سامانه نهاب و سامانه سیاح و کد شهاب و سامانه سحاب

سامانه سیاح یکی از سامانه هایی است که بانک مرکزی برای نظارت بر حساب‌های مشتریان و کنترل تراکنش های بانکی ایجاد کرده است. این سامانه چند ماه پس از سامانه نهاب شروع به کار کرد و در حال حاضر برای هرگونه افتتاح حسابی باید کد رهگیری سیاح دریافت شود.اگر می خواهید درباره سامانه سیاح و کد آن بیشتر بدانید این مقاله همه اطلاعات مورد نیاز را در اختیار شما قرار می دهد.

سامانه سیاح بانک مرکزی چیست؟

«سیاح» مخفف «سامانه‌ی یکپارچه‌‌سازی حساب‌های مشتریان» است و یکی از سامانه ‌هایی است که در چند سال اخیر توسط بانک مرکزی ایجاد شده است. این سرویس از سوم خرداد ۹۹ شروع به کار کرد و بانک ها موظف شدند قبل از افتتاح حساب برای مشتری، اطلاعات او را در این سامانه وارد کنند و کد رهگیری دریافت نمایند. این سامانه در سه فاز راه اندازی شد و به تدریج تکمیل گردید و در حال حاضر یکی از سامانه های بانکی مهم برای رسیدگی به حساب های مشتریان بانکی و یکپارچه سازی آنها محسوب می گردد.

سامانه‌ی یکپارچه‌‌سازی حساب‌های مشتریان چه کار می کند؟

سامانه سیاح برای سامان دادن به حساب های بانکی افراد باز شده است و با ثبت صحیح اطلاعات از پولشویی و جرایم مالی جلوگیری می کند. برای مثال احتمالا اگر یکی از حساب های فرد در بانک دیگری دچار مشکل باشد، هنگامی که او می خواهد در بانک جدیدی حساب باز کند، سامانه سیاح برای او کد پیگیری صادر نمی کند و به این وسیله از فعالیت مالی فرد مزبور در بانک جدید جلوگیری به عمل می آورد.
علاوه بر این، از انتهای سال ۱۳۹۹ از پذیرش و پردازش تراکنش‌هایی که حساب مبداء آنها در سامانه سیاح وجود ندارد، جلوگیری به عمل می آید. یکی از کارهایی که این سامانه انجام می دهد تطبیق کد ملی و شماره شبا ثبت شده صاحب درگاه در سامانه و هم‌خوانی آنها با هم است تا تطابق مالکیت حساب و دارنده پایانه بررسی شود. به عبارت دیگر، اگر پایانه‌ پذیرندگی به نام یک نفر فرد خاصی باشد و شماره‌حساب متصل به پایانه متعلق به فرد دیگری باشد، سامانه سیاح از انتقال پول جلوگیری می کند. دلیل آن نیز این است که یکی از اهداف بانک مرکزی برای راه‌ اندازی سیاح، سامان‌ دهی هرچه بیشتر در حوزه هویت پذیرندگان شبکه پرداخت است.

سامانه سیاح با سامانه نهاب چه فرقی دارد؟

سامانه سیاح سامانه‌ی یکپارچه‌‌سازی حساب‌های مشتریان است. در مقابل سامانه نهاب سامانه نظام هویت‌سنجی الکترونیکی بانک است. همان‌طور که از تفاوت اسم این دو سامانه برداشت می شود سیاح برای یکپارچه‌سازی حساب مشتریان ساخته شده است، درحالیکه هدف از نهاب جمع‌اوری اطلاعات هویتی افرادی است که در سیستم بانکی حساب دارند.
هر دوی این سامانه‌ها به بانک‌های اطلاعاتی کشور مانند سازمان ثبت احوال و یا ثبت شرکت ها و نیروی انتظامی متصل هستند.
سامانه سحاب قدری پس از سامانه نهاب راه اندازی شد و پس از ایجاد آنها همه بانک ها مکلف شدند که اطلاعات مشتری را در قالب این سایت به بانک مرکزی ارسال کنند و کد رهگیری دریافت کنند. ارسال اطلاعات در قالب سایت سیاح به بانک مرکزی این امکان را می داد تا اطلاعات مشتریان را در قالب های ثابتی دریافت کند تا بتواند آن را در اختیار مراجع بالادستی خود قرار دهد.
اما در مورد سامانه نهاب وضعیت فرق می کند. با وارد کردن اطلاعات مشتری در این سامانه، کد شهاب ارائه می شود که یک کد یکتا است که به منزله هویت فرد مربوطه در سیستم بانکی محسوب می شود. سیستم نهاب با صدور کد شهاب برای هر مشتری بانکی در سراسر کشور با هر تعداد حساب و شماره کارت، شناسه واحدی را برای شناسایی ابداع کرده است.

کد سیاح چیست؟

کد سیاح در حقیقت کد پیگیری است که توسط سامانه سیاح پس از وارد کردن اطلاعات مشتری در اختیار بانک قرار می گیرد. بانک ها فقط در صورتی می توانند برای مشتری ها حساب باز کنند که پس از وارد کردن اطلاعات در سامانه نهاب و سیاح، هم کد شهاب و هم کد پیگیری سامانه سیاح را دریافت کنند. بدون این کد پیگیری، امکان افتتاح حساب برای مشتری وجود ندارد.

استعلام سیاح چیست؟

استعلام سیاح در حقیقت استعلام کد پیگیری سیاح است که توسط بانک عامل صورت می گیرد. به عبارت دیگر، افراد معمولی نمی توانند به سامانه سیاح دسترسی داشته باشند و اطلاعات خود را در آن وارد کنند و یا کد پیگیری بگیرند. تنها بانک مرکزی و سایر بانک ها به این سامانه دسترسی دارند. آنها با وارد کردن اطلاعات مشتری در قالب خاص درج شده در سایت سیاح، یک کد پیگیری دریافت می کنند که به آنها این اجازه را می دهد که برای شخص مورد نظر حساب بانکی باز کنند. برای مثال اگر فردی در یک بانک دیگر دارای چک برگشتی باشد، احتمالا با وارد کردن اطلاعات او در سامانه سیاح، کد پیگیری صادر نشده و او نمی تواند حساب جدیدی باز کند. زیرا این سامانه که با هدف یکپارچه‌‌سازی حساب‌های مشتریان ساخته شده است، با استعلان اطلاعات سایر حساب های فرد مورد نظر تخلفات و موارد مشکوک را پیدا کرده و با عدم ارائه کد پیگیری، مانع از فعالیت فرد خاطی می شود.

مزایای سامانه سیاح

مزیت اصلی سامانه سیاح یکپارچه‌‌سازی حساب‌های مشتریان است که با کمک آن بانک مرکزی می تواند اطلاعات کاملی از حساب های افراد در بانک های مختلف به دست آورده و موارد نقض قانون و یا پولشویی را کاهش دهد.

سخن آخر

سامانه سیاح یا سامانه یکپارچه‌‌سازی حساب‌های مشتریان یکی از سایت هایی است که بانک مرکزی با استفاده از آن، اطلاعات حساب های افرادی را که در بانک های مختلف سپرده دارند یکپارچه کرده و به آنها رسیدگی می کند. با استفاده از این سامانه بانک مرکزی می تواند به فهرست حساب های محکومین و متخلفان دسترسی پیدا کرده و آن را در اختیار مراجع قضایی قرار دهد. همچنین با عدم ارائه شماره پیگیری، از ایجاد حساب جدید و یا فعالیت های افراد خاطی در سایر بانک ها جلوگیری می کند.

سامانه نهاب یا سامانه نظام هویت‌سنجی الکترونیکی بانک یکی از سامانه های بانک مرکزی است که در سه ‌چهار سال اخیر تاسیس شده است و نقش بسیار زیادی در تمرکز اطلاعات بانکی افراد، جلوگیری از پولشویی و نظارت کامل بانک مرکزی بر مشتریان بانکی دارد. اما سامانه نهاب چیست؟ و نحوه احراز هویت نهاب چگونه است؟

سامانه نهاب یا سامانه نظام هویت‌سنجی الکترونیکی بانک چیست؟

سامانه نهاب سامانه ‌ای است که به بانک مرکزی تعلق دارد و در آن تمام اطلاعات مربوط به مشتریان بانک‌ ها جمع‌ آوری شده است. ساخت نهاب از اواخر سال ۱۳۹۵، در دستور کار شرکت خدمات انفورماتیک بانک مرکزی قرار گرفت. سامانه نهاب به هر شخص حقوقی، حقیقی و اتباع خارجی یک کد، به نام «کد شهاب» را اختصاص می‌دهد که در حقیقت شناسه فرد در سیستم بانکداری کشوری است.

کاربرد سامانه نهاب

برای این‌ که کاربرد سامانه نهاب را بهتر متوجه شوید، باید بدانید که وضعیت بانکداری کشور در زمانی که این سامانه وجود نداشت به چه شکلی بود.
همان‌ طور که می‌دانید هر عضو حقیقی و حقوقی می‌تواند دارای چندین سپرده در بانک‌ ‌های مختلف باشد. هر مشتری با یک «شماره مشتری» در هر بانک شناخته می ‌شود و این شماره از یک بانک به بانک دیگر متفاوت است. از طرف دیگر، هر فردی با یک شماره مشتری در هر بانک، دارای چندین شماره حساب و شماره کارت در همان بانک است.
در گذشته (یعنی قبل از سال ۱۳۹۹) بانک ها به شکل جزیره ‌ای کار می‌ کردند. هر بانکی اطلاعات مشتریان خود را جمع آوری می‌ کرد و برای او حساب تشکیل می ‌داد. با توجه به عملکرد مجزای بانک‌ ها، یک بانک از حسابی که مشتری ‌اش در بانک دیگر داشت اطلاعی نداشت و اگر فرد مذکور در یک بانک چک برگشتی داشت، بانک دیگر متوجه نمی‌شد.
از همه این‌ ها مهمتر بانک مرکزی نمی‌توانست بر حساب‌ های افراد مختلف نظارت کافی داشته باشد. روزانه میلیون ‌ها تراکنش بانکی با شماره حساب‌ های مختلف انجام می شد که بانک مرکزی برای پیگیری آنها باید اطلاعات مورد نظر را از بانکی که شماره حساب متعلق به آن بود دریافت می‌ کرد.
مشکل دیگری که وجود داشت این بود که برخی از افراد بدون کامل کردن اطلاعات هویتی خود در بانک‌ ها حساب باز کرده بودند و اقدام به جابجایی پول می‌ کردند. در آن زمان حدود ۲ میلیون حساب بدون هویت وجود داشت که قابل پیگیری نبود و صاحبان آنها می‌ توانستند به راحتی اقدام به پولشویی کنند.

همه این مسائل باعث شد که بانک مرکزی به دنبال راهکاری برای یکپارچه سازی اطلاعات و دسترسی جامع به آنها باشد. برای انجام این هدف، بانک مرکزی در بهمن سال ۱۳۹۹، چهار سال پس از این‌ که ساخت سامانه نهاب را در دستور کار خود قرار داد، این سامانه را افتتاح کرد.
نهاب همه اطلاعات مربوط به مشتریان سیستم بانکی را در خود جمع‌ آوری کرده است. برای جمع ‌آوری این اطلاعات، نهاب با سامانه ثبت احوال، سامانه ثبت شرکت‌ ها، اداره پست، سیستم ‌های نیروی انتظامی و سایر دستگاه ‌های قضایی و دولتی مرتبط شد تا تمام اطلاعات مربوط به اشخاص حقوقی و حقیقی را جمع‌ کند.
پس از راه ‌اندازی سامانه نهاب، همه بانک‌ ها مکلف شدند که وقتی برای فردی حساب باز می ‌کنند، تمام اطلاعات هویتی او را در این سامانه ثبت کنند و برای افتتاح حساب و یا صدور دفترچه چک منتظر پاسخ از نهاب باشند. سامانه نهاب با استفاده از ارتباطاتی که با سایر سامانه ‌ها دارد و همچنین، اطلاعاتی که در دیتابیس خود ثبت‌ کرده است، موارد ارسال شده توسط بانک را تجزیه و تحلیل و راستی آزمایی می ‌کند و در صورتی که همه اطلاعات صحیح باشد، یک کد با نام «کد شهاب» را برای فرد مورد نظر صادر می ‌نماید.
وقتی بانک کد شهاب را دریافت کند، این اجازه را دارد که برای مشتری حساب تشکیل داده و خدمات مورد نظر را به او ارائه دهد.

مزایای سامانه نهاب

سامانه نهاب به بانک مرکزی اجازه می‌ دهد که متوجه شود هر فردی در چه بانک ‌هایی حساب دارد و کدام شماره مشتری ها، شماره حساب‌ ها و شماره کارت ها به او تعلق دارد. این سامانه برای هر فرد یک کد واحد به نام کد شهاب صادر می‌ کند که در حقیقت شماره اختصاصی فرد در سیستم بانکی است. بانک مرکزی با استفاده از این شماره، افراد مختلف را لیبل گذاری کرده و فعالیت‌ های بانکی آنها را رصد می‌ کند.
همچنین، نهاب یک راهکار موفق است که با استفاده از آن، بانک مرکزی می ‌تواند بر فعالیت بانک‌ های کشوری و تمام شعبه ‌های آنها نظارت داشته باشد. با استفاده از این سامانه، بانک مرکزی مطمئن می شود که تمام افرادی که در بانک‌ های کشوری حساب دارند، اطلاعات هویتی کاملی داشته و احراز هویت شده ‌اند. همچنین، اگر پروسه احراز هویت فردی دچار مشکل باشد، بانک مرکزی با عدم ارائه کد شهاب مانع از افتتاح حساب برای او شده و یا حسابش را مسدود می‌ کند. علاوه بر این می تواند بانک خاطی را شناسایی کرده و او را جریمه کند.
سامانه نهاب باعث شده است که بانک مرکزی برای جمع ‌آوری اطلاعات و پیگیری تراکنش ‌ها به بانک‌ های مختلف وابسته نباشد و نیاز به دریافت اطلاعات از طریق آنها نداشته باشد، بلکه این سایر بانک ‌ها هستند که برای ارائه خدمات به مشتریان، نیازمند اجازه و تایید بانک مرکزی هستند.
با ارائه این سامانه، جرائم بانکی تا حد زیادی کنترل شده و امکان پولشویی با استفاده از حساب‌ های بی نام و نشان کاهش یافته است. همچنین، انجام اقدامات بانکی فرد خاطی در شرایطی که او در بانک ‌های دیگر دچار مشکلاتی مانند برگشتی چک است، محدود گشته است. همه این ها به امنیت فراتر در جامعه و کنترل مالی بیشتر منجر شده است.

تفاوت سامانه نهاب و کد شهاب

بیشتر بخوانید: سامانه ساتنا چیست؟

سامانه نهاب و کد شهاب کاملا با هم متفاوت هستند. سامانه نهاب، سایتی است که پس از بررسی اطلاعات هویتی افراد، کد شهاب را صادر می کند. کد شهاب کدی است که برای هر فردی که در سیستم بانکی حساب دارد و احراز هویت شده است صادر می ‌شود و شناسه او در سیستم بانکی محسوب می‌ گردد. همان طور که هر فردی یک شماره ملی و یا یک شماره سجام در سیستم بورسی دارد، دارای یک شماره شهاب در سیستم بانکی نیز هست.

بانک مرکزی مشتریان بانک‌ های مختلف را با شماره شهاب آنها رصد می ‌کند. مهم نیست فرد چند شماره مشتری در بانک‌ های مختلف داشته باشد، یا از چه تعدادی کارت یا شماره حساب استفاده کند، در هر حال او با یک شماره شهاب واحد لیبل‌ گذاری می‌ شود.

نحوه احراز هویت نهاب

نهاب سامانه‌ ای نیست که در اختیار افراد جامعه باشد. اطلاعات این سامانه تنها در اختیار بانک ‌ها و بانک مرکزی است. یعنی شما نمی ‌توانید وارد سیستم نهاب شده و کد خود را ببینید یا اطلاعات هویتی را وارد نمایید. نحوه احراز هویت نهاب تنها به وسیله بانک‌ ها است. اگر شما دارای حساب در بانک باشید و کارت ملی خود را ارائه کرده باشید، توسط بانک عامل در این سیستم ثبت ‌نام شده ‌اید و دارای کد شهاب هستید.
اما اگر در گذشته در بانکی حساب باز کردید و احراز هویت نشده‌ اید، ممکن است کد شهاب برای شما صادر نشده باشد. در این شرایط احتمالا نمی‌ توانید در طریق ساتنا و پایا نقل و انتقال بانکی انجام دهید و یا از چک خود استفاده کنید. بانک مرکزی به تدریج امکان استفاده از خدمات بانکی را برای افرادی که حساب‌ های آنها بدون احراز هویت است محدود کرده و در آینده نزدیک ممکن است حساب آنها را مسدود کند. پس اگر دچار مشکلاتی در نقل و انتقال پول هستید به بانکی که در آن حساب دارید مراجعه کرده و از داشتن شماره شهاب در سیستم نهاب مطمئن شوید. اگر شماره شهاب برای شما صادر نشده باشد، لازم است با پر کردن برگه ‌هایی اطلاعات هویتی خود را در اختیار بانک قرار دهید تا پس از ثبت آنها در نهاب و راستی آزمایی، شماره شهاب شما صادر شود

نحوه دریافت شماره شهاب صادره از نهاب

در شرایط عادی شما نیازی به دریافت شماره شهاب خود ندارید. این شماره در بانک مرکزی و بانک‌ های عامل ثبت است و شناسه شما محسوب می گردد. اما اگر برای گرفتن امکاناتی نیاز به دریافت شماره حساب خود داشتید، می‌ توانید با کارت ملی به یکی از بانک‌ هایی که در آنها حساب دارید مراجعه کرده و شماره شهاب خود را بگیرید. البته برخی از بانک ‌ها این امکان را فراهم کرده اند که افراد به شکل آنلاین نیز شماره شهاب خود را دریافت کنند.

سخن آخر

سامانه نهاب یا سامانه نظام هویت‌سنجی الکترونیکی بانک، سایتی است که توسط بانک مرکزی احداث شده و کلیه اطلاعات مشتری‌ های بانکی در آن ثبت است. بانک مرکزی برای هر کدام از این مشتریان، یک شماره اختصاصی با نام شماره شهاب را صادر می کند که در حقیقت شناسه فرد در سیستم بانکی است. نهاب با سایر بانک‌ های اطلاعاتی کشور مانند ثبت احوال، سایت مربوط به شرکت ها و… در ارتباط است تا بتواند بر اساس اطلاعات موجود به افراد حقیقی، حقوقی و حتی اتباع خارجی پس از احراز هویت صحیح کد شهاب ارائه کند. بانک ‌ها برای افتتاح حساب موظف هستند اطلاعات مشتری را در این سیستم ثبت کرده و منتظر کد شهاب باشند.