توضیحاتی درباره سرایدار ساختمان

موضوع را باید از دو جهت دید: رابطه کاری با ساختمان و حق استفاده از محل سرایداری. اگر سرایدار در برابر حقوق و به درخواست مدیر/هیئت‌مدیره کار می‌کند، اصولاً تعریف «کارگر» در قانون کار را دارد و صرفاً چون محل کارش ساختمان مسکونی است، حقوق کارگری او از بین نمی‌رود.

۱. محل سکونت سرایدار

اتاق یا واحد سرایداری طبق آیین‌نامه اجرایی قانون تملک آپارتمان‌ها، جزء قسمت‌های مشترک ساختمان محسوب می‌شود.

اما این نکته خیلی مهم است:

مشاع بودن اتاق سرایداری به این معنا نیست که مدیر ساختمان هر زمان خواست می‌تواند سرایدار را از آن بیرون کند.

باید دید محل سکونت در قرارداد کار یا قرارداد سرایداری چگونه تعیین شده است. اگر سکونت در ساختمان به عنوان بخشی از شرایط کار به سرایدار داده شده باشد، پایان دادن به رابطه کاری و تخلیه محل باید با توجه به قرارداد و مقررات مربوط انجام شود.

از طرف دیگر، ممکن است قرارداد جداگانه‌ای درباره استفاده از واحد سرایداری وجود داشته باشد؛ در این حالت مفاد همان قرارداد اهمیت زیادی پیدا می‌کند.

۲. آیا مدیر ساختمان می‌تواند سرایدار را اخراج کند؟

صرف نارضایتی مدیر ساختمان، به‌تنهایی برای اخراج قانونی کافی نیست.

قانون کار برای خاتمه قرارداد، موارد مشخصی را بیان کرده است. مثلاً در قرارداد موقت، انقضای مدت قرارداد و عدم تمدید می‌تواند موجب پایان آن شود. همچنین در موارد قصور یا نقض مقررات انضباطی، ماده ۲۷ شرایط خاصی برای فسخ قرارداد تعیین کرده است؛ از جمله تذکرات کتبی و رعایت تشریفات قانونی.

بنابراین اگر مثلاً سرایدار قرارداد یک‌ساله دارد و هنوز مدت آن تمام نشده، هیئت‌مدیره نمی‌تواند صرفاً با رأی خود او را همان روز اخراج کند؛ باید مبنای قانونی برای خاتمه قرارداد وجود داشته باشد.

۳. حقوق و دستمزد

سرایدار مشمول قانون کار، اصولاً حق دریافت حقوق و مزایای قانونی را دارد. قرارداد کار نیز باید مواردی مانند نوع کار، حقوق و مزایا، ساعات کار، تعطیلات، مرخصی و محل انجام کار را مشخص کند.

بنابراین اگر ساختمان می‌گوید:

«چون سرایدار در واحد سرایداری زندگی می‌کند، دیگر حقوق یا مزایای کامل به او تعلق نمی‌گیرد»

این موضوع خودبه‌خود درست نیست. باید دید در قرارداد چه چیزی توافق شده و آیا پرداخت یا واگذاری محل سکونت، جزئی از مزایای کار بوده یا خیر.

۴. بیمه

این قسمت بسیار مهم است.

طبق ماده ۱۴۸ قانون کار، کارفرمایان کارگاه‌های مشمول قانون کار مکلف‌اند کارگران خود را مطابق قانون تأمین اجتماعی بیمه کنند. بنابراین ساختمان نمی‌تواند صرفاً به دلیل اینکه «سرایدار است» یا «در واحد سرایداری زندگی می‌کند»، اصل تکلیف بیمه را نادیده بگیرد.

اگر سال‌ها سرایداری کرده ولی بیمه نشده، موضوع می‌تواند از طریق تأمین اجتماعی و مراجع حل اختلاف اداره کار قابل پیگیری باشد.

۵. ساعت کار سرایدار

طبق ماده ۵۱ قانون کار، ساعت کار عادی اصولاً نباید از ۸ ساعت در شبانه‌روز و ۴۴ ساعت در هفته بیشتر شود، مگر در موارد و شرایطی که قانون اجازه داده است.

بنابراین اینکه سرایدار در ساختمان زندگی می‌کند، به معنی ۲۴ ساعته بودن ساعت کار او نیست.

مثلاً اگر از او انتظار دارند از صبح تا شب دائماً در دسترس باشد، این موضوع می‌تواند از نظر ساعات کار، اضافه‌کاری و شرایط قرارداد قابل بررسی باشد.

۶. اگر سرایدار را اخراج کنند چه می‌شود؟

اگر اخراج برخلاف مقررات قانون کار باشد، سرایدار می‌تواند اختلاف را در هیات تشخیص و سپس هیات حل اختلاف اداره کار مطرح کند. ماده ۲۷ نیز در صورت اختلاف، ارجاع موضوع به مراجع حل اختلاف را پیش‌بینی کرده است.

در چنین پرونده‌ای مدارک بسیار مهم هستند، از جمله:

• قرارداد سرایداری
• فیش‌های پرداخت حقوق
• پیام‌های مدیر ساختمان
• صورتجلسه هیئت‌مدیره
• مدارک مربوط به سکونت در واحد سرایداری
• سوابق بیمه
• شهادت ساکنان یا سایر مدارک اثبات رابطه کاری

یک نکته بسیار مهم درباره تخلیه

اگر مسئله شما این است که هیئت‌مدیره به سرایدار گفته «اخراج شدی و باید ظرف چند روز واحد سرایداری را تخلیه کنی»، موضوع کمی پیچیده‌تر است؛ چون باید قرارداد کار، مدت قرارداد، نحوه واگذاری واحد سرایداری و متن صورتجلسه ساختمان بررسی شود