاء کیفیت خدمات مراقبتی بهداشتی و توانبخشی

3: ارتقاء کیفیت زندگی سالمندان

4: کاهش تصدی های دولتی

تشکیل شورای ملی سالمندان

بر اساس ماده 3 آئین نامه تشکیل شورای ملی سالمندان به منظور ساماندهي سلامت و رفاه سالمندان شوراي ملي سالمندان به رياست وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي و دبيري رئيس سازمان بهزيستي كشور و با حضور اعضاي ذيل تشكيل مي گردد:

الف – وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي يا يكي از معاونان وي

ب – وزير مسكن و شهرسازي يا يكي از معاونان وي

پ – وزير امور اقتصادي و دارايي يا يكي از معاونان وي

ت – وزير كشور يا يكي از معاونان وي

ج – وزير بازرگاني يا يكي از معاونان وي

چ – وزير جهاد كشاورزي يا يكي از معاونان وي

ح – رئيس سازمان مديريت و برنامه ريزي كشور يا يكي از معاونان وي

خ – رييس سازمان صدا و سيمايي جمهوري اسلامي ايران

د – رئيس سازمان تربيت بدني يا يكي از معاونان وي

ذ – رئيس سازمان بازنشستگي كشوري

ر – رئيس سازمان تأمين اجتماعي نيروهاي مسلح

ز – مديرعامل سازمان تأمين اجتماعي

ژ – سرپرست كميته امداد امام خميني (ره)

س – سه نفر از متخصص دانشگاهي صاحب نظر در امر سلامت سالمندان.

منظور از ساماندهي، سلامت و رفاه سالمندان عبارت است از: بهبود روش زندگي و ارتقاي كيفيت زندگی سالمندان به منظور ايجاد رضايت از زندگي در سالمندان از طريق ارائه خدمات رفاهي، بهداشتي، درماني و توانبخشي مي باشد كه با رعايت سياستها و خط مشيهاي مندرج در ماده 2 آئین نامه تشکیل شورای ملی سالمندان به شرح زير انجام پذيراست:

الف – فراهم ساختن امكان تداوم حضور سالمند در جامعه

ب – تأكيد بر حفظ موقعيت و جايگاه سالمند در خانواده

پ – تأمين حداقل نيازهاي اساسي سالمندان نيازمند در كشور

ت – تأكيد بر حفظ احترام شأن و حرمت سالمند

ث – فراهم ساختن امكان مشاركت مردم، انجمنها و موسسات غيردولتي

وظايف شوراي ملي سالمندان

وظايف شوراي ملي سالمندان بر اساس ماده 4 آئین نامه تشکیل شورای ملی سالمندان به شرح زير مي باشد:

الف – سياست گذاري در جهت تأمين سلامت و رفاه سالمندان كشور

ب – تصويب برنامه هاي مربوط به سالمندان در دستگاههاي اجرايي

پ – هماهنگي بين دستگاههاي اجرايي براي سازماندهي امور سالمندان و اجراي برنامه هاي مصوب شورا.