بهنظر میرسد، مسیر اجرای سند تحول بنیادی آموزش و پروش آنچنان دچار پیچ و خم شده است که اکنون مسئولان بزرگترین نهاد آموزش عمومی در کشور از ضرورت اجرایی شدن کامل، همچنین اهمیت تهیه نقشه راه برای اجرای آن سخن میگویند.
این درحالی است که عبدالوحید فیاضی، مشاور پژوهشی وزیر آموزش و پرورش معتقد است؛ هر وقت مجریانی که در سیستم آموزش و پرورش هستند، از عملیاتی شدن این سند غفلت کنند یا آن را به موقع اجرایی نکنند، دچار روزمرگی مفرط و حرکت نکردن در ریل توسعه آینده میشوند. با این دیدگاه شاید بتوان دلیل وجود بخش زیادی از مشکلات موجود در این عرصه را همین غفلت عنوان کرد.
با این وجود اگرچه مشاور پژوهشی وزیر آموزش و پرورش شتابزدگی یا کند حرکت کردن را از جمله عوامل اجرا نشدن سند تحول بنیادین میداند. اما اسفندیار چهاربند، رییس مرکز برنامهریزی و نیروی انسانی وزارت آموزشوپرورش بر این باور است که این وزارتخانه در طول سالهای گذشته بار سند تحول بنیادین را برداشته و هیچ جا کوتاهی نکرده است. در صورتی که به اعتقاد فیاضی در ۱۰ سال اخیر هم در شورایعالی انقلاب فرهنگی و هم در سایر مراجعی که ذیربط بودند، اسناد جامع و خوبی طراحی شده است، ولی برای اجرای آنها گاهی دچار شتابزدگی و بی میلی میشویم یا کند حرکت می کنیم، این دو نقصی است که الان هم وجود دارد.
چالشی تکراری به نام نبود اعتبارات
ماجرا آنجا جالبتر میشود که سید محمد بطحایی، وزیر آموزش و پرورش بیان میکند؛ در حوزه محتواهای آموزشی سند تحول، راهکارهایی ارائهشده که قابلتوجه بوده و بخشی از برنامههای دولت را نیز دربرمیگیرد. برنامههایی که اکنون بهنظر میرسد با توجه به سخنان مشاور پژوهشی وزیر آموزش و پرورش و رییس مرکز برنامهریزی و نیروی انسانی این وزارتخانه به سرانجام قابل قبولی نرسیده است یا شتابزده اجرایی شده یا دچار چالشی تکراری بهعنوان نبود بودجه شده است. زیرا که چهاربند با بیان این مثال که اگرچه داشتن یک نسخه خوب از یک پزشک حاذق شرط لازم برای مداوا شدن است، اما اگر پول نداشته باشیم نسخه را به دارو تبدیل کنیم کارایی ندارد، بیان میکند که سند تحول بنیادین نسخه پیشرفته بومی برای تحول در نظام تعلیم و تربیت کشور بوده، با این وجود تبدیل کردن این نسخه به داروهایی که نیاز نظام تعلیم و تربیت است، نیازمند اقدامات وسازوکارهایی است که در این مرحله مشکلاتی داریم.
جایگاه حاکمیتی یا تصدیگری؟
این موارد مجموعه دلایلی است که به گفته متولیان امر اکنون موجب شده تا اجرای این سند دچار چالش شود، اما ماجرا به همینجا ختم نمیشود. ابهام در جایگاه نظام تعلیم و تربیت، هم بحث دیگری است که مسئولان وزارت آموزش و پرورش به آن اشاره دارند. اینکه در تمام اسناد رسمی و بالادستی کشور جایگاه آموزشوپرورش حاکمیتی بوده، جایگاهی که سازوکار خاص خود را دارد و تامین منابع، نیروی انسانی و روند اجرایی باید در شان لوازم حاکمیت صورت گیرد. ولی در عمل رویکرد جور دیگری است، زیراکه گفته میشود نقش آموزشوپرورش تصدیگری است و باید بخشی از فعالیتها را واگذار کند، بنابراین مرز میان تصدیگری و حاکمیتی بودن نظام تعلیم و تربیت مخدوش شده است. هرجا که عرصه برای پشتیبانی از نظام تعلیم تربیت کوتاه است عنوان تصدیگری را بر آن میگذارند و هر زمان مطالبهای در کار باشد گفته میشود، این جایگاه حاکمیتی است. استدلالی که رییس مرکز برنامهریزی و نیروی انسانی وزارت آموزشوپرورش برای شرایط و مشکلات کنونی موجود در روند اجرای سند تحول بنیادین عنوان میکند.
با این وجود اما فیاضی نظر دیگری دارد. اینکه کشور در حال حاضر در ابتدای راه توسعه قرار دارد. گاهی اوقات مدیران و دستاندرکاران اجرایی، برای مواجهه با اسناد کلان توانایی و وسعت نظر لازم را ندارند، آن وقت ممکن است، فراخور ذهنی خودشان برخورد کرده و بیان کنند ما داریم سند و نقشه راه و آیین فرادستی را اجرا میکنیم در حالیکه این تراوش ذهنی خودشان است و اصل سند نیست. به این ترتیب وی به فهرست دلایل عنوان شده نبود توانایی و وسعت نظر لازم را نیز اضافه میکند.
نتیجه مواردی که عنوان شد، این میشود که سندی که باید اجرایی شود و با اتمام برنامه پنج ساله توسعه عملیاتی شدنش پایان یابد، به سرانجام نمیرسد، حتی آیین نامههای مرتبط با آن هم نوشته نمیشود. مشکلاتی که اکنون در حوزه مهمترین سند آموزشی کشور با آن مواجه هستیم.
حکم قضایی شکستن شیشه ماشین داخل پارکینگ چیست ؟ 
اذیت کردن همسر و بچه ها با زبان چه کمی قضایی و اسلامی دارد ؟ 
دزدیدن گوشی چه حکم قضایی دارد ؟ 
فراخوان جذب اختصاصی داوطلبان تصدی منصب قضا سال ۱۴۰۳ 
دروغ مصلحتی بگم تا این ازدواج سربگیره 
چگونه از زندگیمان در فضای مجازی مراقبت کنیم؟