88951171-72
  • دکتر مهرداد طالبی
  • ساعت ملاقات 14 الی 20
  • 88951171-72
  • 09121891506
  • mehrdadtalebi.ir
تقویم

تعریف وکالت و وکیل  معنای لغوی و اصطلاحی کلمه وکیل

         ۱٫درقرآن

         کلمه وکیل در آیه ۱۶۷ ازسوره آل عمران در قرآن مجید ذکر شده و مقام وکالت را تقریبا در ردیف مقام بزرگ روحانی و معنوی قرار داده است. در کلمه و لغت عرب امروزه از کلمه وکیل استفاده نمیشود ودر تمام جزیره عرب و شمال افریقابه جای وکیل کلمه محامی را به کار میبرند.

      ۲٫درفرانسه

در فرانسه از کلمه آوکا که به معنی کمک و یاری مظلوم است استفاده میشود.

       ۳٫در انگلیس

   لغات متعددی برای کلمه وکیل وضع شده است ولی واژه مصطلح لایر       معنی حقوقدان میباشد.وکلا در این کشور به دو دسته سولیسترها و باریسترها تقسیم میشوند. (lawye r)

   ۴٫درآلمان

وکیل در المان تحت عنوان    (rechtsanwalt)وبه معنی نماینده حق می نامند.

 

         ۵٫در ایران

       وکالت به کسر و فتح اول مصدر از ریشه ثلاثی وکل بر وزن ضرب است. معنی لغوی آن وا گذاشتن و سپردن کار به دیگری از قبل خود و معنی اصطلاحی آن قائم مقام ساختن و ماذون نمودن غیر کفایت و اعتماد کردن به اوست.

پس موکل کسی است که کاری را به دیگری وا می گذارد و به وی اعتماد و کفایت

میکند و وکیل کسی است که کار را به او میسپارند در نتیجه وکالت وکیل قائم مقام

موکل شده و در موردی که وکالت دارد به جای موکل متعلق وکالت را انجام میدهد و برای تحقق وکالت وکیل باید آن را قبول کند.

           تعریف وکیل از نظر سیسرون

     یکی از حکما خطبای معروف روم در کتاب خود وکیل را این طور تعریف میکند :

((وکیل مرد صالح و درستی است که دارای اطلاعات قضایی بوده و بتواند با سلاست و جزالت بیان قضایا را بیان نموده و در سایه مشاوره و تنظیم لوایح کتبی و اظهارات خود حقوق مراجعت کنندگان را حفظ و یا آن که راسا” دعاوی طرفین را خود شخصا” رسیدگی نموده مانند یک نفر قاضی آنها را قطع و فصل نماید)).

       در عرف عامه وکیل مفهوم دیگری دا شته و بعضی وکیل را مدافع حقوق ایتام و بیوه زنان دانسته و برخی دیگر میگویند در سایه توجه و مساعی وی بدبختان و مظلومین و محرومین از مال و جان به حق خود رسیده و از شر و صدمه غاصبین و متجاوزین به حق مصون و نگهداری میشوند.

       ولتر فیلسوف فرانسوی میگوید :

       ((بهترین مقام ددر عالم شغل وکالت است و کمال مطلوب من در دنیا این است که وکیل بوده باشم )).

       ا                     نگاهی به دوران قدیم

         اصل و منشا شغل وکالت و مدافع حق به هیچ وجه ملا زمه با   پیدایش سازمان قضایی نداشته و از موقعی که بشر منافع خود را تشخیص داد هر گاه اصکاک و تصادمی نسبت به آن مشاهده نمود یا خود مقدم به دفاع و دفع شر از خود شده یا مباشرت آن را نیابتا” به اشخاص مجرب و با صلاحیت دیگر واگذار کرده است پس اصل مسلم اینست که حق دفاع از حقوق مسلمه و مختصه بشر بوده و در سایه تمدن و تکامل اصول و قوانین برای آن وضع شده است.(۱)

       در یونان قدیم پریکلس اول شخصی بود که در مجمع وکلا در آتن با اطلاعات وسیع خود از حقوق اشخاص دفاع نمود و افراد برای دفاع از جان و مال خود خطبا و دانشمندانی انتخاب میکردند که در این صنعت تخصص کامل داشته باشد.

تاریخ نشان میدهدکه هزاران سال پیش وکیل مدافع و خدمت وکالت در اداره و تمشیت امور اجتماعی نمایان است. به این ترتیب آنچه تردید ناپذیر است حمایت و پشتیبانی از ناتوان و دفاع از ستمدیدگان پا به پای داوری و قضا در عرصه اجتماعی نمودار گردیده و وکلا در طول تاریخ ممتد بشر در تاریکیهای جامه استبدادی از حقوق افراد دفاع می کردند و اجرای عدالت و قانون را خواستار میشدند. وکلا همواره حامل رسالت و ماموریت پر اهمیتی بوده و به سبب وظیفهای که بر عهده میگیرند در طریق اجرای امور نهایت صمیمیت و جدیت را به کار میبندندو در راه حظ حقوق موکل و رعایت صرفه و صلاح وی میکوشند.

       قانون

       از همان وقت که مالکیت خصوصی ازدواج و حکومت پیدا شد قانون نیز همراه آن بود نخستین مرحله از مراحل تکامل آن بوده است که هر کسی خود انتقام میگرفته است. اصل انتقام در تمام طول تاریخ حقوق و قانون وجود داشته و اثر آن در قانون قصاص حقوق روم و در قانون حمورابی دیده میشود و میتوان تایر آن را درضمن قانونهای جزایی که امروز در کشورهای مختلف مورد اجرااست مشاهده کرد.(۲)

         گام دوم که به طرف قانون و مدنیت برداشته شد آن بود که جریمه را جانشین انتقام ساختند و سومین گام برای تکامل حقوق وقانون ایجاد محاکمی بوده است که در آن روسا و کاهنان و پیر مردان پهلوی یکدیگر مینشستند و در اختلافات میان مردم قضاوت میکردند و گام چهارمی که قانون در تکامل خود برداشته روزی بوده است که دولت خود متعهد شده است که از تجاوز جلوگیری کند ومتجاوز را کیفر دهد.

  1. مجله کانون وکلا شماره اول ۱۳۲۷ تهران
  2. تاریخ تمدن ویل دورانت مشرق زمین گاهواره تمدن ویل دورانت ج ۱ ص ۳۵

وکالت در دوران قدیم

       سومر

       مجالس داوری و محاکمه در معابد تشکیل می شد و داوران معمولا” کاهنان معابد بودند ولی برای دادگاههای عالیتر قاضیان متخصص بر گزیده می شدند در قانون سومر بهترین چیزی که مشاهده میشود این است که حتی المقدر مردم از مراجعه به محکمه خودداری کنند. در قانون سومری از روابط بازرگانی و ارتباطات جنسی سخنی رفته است:برای وام گرفتن شرایطی در نظر گرفته شده است ترتیب قرار داد بستنوعقود مختلف و خریدو فروش و قبول فرزند و وصیت را معین نموده است اور- انگور قانون نامه خود را به نام شمس , خدای بزرگ, بین مردم منتشر ساخت.اما در زمینه آیین داوری و حضور وکیل دافع در محاکم یکی از سومر شناسان بزرگ معاصر ساموئل کریمر استاد دانشگاه فیلا دلفیلا که مدت ۲۶ سال مشغول بر روی الواح سومری بوده در کتاب خود فصلی را به عنوان عدالت محاکمه مطرح نموده که در آن قتلی را شرح میدهد که در محاکمه وکیل مداع شرکت داشته و ظاهرا” نخستین وکالت دفاعی در یک دادگاه قانونی است. اینک عین آن را درد اینجا می آوریم:

       در حدود سال ۱۸۵۰ پیش از میلاد قتلی در سرزمیت سومر رخ داد که جریان واقعه از این قرار بود : سه تن یکی باغبان و دیگری آرایشگر و سومی شغلش بر ما معلوم نیست شخصی را بنام لو-اینانا (از کار کنان معبد)به قتل رساندند قاتلین جریان قتل را به همسر مقتول اطلاع دادند همسر مقتول راز این جنایت را مکتوب داشت و مقامات مسئول را در جریان نگذاشت. خبر جنایت به عرض پادشاه رسید وی موضوع را به مجمع همشهریها در نیپور احاله نمود (این مجمع در حکم دادگاهی بود که به دعاوی رسیدگی می کرد در دادگاه نه نفر مامور تعقیب متهمان گشتند. نظر این عده چنین بود که نه فقط مرتکبان اصلی جرم بایستی تعقیب شوند بلکه همسر مقتول نیز به عنوان شریک جرم بایستی تعیب شود. علت تعقیب همسر مقتول را سکوت وی در مورد جرم میدانستند. دفاع از همسر مقتول را دو نفر از وکلا بر عهده گرفتند. وکلای مدافع اعلام داشتند که زن به هیچ وجه در قتل شوهرش دخالت نداشته و از این رو نباید مجازات گردد. اعضای مجمع نظر وکلای مدافع را پذیرفتند زیرا مقتول نفقه همسر خود را نمی پرداخته و سکوت زن ناشی از بی مهری به مرد بوده است. محکمه پس از شور چنین رای داد :

       ((کیفر جنایت متوجه مباشرین جرم و مجازات آن اعدام است اما زوجه مقتول از اتهامات مبرا می باشد.))(۱)

       مصر

     شاهان و اشراف شهرستانها با استفاده از منشیهایی نظم و تسلط قانون را در مملکت محفوظ نگاه میداشتند از زمان سلسله پنجم برای مالکیت خصوصی و تقسیم ارث قوانین مفصل و دقیقی وجود داشت. قدیمی ترین سند قانونی جهان که اکنون در موزه بریتا نیا نگهداری می شود اظهار نامه ایست که در باره قضیه ای از قضایای پیچیده ارث به محکمه تسلیم شده است قضاوت از طرفین دعوی می خو استندکه استدلال آنها به صورت تطق و خطابه نباشد بلکه طرفین هر چه را می خواهند بگویند بصورت کتبی به محکمه تقدیم کنند جزای سوگند دروغ کشتن بوده است. مصریان محاکم منظمی به درجات مختلف داشتند که از محکمه محلی شهرستانها آغاز می شد و بهمحاکم عالی ممفیسی یا طیوه یا طیوه یا عین شمس پایان می یا فت فرعون شخصا” عنوان دیوان عالی کشور را داشته است.

   بابل

     بابل از لحاظ تاریخ و نژاد مردم آن , نتیجه آمیختن اکدیان و سومریان با یکدیگر به شمار میرود و در ابتدای پیروزی اکد ها در جنگ میان آن دو قوم بابل به عنوان پایتخت قرار داده شد و حمورابی مدت چهل و سه سال بر آن حکومت نمود و با قانون نامه بزرگ تاریخی خویش نظم و آیینی را در آن سرزمین بر قرار ساخت.(۲)

قانون نامه حمورابی بر روی ستونی از سنگ دیوریت به صورت زیبایی نوشته شده است. درسال ۱۹۰۲ از میان کاوشهای باستان شناسی شوش به دست آمد. چنانکه معلوم است آن را به عنوان غنیمت جنگی در سالهای گذشته از بابل به ایلام انتقال داده اند در این قانون نامه عالی ترین و آزاد منشانه ترین قانونها با سخت ترین کیفرها در کنار یکدیگر قرار داده شده است. قانون جان در برابر جان و داوری با روش آزمایش با قانونی که از سختی و استبداد مرد نسبت به همسرش جلوگیری می کند در کنار هم قرار داده است بطور کلی ۲۸۵ ماده قانونی در این قانون نامه ذکر گردیده است تحت عنوان حقوق متعلق به اموال منقول و غیر منقول, تجارت, صناعت, خانواده, آزارهای بدنی و کار بیان گردیده است از زمان حمورابی به بعد محکمه های غیردینی (غیر از معابد) تشکیل شد که تنها در مقابل دو لت مسئول بود.

  1. حسینقلی کاتبی , وکالت ,چاپ تهران
  2. تاریخ تمدن ویل دورانت , ج۱, صص۲۶۰ – ۲۶۱

مجازات در ابتدای کار مبتنی بر قصاص به مثل بود ولی رفته رفته جای خود را به غرامت مالی داد. مطابق قانون میراث مرد به همسرش نمی رسیدو وی در آن حقی نداشت. از اسناد و مدارکی که بدست آمده بر نمی آید که وکیل مدافع در بابل وجود داشته باشد. کاهنان به عنوان سر دفتری کار می کردند ومنشیهای مزدوری بودند که برای هر کس که می خواست, از شعر و غزل گرفته تا وصیت نامه همه چیز را می نوشتند هر کس مرافعه ای داشت خود به طرح دعوی در محکمه می پرداخت. دردر بابل یک محکمه استینافی که داوران شاهی در آن قضاوت می کردند وجود داشت در سطر های اول قانون نامه چنین آمده است(( اگر شخصی دیگری را متهم به گناهی کند که کیفر آن مرگ است و از عهده اثبات آن بر نیاید خود وی محکوم به مرگ خواهد شد.))

     آشور

     ساکنان آشور مخلوطی از سامیان سرزمین بابل و قبایل غیر سامی باختری و کوهنشینان کرد قفقاز بودند.(۱)

       مردم آشور بر این باور بودند که رئیس مملکت خدایی به نام آشور است و هر قانون از مشیت الهی سرچشمه می گیرد. کیفرهای قانونی درجات مختلف داشت از قبیل نمایش دادن شخص گناهکار در میان مردم, واداشتن گناهکار به کارهای سخت و شلاق زدن از بیست ضربه تا صد ضربه یا اینکه پای گناهکار را می بستند و به آب می انداختند و سرنوشت وی را به دست آب می سپردند.

     روم باستان

     قانون نامه یو ستینیانوس

       یک قرن از انتشار قانون نامه تئودوسیوسی گذشته بود که این قانون نامه به دستور یوستینیانوس و در سال ۵۲۸ توسط ده تن از حقوقدانان بوجود آمد. نخستین قسمت آن تحت عنوان کودکس کونستیتو تیونوم یا قانون نامه انتشار یافت. در سال ۵۳۳ آرای حقوقی تحت عنوان دیگست یا پاندکتای(خلاصه قوانین ) منتشر شد . چون قانون نامه برای دانشجویان سنگین بود یک کتابچه راهنمای رسمی از قانون مدنی به نام اینستیتوتیونس منتشر گردید. در سال۵۳۴ تریبونیانوس و چهار دستیارش این قوانین را در نسخه تجدید نظر شده ای از قانون نامه وارد کردند و نسخه قبلی از اعتبر افتاد همه این مجموعه ها روی هم کورپوس یوریس کیویلیس (مجموعه قوانین مدنی ) نامیده می شود.(۱)

     در این قانون نامه اعتقادات مسیحیت اصیل آورده شده است و در ابتدای آن اولویت کلیسای روم را تصدیق می کند و در فصول بعد سلطه امپراطور را بر کلیسا اعلام داشتهاست. در این قانون نامه مقرراتی برای بطرکان,اسقفان,روسای صومعه هاوراهبان وضع کرده ونیز برای کشیشانی که قمار می کردند یا به تماشاخانه ها یا میدانهای مسابقه میرفتند مجازاتهایی در نظر گرفته شده است, وضع زنان تا حدی به وسیله این قانون نامه اصلاح شد و تحت قیومیت بودن مادام العمری آنها برداشته       شد, زندانی کردن هیچ کس امکان نداشت مگر به حکم رئیس دادگاه و زمان بین دستگیری و محاکمه خیلی محدود بود,وکلای دعاوی چندان زیاد بود که یوستینیانوس برایشان باسیلیکایی ساخت.

۱٫تاریخ تمدن ویل دورانت,ترجمه احمد آرام,ص ۳۱۲

عظمت این باسیلیکا را می توان از بزرگی کتابخانه اش حدس زد که   ۰۰۰ / ۱۵۰کتاب یا طومار داشت,در هر محاکمه یک جلد کتاب مقدس در برابر قاضی نهاده می شد. در روم باستان افرادی به نام ((آدوکاتی)) وجود داشتند که وظیفه کمک و راهنمایی رساندن به اصحاب دعوی را داشتند. کا ر ایشان معمولا”تبرعی بوده و چیزی به عنوان حق الوکاله در یافت نمی کردند. در روم خطیبانی وجود داشتند کهدارای نطق نافذ بودند این افراد اکثرا” همان وکلای مدافع بودند و بوسیله کاشته شدن درخت خرما در جلوی درب خانه هایشان از دیگر افراد جامعه قابل تشخیص بودند.(۲)

وکلای مدافع درروم موظف بودند که به کتاب مقدس سوگند یاد کنند که نهایت کوشش را در دفاع شرافتمندانه از موکل خود خواهند نمود و اگر موضوع را غیر شرافتمندانه ارزیابی کنند از وکالت استفاء دهند.

     معروفترین فردی که در روم به عنوان وکیل شناخته شده است سیسرون میباشدکه در سال ۱۰۶ قبل از میلاد متولد گردید. وی فن نطق و سخنرانی را در ۱۶ سالگی یاد گرفته است و در سن ۲۷ سالگی اولین دفاع نامه خود را منتشر نمود .(۱)

  1. تاریخ تمدن ویل دورانت ,ترجمه احمد آرام,ص ۳۱۲٫
  2. اسرار دفاع تا لیف ژرژ کوهندی, ترجمه ابوالفضل تفضلی, انتشارات گنج دانش, دانش چاپ دوم ۱۳۷۷,ص ۱۹

     حقوق رومن و رژمنیک

         نقش اساسی حقوق در این گروه تدوین و تنظیم قواعد کلی برای عملکرد و یا رفتار آینده مردم می باشند و در تعیین قواعد کلی اخلاق و حقوق به هم نزدیکتر بارز این گروه تنظیم روابط خصوصی افراد است و به همین دلیل حقوق مدنی هسته اصلی علم حقوق را تشکیل می دهد.(۱)

     حقوق کامن لا

       کا من لا (common law ) یعنی حقوق مشترک یا همگانی در انگلستان که می توان آن را از مجموع عرفهای محلی که در ثلث آخر قرن یازدهم در کشور مزبور وجود داشته است استنتاج کرد پس کامن لا از نظر اینکه حقوق عرفی و سا بقه ای می باشد دارای اهمیت بسیاری است.

   حقوق کشورهای سوسیالیست

       کشورهای سوسیالیست جزء گروه رومن و ژرمن بوده اندو روابط افراد تحت عنوان قواعد کلی تدوین و تنظیم می گردید مبنای حقوق سوسیالیستی با خصوصیت مبارزات طبقاتی و انقلابی تجلی می کند و هدفش تشکیل اجتماع جدیدی است که درآن دولت وحقوق وجود خارجی نداشته باشد و خواهان برقراری

سیستم اقتصادی جدیدی هستند که در آن اموال و تولیدات متعلق به اجتماع باشد بدیهی است با این طرز تفکر حقوق خصوصی اهمیت خود را از دست می دهد و حقوق عمومی جایگزین آن می گردد.

. حقوق تطبیقی,محمود عرفانی,ناشر مولف,چاپ اول ۱۳۶۵,تهران,صص۱۵-۱۶

      حقوق اسلام

       حقوق اسلام منشعب از دین اسلام است. این حقوق به مسلمانان می آموزد که چگونه بر طبق دین اسلام عمل نمایند ولی در این آموزش بین تعهدات نسبت به دیگران مانند امور مدنی و تکالیف نسبت به پروردگار مانند روزه و غیره قائل به تفکیک نمیگردد. بنابر این حقوق اسلام بیشتر در مورد تکالیفی که شخص باید انجام دهد متمرکز شده است و ضمانت اجرای واقعی تخلف از انجام تکالیف مزبور و ارتکاب گناه مسئولیت در برابر پروردگار می باشد و فقه اسلام از چهار منبع قرآن,سنت,اجماع,عقل و قیاس تشکیل شده است.

     حقوق انگلیس

       حقوق انگلیس فوق العاده مهم است زیرا از طرفی این حقوق حاکم بر انگلستان بوده و از طرفی دیگر حقوق ایالات متحده امریکا و کشورهای مشترک المنافع را که شامل ۳۱ دولت عضو می باشد تحت تاثیر زیادی قرار داده است.(۱)

پروفسور رنه داوید مطالعه حقوق انگلیس را به چهار قسمت تقسیم می نماید:

  1. دوره قبل از سال ۱۰۶۶ (فتح نور ماند ها)
  2. جلوسی سلسله تیودسی(۱۴۸۵ میلادی)
  3. تشکیل کا من لا قرن ۱۳ به بعد
  4. دوره مدرن از ۱۸۳۲ تا به امروز

   پروفسور آندره تنک مطالعه حقوق مذکور را به سه قسمت دسته بندی میکند:

   ۱٫تاریخ کا من لا

  1. دادگاهها و صاحب منصبان دادگستری
  2. منابع و فنون حقوق انگلیس(۲)

ما نیز حقوق و تشکیلات قضایی این کشور را از نظر زمانی به دو دسته تقسیم مینماییم:

الف- حقوق انگلیس قبل ازحمله نورماندها       ب- حقوق انگلیس بعد از حمله نورماند ها

       الف- قبل از حمله نور ماند ها

در قبل از فتح این کشور توسط نورماندها یعنی قبل از سال ۱۰۶۶ میلادی حقوق این کشوردرپشت پرده ظلمت بوده است.از قرن اول میلادی تا قرن چهارم رومیها

انگلستان را در تصرف داشتند. در اوایل قرن پنجم سلت ها به این کشور حکومت نمودند و از سال ۵۹۶ میلادی قبایل آلمانی از جمله انگل و ساکسون در آنجا اقامت گزیدند.(۳)

       در این زمان قوانین کشور به زبان انگلوساکسونی نوشته میشد. این قوانین بسیار محدود بود به حدی که از ۹۰ جمله کوتاه تجاوز نمیکردولی در هر صورت تنظیم کننده روابط اجتماعی افراد بوده. (۴)

  1. حقوق تطبیقی,دکترمحمود عرفانی,ج اول,انتشارات جهاد دانشگاهی,بهار۶۹ ,چاپ دوم ص ۱۳۱
  2. //         //         //     //     //         //         //           //           //         //   //   ص ۱۳۲
  3. تاریخ تمدن ویل دورانت,ترجمه اسماعیل دولتشاهی,چاپ سوم,۱۳۷۱ تهران
  4. حقوق تطبیقی دکتر محمود عرفانی,ص۱۳۳

       در مجلس دربار اگر حکمی تایید می گردید قابلیت اجرا داشت و در صورت عدم تایید اعضای دادگاه بدوی صادر کننده حکم را به پرداخت جریمه نقدی محکوم می نمودند.

       یک سری محاکم نیز وجود داشت که به مسائل و اختلافات ملکی افراد رسیدگی می نمودند و معروف به محاکم التزام (manor courts) بودند. آراء صادره از سوی این محاکم نیز قابل رسیدگی مجدد در مجلس در بار بود.(۱)

     ب- بعد از فتح نور ماندها

       پس از فتح نورماندها قانون و سایر تشکیلات قضایی دستخوش تغییراتی گردید و پیشرفتهایی نمود. البته روش محاکمات ساده و ادله اثبات دعوی غالبا” مذهبی بود. مانند اینکه دست شخص متهم را در آب جوش فرو میبردند اگر ظرف ۳ تا ۴ روز آثار سوختگی از بین می رفت او را تبرئه می نمودندو الا محکوم میشد.(۲)

       در سال ۱۰۶۶ عدالتخانه های محلی معروف به شایر (shire) وجود داشت. شعب این عدالتخانه ها هاندرد (handred) نام داشت. که بعدها دادگاههایی به نام دادگاههای کانتی (county) تبدیل گردیدند. نور ماندها تمایل به مرکزحکومت داشتند به همین علت سیستم فئو کرالیسم را در این کشور بوجود آوردند و هر فئو دال بنا بر میزان مالکیت و تعداد رعایای خود میتوانست دادگاه فئودالی ایجاد نماید. این دادگاهها صلاحیت رسیدگی به امور جزایی نیز رسیدگی میکردند. البته فقط به جرایم کوچک رسیدگی می کردند.(۳)

        پادشاه نورماندی برای اعمال نفوذ و قدرت شخصی به نام شریف (sheriff) را به ایالات و ولایات فرستادند. این افراد به هر نوع شکایت و دعوا رسیدگی می کردند. مردم به علت نارضایتی از دادگاههای فئودالی از پادشاه احقاق حق می کردند و کم کم مراجعات مردم به دربار جهت رسیدگی مجدد نسبت به احکام صادره از سوی شریفها یا دادگاههای ملی زیادتر شد تا حدی که دربار اجازه داد هر دعوایی که مضوع خواسته آن بیش از ۴۰ شلینگ باشد قابلیت طرح در مجلس دربار را داشته باشد. در ابتدای امر نارضایتی از دادگاههای فئودالی ,از پادشاه تقاضای احقاق حق می کردند.

  1. انگلیسیها در انگلستان ,تالیف دکتر حافظ عظیمی,ترجمه احمد فرامرزی,۱۳۳۷ تهران, ص ۴۵۵
  2. //           //       //    //     //     //       //       //     //       //       //     //       , ص۴۷۱
  3. حقوق تطبیقی ,دکتر محمود عرفانی ,ص ۱۳۴

       این موضوع باعث گردید مردم به محاکم ملی کمتر مراجعه داشته باشندزیرا معمولا” خواسته ها بیش از ۴۰ شلینگ بود. علاوه بر مطلب فوق الذکر یکی دیگر از دلایلی که کم رنگ شدن مراجعات به دادگاههای ملی شد بیان اصل تحقیق و تفحص از سوی پادشاهان نورماندی بود این موضوع باعث گردید عادات قدیمی دارای اهمیت کمتری شوند.(۱)

        آراء صادره در شورای سلطنتی از مجموع عرفهای محلی درسراسر انگلستان الهام گرفته شده بودو این باعث بوجود آمدن حقوق همگانی در انگلیس گردید.

       پس از این موضوع نورماندیها روش جدیدی را نیز وارد دادرسی نمودند و آن این بود که اختلافات ملکی را به داوری و حکمیت اشخاص معروف به امانتداری و حسن اخلاق ارجاع می دادند. این روش را ادامه و توسعه دادند تا زمانی که فقط در مورد اختلافات ملکی نبود و شامل همه دعاوی حقوقی و جزایی گردید. در اصل همین اقدام منجر به تشکیل هیئت منصفه گردید.(۲)

       در قرن ۱۳به علت کثرت کار مجلس دربار سه کمیسون یا محاکمه جهت رسیدگی از مجلس دربار منشعب گردید. آنها عبارت بودند از :

  1. محکمه افراد عادی (the court of common place)
  2. محکمه بیت المال یا خزانه داری(the court of echequer)
  3. محکمه سلطنتی (the court of the king s bench)

          مجموع این سه محکمه را دادگاههای شاهی می نامند.

         دادگاههای خزانه داری اولین دادگاه کا من لا بود. زیرا پادشاه عادت داشت که مسائل مالی خود را با کمک مشاورین رسیدگی کند و کم کم صلاحیت خود را توسعه داده و به مسائل حقوقی نیز رسیدگی نمود. پس از آن نیز دادگاههای عمومی به ترتیب زیر بوجود آمد:

         در سال ۱۲۱۵ پس از اینکه منشور بزرگ ۱۲۱۵ (magna carea) بین ژان, پادشاه انگلیس وفئودالها امضا شد پادشاه صلاحیت دادگاههای فئودالی را شناسایی و در حق پیدا کرد دادگاههایی را برای دعاوی عمومی (court of common please ) در کل کشور برقرار نمایند.(۳)

          دادگاههای بیت المال مرجع تجدید نظر دادگاههای شاهی بود و قانون سال ۱۵۸۵ دستور تشکیل آن را صادر نمود. علاوه بر محاکم سلطنتی محاکم زیر بوجود آمد.

  1. محاکم سیار محاکمی بودند که در اوقات مشخص تشکیل می گردند و قضات آنان از سوی محاکم سلطنتی فرستاده می شدند.

  1. حافظ عفیفی ,ص ۴۷۴
  2. //       //   ,ص ۴۷۴
  3. حقوق طبیعی ,د کتر پروین,جزوه درسی دانشگاه آزاد,ص ۲۲

۲   .محاکم دیوان مستشاری : این محاکم قانون مخصوصی را اجرا می کردندکه موسوم به قانون عدل بود .

       تا قرن ۱۹ در انگلستان دادگاههای مختلفی وجود داشت که هر کدام نیز دارای استقلال بودند . به این علت در سال ۱۸۷۳ قانون متحد الشکل ساختن محاکم تصویب گردید و اجرای آن به سال ۱۸۷۵ مو کول گردید. به مصوب این قانون محاکم عالی قضایی تشکیل یافت که مرکز آن در لندن بود . این محاکم به دو دسته تقسیم میگردید یکی محکمه عالی و دیگری محکمه استیناف.

       ((محکمه عالی به چندین شعبه تقسیم میگردید)):

       ۱٫ قسمت اریکه سلطنتی                         king   diuis ion

       ۲٫ قسمت دعاوی فردی                         common pleas diu is ion

       ۳٫ بیت المال                                       exchequerdiuision

       ۴٫ دعاوی ور شکستگی                       bank rupteg diuision

       ۵٫ دیوان مستشار                                 chaneery diuision

       ۶٫ قسمت وصایا                                 pro bate diuision

       ۷٫ قسمت طلاق                                  divorce diuision

       ۸٫ محکمه امیر البحر               (۱) the lord high adhirax courtz

     قسمتی از این دادگاهها نیز مجددا” در هم ادغام گردیده و قسمتی نیز تغییر نموده و بصورت زیر در آمده اند:

  1. قسمت اریکه سلطنتی
  2. قسمت دیوان مستشار
  3. قسمت وصایا و طلاق و بحریه (۲)

   امروزه تقسیم بندی دادگاهها بر اساس کا من لا و انصاف می باشد و به دو دسته تقسیم می شود:

   الف- دادگاههای ما فوق یا بالا

   ب- دادگاههای مادون یا پایین

دادگاههای مافوق نیز خود به دو بخش تقسیم می شود:

   بخش اول دادگاههای عالی قضایی

   بخش دوم مجلس سران

بخش اول خود نیز به سه قسمت تقسیم می شود :

  1. دادگاه عالی عدالت
  2. دادگاه عالی قضایی
  3. دادگاه استیناف

       ۱٫دکتر حافظ عفیفیی,منبع ذکر شده ص ۴۹۳

       .۲٫دکتر حافظ عفیفی ,ص ۴۹۴

       دادگاههای مادون نیز خود به سه بخش تقسیم می شوند:

  1. دادگاههای بخش
  2. دادگاههای صلح
  3. دادگاههای اطفال و نوجوان (۱)

     قضات دادگاههای عالی قضایی از بین وکلا مدافع ,با شرایط خاص و برای تمام عمر انتخاب می شوندواز لحاظ صلاحیت و حد نصاب دعاوی اهمیت بیشتری نسبت به دادگاههای دیگر دارند. اینک به شرح مختصری در مورد هر یک از دادگاهها می پردازیم:

۱٫دادگاه عدالت

   دادگاه عدالت در مورد امور مدنی ,صالح به رسیدگی می باشد و خود دارای سه بخش است :

   الف – بخش دادگاه ملکه یا قرار دادها و خسارات

   شعب این دادگاه به دعاوی ناشی از تعهدات و قرار دادهای تجاری و مسا ئل بیمه و خسارات رسیدگی می نمایند و از نظر صلا حیت رسیدگی مقید به مقدار خاصی برای خوا سته نمی باشد و به هر میزان خواسته رسیدگی می نماید. در امور تجاری نیز دارای شعبه تخصصی می باشد که بدون تشریفات و در مدت کوتاهی به امور رسی دگی می نماید.

   این داد گاه نسبت به دادگاههای ما دون , حق نظارت و کنترل دارد. قضات این دادگاهها تحت ریا ست لرد یا رئیس کل محاکم بدوی انگلستان از بین وکلایی که لا اقل ۱۵ سال سابقه وکالت داشته باشند و به پیشنهاد چانسری یا نخست وزیر و فرمان ملکه انتخاب می شوند.(۱)

   ب- بخش چانسری یا مهرداری

     این دادگاه برابر قانون سال ۱۹۷۰ از یک رئیس بنام لرد چانسری و یک معاون و نه قاضی تشکیل یافته است و به دعاوی ناشی از انصاف رسیدگی می کند و در موارد زیر به اختلافات رسیدگی می نماید.

  1. مالکیت ارضی
  2. تراست (وقف نامه ,قیو میت)
  3. شرکتها
  4. ورشکستگی
  5. مالکیت صنعتی
  6. ارث
  7. وصایا (۱)

  1. دادگاه عالی جزایی

       این دادگاه بر اساس قانون سال ۱۹۷۱ تشکیل گردیدو صلاحیت رسیدگی به امور جزایی در مرحله بدوی را دارد . به جرایم سنگین قضات این دادگاه رسیدگی می کنند. اما جرایم سبکتر را هم قضات دادگاه عالی رسیدگی می کنند و هم قضات لردی که لا اقل ۱۰ سال سابقه وکالت داشته باشند و هم قضات منطقه می توانند رسیدگی کنند. قضات این دادگاه عموما” از سوی کانون وکلا انتخاب و بوسیله لرد چانسری و فرمان ملکه انتخاب می شوند.(۲)

  1. دادگاه استیناف

     این دادگاه مرجع استینافی برای دادگاههای عالی ودادگاههای بخشی می با شند

رسیدگی در آن بصورت شکلی و ماهوی است. قضات آن از بین قضات دادگاه عالی و یا از بین وکلایی که ۱۵ سال سابقه کار داشته باشند انتخاب می شوند. این قضات معروف به قضات عالیجاه(lord justice) می با شند.(۳)

  1. مجلس لردان

   این دادگاه به عنوان آخرین مرجع رسیدگی به احکام حقوقی وکیفری میبا شد

این مجلس معادل دیوان عالی کشور در ایران می باشد. قضات این دادگاه باید دارای ۱۵ سال سابقه وکالت یا ۲ سال سابقه کار در دادگاه عالی باشند. از ۳ یا۵ نفر لرد تشکیل می شود که یک نفر از لردان باید به حقوق اسکاتلند و یک نفر به حقوق ایرلند شمالی تسلط داشته باشد. از سال ۱۹۶۳ نظر قضات لرد در اوراق چاپی و یک ساعت قبل از جلسه در اختیار ومردم قرار می گیرد.(۴)

       دادگاههای مادون به اموری رسیدگی می کنند که اهمیت آنها کمتر از امور مربوط به دادگاههای بالا می باشد. در این دادگاهها افراد عادی نیز علاوه بر قضات منتخب از بین وکلا به قضاوت می پردازند .

   ۵٫ دادگاههای بخش

     این دادگاهها در سال ۱۸۴۸ تشکیل گردیدند و به صلاحیت رسیدگی به دعاوی مربوط به مسئولیت ناشی از قراردادها و خارج از قرار دادها مشروط بر اینکه خواسته دعوی کمتر از ۷۵۰ پوند باشد را دارا می باشند. به دعاوی مربوط به تراست وارث که بهای خواسته بیشتر از ۵۰۰۰ پوند نباشد نیزرسیدگی مینمایند.

      قضات این دادگاهها از بین وکلایی که حد اقل ۷ سال سابقه کار و تجربه در امور وکالت داشته باشند به پیشنهاد کانون وکلاوتایید چانسری و فرمان ملکه و برای تمام عمر انتخاب می شوند.(۱)

  1. دادگاههای صلح

     در این دادگاهها مسائل کم اهمیت و اختلافات کوچک مردم مورد رسیدگی قرار می گیرد. اعضاء آن را افراد معمولی و غیر حقوقدان تشکیل می دهند.(۲)

     ۶٫ دادگاههای اطفال و نوجوان

     این دادگاهها به جرائم ارتکابی اطفال کمتر از ۱۴ سال یا نوجوانان تا۱۶ سال تمام رسیدگی می نمایند.

     ۷٫دادگاههای اختصاصی

   علا وه بر دادگاههای عمومی ذکر شده دادگاههای اختصاصی نیز وجود دارد که به امور معمولی تر رسیدگی می نمایند. برای مثال می توان دادگاههای اختصاصی حمل و نقل ,دادگاههای اختصاصی صنعتی ,دادگاههای اختصاصی تعدیل مال الاجاره را نام برد.(۳)

     موسسات شبه قضایی

     در بسیاری از کشورها به موازات سازمان قضایی رسمی موسساتی تشکیل گردیده است که اختلافات طرفین را در محدوده صلاحیت خود برطرف می سازند.   در کشور انگلستان که در بعضی موارد به آن موسسات,دادگاه نیز اطلاق می گردد به دعاوی ناشی از امور اداری یا مشکلات ناشی از اجرای بعضی از قوانین رسیدگی می نمایند. افرادی که در این موسسات مشغول به قضاوت هستند حتما” حقوقدان نیستندو در بعضی موارد وکلای دادگستری نیز به امر قضاوت در این موسسات می پردازند.حل اختلاف در این موسسات افراد را از مراجعه به دادگاههای قضایی بی نیاز می نماید. البته نوعی نظارت بر کار اینگونه موسسات از سوی سازمان قضایی اعمال می شود. (۴)

     مروری برقوانین درسالهای مختلف

     در صفحات گذشته تشکیلات قضایی انگلستان مورد مطالعه قرار گرفت. اینک بطور اختصار به مسائلی پیرامون قانون در زمانهای مختلف در انگلستان می پردازیم:

     قانون جزا در قرن ۱۶ بیشتر متکی بر عوامل ترساننده بود و حالت نظارتی نداشت. مجازاتها نیز سخت و شکننده بودند.

     موارد مجازات اعدام برای جرایم در نظر گرفته می شد که می توان قطع نهال ,سرقت بیش از یک شلینگ و گرفتن باج سبیل را از آن جمله دانست. شکنجه قانونی نبود ولی در تالار شاه که در واقع همان شورای سلطنتی در جامعه قضات بود شکنجه در مورد خائنین انجام می شد. در قرن ۱۸ با تصویب قانون جدیدی در پارلمان انگلیس تعداد جرایمی که مجازات آنها سلب حیات انسان بود فزونی یافت که میتوان موارد زیر را که در سال ۱۸۳۰ به تصویب رسیده نام برد:

     ((قاچاق فروشی مسلحانه ,تظاهر به ورشکستگی ,قلب سکه ,فرستادن نامه تهدید آمیز ,گریز از زندان ,فلج کردن یا دزدیدن احشام )) (۱)

     مجازات جرایم سبکتر شامل زندان ,تازیانه ,تبعید مستعمرات ,کارهای سخت در زندان بود.

     هنگام رسیدگی به جرایمی که مجازات آنها مرگ بود متهم حق داشت در صورت استطاعت مالی برای خود مشاور مالی بگیرد. مشاوران حقوقی به دلایل تعقیب متهم ,رسیدگی می نمودند ولی دفاع از متهم در دادگاه را انجام نمیدادند و خود متهم در دادگاه دفاع می نمود.

     امروزه مجازات بیشتر جنبه نظارتی دارد و به میزان قدیم ,سنگین نمی باشند بطور مثال در مورد سرقت که در زمان قدیم مجازات آن مرگ بوده است امروزه فقط تا ۷ سال زندان در نظر گرفته شده است هر چند که با توجه به تعریفی که از سرقت در قانون این کشور ارائه شده است حتی استفاده یک شخص از چراغ خانه دیگری نیز از مصا دیق سرقت است. زیرا رکن مادی جرم سرقت از آن خود کردن است و منظور از این تصاحب,برخورد مالکانه کردن است یعنی انجام یک کاری که معمولا” مالک حق آن را دارد.(۲)

       با توجه به تفاوت در نوع مجازاتها می توانیم این مطلب را بیان کنیم که در اکثر موارد قوانین در این کشور سیر نزولی را از نظر میزان مجازات داشته است و درزمان حال از نظم اعمال خشونت به متهم نسبت به سالهای پیش تفاوتهای محسوسی ایجاد گردیده است.

   ۱٫٫تاریخ تمدن ویل دورانت ,ترجمه اسماعیل دولتشاهی ,چاپ سوم ۱۳۷۱ تهران

۲٫مقاله دکتر میر محمد صادقی ,     www.irjf.com

       قوه مقننه انگلستان

         نخستین مجلس در سلطنت چارلز اول در ۱۸ ژوئن ۱۶۲۵ انعقاد یافت در این مجلس ۱۰۰ نفر از اعیان و اشراف عضویت داشتند و ۵۰۰ نماینده در مجلس عوام وجود داشت . البته مجلس به مدت ۱۱ سال تعطیل گردید سپس در ۳۰ نوامبر ۱۶۴۰ مجددا” مجلس تشکیل گردید.

           قانون اساسی انگلستان عبارت از مجموعه قوانین ملغی نشده پارلمان و رویه های قضایی نقض ناگشته دادگاههای آن کشور است. با بیان مطلب فوق   می توان متوجه شد اختیار کامل حکومت در دست مقام سلطنت است و مجلس به اتفاق مقام سلطنت عمل می نماید. از سال ۱۶۸۸ مقام سلطنت معمولا” همه قوانینی را که مجلس وضع می نمود می پذیرفت و کم کم مجلس دارای قدرت بیشتری گردید تا جایی که هیچ سند مدونی قدرت مجلس را در وضع قوانینی که مورد موافقت هر دو مجلس باشد محدود نمی ساخت. مجلس اعیان یا لردان شامل لردهای روحانی و غیر روحانی بود که سمت نمایندگی ان مجلس را به شیوه موروثی و براساس سنن بدست می آوردند. اینان نیازی به انتخاب شدن نداشتند و از قدرتی بر خوردار بودند که هر قانونی را که مجلس عوام تصویب نماید ردکنند. از لحاظ نظری هر پادشاه می توانست هر قانون مصوب مجلس را وتو نماید.

   حقوق وتشکیلات قضایی ایالات متحده امریکا

     تاریخچه حقوق امریکا

       درقرن ۱۷ دراین کشورحقوق برمبنای کتاب تورات وانجیل اجرا می گردید. علاوه بر آن مقررات خاصی که ناشی از دستور مقامات قضایی بود نیز در این کشور وجود داشت. در مرور زمان در برابر خود سری های قضات که برای عدم وجود یک قانون مشخص در کشورشان بود اقدام به تدوین حقوق نمودند.

     در قرن ۱۸ تمیل به حقوق کا من لا نشان دادند. البته در مورد پذیرش حقوق کا من لا بین افراد جامعه اختلاف وجود داشت و این اختلاف تا نیمه قرن ۱۹ یعنی سال ۱۸۵۰ ادامه داشت. در این سال طرفداران کا من لا موفق شدند. در کالیفرنیا که یکی از ایالتهای این کشور می باشد حقوق کا من لا را مورد پذیرش قرار دهند. قانون اساسی این کشور نیز در سال ۱۸۷۸ به تصویب رسید. (۱)

     علت تصویب قانون اساسی در این کشور وجود مردم مختلف با فرهنگهای مختلف است زیرا در اثر مهاجرت افراد مختلف در این کشور سکونت داشتند و عدم یکسان بودن فرهنگها و سنتها و آداب اجتماعی اقتضای بوجود آمدن یک قانون مشترک برای همه مردم را داشت. این قانون مراتبی را شامل می شود که موارد زیر را میتوان از آن جمله دانست :

۱٫     نوشتن یک قانون بنام قانون اساسی که وظیفه دولت و مردم را بطور

واضح و صریح رو شن نماید.                                                                                           ۲٫ ا یجاد یک حکومت متحد که مرکب از ایالتهایی باشد که هر یک ازایالتها نیز دارای حکومت خاص خود باشند.

       ۳٫حکومت نهایی مردم و تابع نمودن دولت نسبت به میل و اراده مردم .

       ۴٫اصل تقسیم قوای حکومتی .

       ۵٫اصل ایجاد کنترل هریک از قوای مزبوردرباب اختیارات قوای دیگر.(۲)

      مطلبی که باید در نظر گرفت اینست که کشور امریکا و انگلستان هر چند که دارای مبانی مشترک باشند ولی در قوائد حقوقی و حتی مفاهیم حقوقی با هم تفاوتهایی دارند. حقوق در امریکا مانند انگلستان مبتنی بر عقل و سوابق قضایی است ولی موضوعی که در اینجا وجود دارد اینست که امریکا دارای ایالات و بخش فدرال است که درانگلستان چنین چیزی وجود ندارد و درهر مسئله ای بایدمشخص شودکه موضوع درصلاحیت مقامات فدرال است یا مقامات ایالتی در مورد وضع قوانین نیز به همین صورت است . البته در مورد وضع قوانین اصل بر صلاحیت ایالات است و صلاحیت فدرال استثنایی می باشد. البته این اصل استثنائاتی را نیز شامل می شود. این موضوع در دهمین اصلاحیه قانون اساسی این کشور مطرح گردیده است:

       ((اختیاراتی که قانون اساسی به ایالات متحده تفویض نمی کند و ایالات را از اعمال آنها ممنوع نمی دارد مخصوص هر یک از ایالات یا از آن ملت است.))

       قضات در کشور های انگلو ساکسون حق دارند از اجرای قوانینی که آنها را مخالف قانون اساسی می پندارند جلو گیری نمایند.(۱)

۱)نظامهای حقوقی معاصر ,تالیف رنه داوید ,ترجمه حسین صفایی ,محمد آشوری ,نشر دانشگاهی ,چاپ دوم ۱۳۶۹ص۳۹۳

۲) رنه داوید منبع ذکر شده ,ص ۳۹۴

           تشکیلات قضایی ایالات متحده امریکا

     تشکیلات قضایی دراین کشوربه دیوان عالی ودیوانهای مادون تقسیم می گردد

دیوانهای مادون را کنگره این کشور و در هر زمان که وجود آنها را لازم بداند تاسیس می نماید.(۲)

     در تقسیم بندی دیگری دادگاههای فدرال ,دیوان عالی و در طرف دیگر دادگاههای دیگر ناحیه ای قرار دارد.(۳) اینک به شرح مختصری درباره هر یک از آنها می پردازیم:

   ۱- دیوان عالی

     این دیوان جزء دادگاههای فدرال است و از ۹ قاضی تشکیل یافته است که شامل ۸ مستشار و یک رئیس می باشد. قضات این دیوان از سوی رئیس جمهور و با تصویب سنا و برای تمام مدت عمر انتخاب می شوند. البته در سن هفتاد سالگی اگرده سال سابقه کاردردیوان عالی را داشته باشند با حقوق کامل بازنشته می شوند

این قضات منشی هایی دارند که علاوه بر منشی ها هر یک از قضات بوسیله دو همکار که law clerks نامیده می شوند یاری می گردند. (۴)

         این دیوان در مورد رسیدگی به مواردی که در آن سفرا , وزرا و کنسولها یا یکی از ایالتهای استینا فی است. آرای صادره از سوی این دیوان قطعی است. اتخاذ تصمیم نیز با رای اکثریت می باشد و برای اینکه یک جلسه رسمی تشکیل پیداکند حضور۶نفرقاضی لازم است.(۵) اختیارات این دیوان بسیارزیاد می باشد.

     آراء صادره ازسوی این دیوان قابل تجدیدنظردرهیچ مرجعی نمی باشد.جلسات آن سری است . بعد از صدور رای نهایی قضات مجددا” کنفراسی تشکیل می دهند و رای را به دقت مرور می کنند و اگر نیاز به اصلاح مجدد بود آن را اصلاح می کنند و سپس رای را می نویسند. رای نوشته شده در جلسه علنی روز بعد قرائت می گردد.(۶)

           صلاحیت دیوان عالی

     بر اساس بند ۲ اصل سوم قانون اساسی امریکا موضوعات زیل در صلا حیت این دادگاه می باشند :

  1. مسائل مربوط به قانون اساسی – قوانین فدرالها و عهد نامه ها
  2. دعاوی سفرا ,وزرامختار ,کنسولها
  3. موضوعات دریایی
  4. هنگامی که ایالات متحده به عنوان یک طرف دعوی باشد
  5. اختلافات فیما بین ایالات مختلف ,بین تبعه یک ایالت با یک ایالت دیگر ,شهروندان ایالات مختلف
  6. اختلافات فیما بین یک ایالت یا شهروندان ایالت با کشور های خارجی یا اتباع آن کشورهای دیگر (۱)

     بطور کلی این دیوان دارای اصل برتری (the supremacy clause) نسبت به سایر دادگاهها می باشد .

     ۲- محاکم فدرال

     صلاحیت این دادگاهها بنا بر ماهیت دعوی و وصف طرفین به دو دسته تقسیم می شود:

       الف- صلاحیت دادگاه فدرال به علت ماهیت دعوی

     دادگاههای فدرال جهت رسیدگی به دعاوی مبتنی بر قانون اساسی ,قوانین فدرال و عهد نامه ها صالح نمی با شد. به این علت که قانون اساسی دارای دامنه گسترده ایست . تعیین صلاحیت این دادگاهها مشکل می با شد. زیرا هر شخصی در جریان یک دعوی می تواند ادعا نماید که به آزادی یا مالکیت وی مورد تعرض قرار گرفته است . به همین علت باید موضوع در دادگاه فدرال مطرح شود.

     این دادگاهها به بعضی از مسائل خصوصی کهدر عمل مهم هستند نیز با توجه به ماهیت فدرال بودن آن رسیدگی می نماید مانند حقوق ور شکستگی یا حقوق دریایی .

     ب- صلاحیت دادگاه فدرال به علت وصف طرفین

   این محاکم صلاحیت رسیدگی به دعاوی افراد خاص مانند سفیر ,وزیر,کنسول,معاون کنسول را دارا می باشد . همچنین زمانی که طرف دعوی یک دولت خارجی است صلاحیت رسیدگی با دادگاه فدرال است رسیدگی به دعاوی مطروحه علیه دولت متحده نیز جزء صلاحیت های این دادگاه می با شد.(۲)

     وظایف این دادگاه به موجب قوانین کنگره تعیین گردیده است و مواردی که آراء این دادگاه غیر قابل تجدید نظر است نیز مشخص گردیده است.

       آراء صادره در مورد جرایم مهم قابل تجدید نظر در دادگاههای عالی می با شد. آرایی که مربوط به امنیت و مصالح عمومی کشور باشد به دیوان عالی ارسال می گردد. (۱)

  1. مقاله دکتر منصور وفایی ,مجله کانون وکلا شماره ۱۷۵ ,ص ۱۱۸
  2. دکتر سید حسین صفایی ,منبع ذکر شده صص ۷۲,۷۳

  دادگاههای ناحیه ای ایالات

       هر ایالات سازمان قضایی ویژه های است که منحصر به آن ایالات می باشد و حدود ۹ درصد دعاوی در این دادگاهها رسیدگی می شود. مسائل مربوط به قراردادها ,شبه جرم ,روابط خوا نوادگی ,ارث ,جرایم اقتصادی لازم الاجرا از جمله مواردی است که در این دادگاهها مطرح و مورد رسیدگی قرار می گیرد. این محاکم می توانند به مسائل فدرال نیز رسیدگی نمایند البته مشروط بر این که مسائل مزبور در صلاحیت انحصاری دادگاههای فدرال نباشند . این دادگاهها دارای سیستم وحدت قاضی می باشند. و رسیدگی به مسائل موضوعی در دعاوی حقوقی و کیفری با هیئت منصفه است و قضات فقط به مسائل حکمی رسیدگی می نمایند. قضات این دادگاهها نیز با رای عمومی انتخاب می شوند. البته در بعضی ایالات آنها توسط کانون وکلا انتخاب می شوند .

       این محاکم به دو دسته دادگاههای پایین و شهرستان تقسیم می شوند. هر ایالت دارای یک دادگاه عالی در راس سازمان وجود دارد . در بعضی ایالات محاکم استینافی نیز وجود دارند که به مسائلی که منحصرا” مربوط به دیوان عالی نباشد رسیدگی می نماید و در بعضی موارد رای آن نیز قطعی است. این محاکم از سیستم تعدد قاضی پیروی می نمایند.(۲)

         محاکم استینافی

       این محاکم صلاحیت رسیدگی به صورت تجدید نظز نسبت به آراء محاکم دولت مرکزی و تصمیمات کمیسیونهای معین را دارا می باشند. در اکثر موارد نیز آراء صادره از سوی این دادگاهها قطعی است. قضات این دادگاهها را قضات منطقه می نامند. هر دادگاه از ۳تا ۵ قاضی تشکیل گردیده که با اکثریت آراء اتخاذ تصمیم می نمایند. برای اتخاذ تصمیم وجود حد اقل ۳ قاضی لازم است. عمده ترین مسائلی که در این دادگاهها مربوط می شود مسائل مربوط به حقوق شهروندان و موارد کیفری است. قسمت دیگری نیز مربوط به قوانین فدرال و قانون اساسی و مقررات اداری می باشند. بخش دیگری از دعاوی مطرح شده نیز مربوط به تفسیر و اجرای قوانین فدرال است. برای رسیدگی در این محاکم امریکا به ۱۲ منطقه تقسیم گردیده استکه با واشنگتن D.C سیزده منطقه را تشکیل میدهند.

منظور از این تقسیم بندی ها این است که هر دعوایی مربوط به منطقه ای است که از آنجا شروع شده و دعاوی بر اساس نقطه آغاز و تقسیم بندی های منطقهای مورد تجدید نظر واقع می شوند , مثلا” منطقه نهم این دادگاها بنام ایالات کا لیفرنیا است زیرا اکثردعاوی که به این دادگاه ارسال می شود مربوط به ایالات کالیفرنیا است.(۱)

۱) نقش کنگره امریکا درسیاست آن کشور,پایان نامه دکترابوالقاسم مشیری ,صص ۲۰۶,۲۰۷                                           ۲) حقوق ایالات متحده امریکا,سید حسن صفایی,ص۷۸,۷۰

     تاریخچه هیئت منصفه

         کشور یونان در عصر باستان جهت روشن شدن اینکه متهم می باشد یا نه از وجود هیئت منصفه استفاده می نموده است. در آتن در حدود شش هزار نفر از اقشار مختلف مردم اسامیشان بدست آمده است که برای تشکیل هیئت منصفه در دعاوی از وجود آنان استفاده می شده است. به عنونا مثال در محاکمه سقراط ۵۰۱ نفر به عنوان اعضای هیئت منصفه سقراط را به اتهام تحریک به فساد و تبلیغ علیه حکومت به نوشیدن جام زهر شوکران محکوم نمودند. (۱)

        البته نهاد هیئت منصفه به شکل امروزی از حقوق انگلستان گرفته شده است. تشکیل آن به زمان بعد از فتح انگلستان توسط نورماندیها بر می گردد.

       در سال ۱۲۱۵ میلادی هیئت منصفه به شکل امروزی در انگلستان تاسیس گردید. در سال ۱۳۶۸ میلادی تعداد این افراد ۱۲ نفر بود که آنها را از بین کسانی که در انتخابات شرکت می نمودند و به قید قرعه انتخاب می کردند.آن چیزی که اعضاء این هیئت باید تعیین کنند این است که متهم مجرم است یا نه و بعد دادگاه با مراجعه به قوانین و استناد به مواد قانونی حکم مقتضی را صادر می نمایند.(۲)

       در فرانسه نیز قبل از انتخابات کبیر یعنی قبل از سال ۱۷۸۹ میلادی هیئئت منصفه وجود داشته است ولی به صورت امروزی نبوده و هیئت منصفه در آن کشور به شکل امروزی بر گرفته از حقوق انگلستان است. بعد از انقلاب کبیر در فرانسه دو نوع هیئت منصفه وجود داشت : یکی هیئت منصفه اتهامی و دیگری هیئت منصفه محاکماتی .

      هیئت منصفه اتهاماتی در مرحله باز پرسی نظر می داد که آیا این اتهام قابلیت تعقیب و پی گیری دارد و دلایل و شواهد موجود برای تعقیب متهم کافی است یا خیر؟

     هیئت منصفه محاکماتی نیز در جلسه رسیدگی حضور می یافت و اظهار نظر می نمود.

     با توجه به توضیحات بالا مشخص می شود که در فرانسه فقط در امور کیفری هیئت منصفه اتهامی به موجب قانون آئین دادرسی کیفری نا پلئون حذف گردید.(۳)

در مورد هدف و فلسفه چنین نهادی طرفداران آن دلایلی را ذکر می کنند که عمده آنها عبارت است از :

  1. با وجود هیئت منصفه دردادگاه محاکمات جنبه مردمی به خود می گیرند.
  2. هیئت منصفه به عنوان تجلی افکار عمومی در محاکمات می با شند.
  3. انتظارات مردم از عدالت و قضاوت توسط خود آنها بیان می شود .
  4. قوانین خشک و بی روح ,تعدیل و متناسب می شوند.
  5. افراد مستقل در برابر قدرت حاکم در رای مشارکت می نمایند و این باعث می گردد نسبت به متهم اعمال نفوذی صورت نپذیرد.

           مخالفین هیئت منصفه نیز دلایلی را جهت رد وجود چنین نهادی مطرح می نمایند. دلایل آنها عبارت است از :

  1. قضاوت یک امر تخصصی است و رسیدگی به مسائل حقوقی و کیفری کاری مشکل است که افراد عادی نمی توانند آن را انجام دهند .
  2. قضات به دلیل اشتغال به امر قضاوت در دادرسی از احساسات خود تبعیت نمی کنند ولی مردم عادی اکثر تابع احساسات و عواطف می باشند.(۱)
     همان طور که قبلا” نیز ذکر گردید وجود نهادی به عنوان هیئت منصفه مخصوص کشور انگلستان می باشد. البته امریکایی ها نیز به تبعیت از انگلستان در ابتدای امر برای افراد مهاجر انگلیسی که در این کشور اقامت داشتند چنین نهادی را تاسیس نمودند اینک به شرح مختصری درباره این نهاد در هر یک از دو کشور می پردازیم :
       نهاد هیئت منصفه در ایالات متحده بسی زنده تر از انگلستان است. این امر در مورد دادگاههای فدرال ناشی از آن است که نهاد هیئت منصفه به وسیله قانون اساسی ایالات متحده ( اصلاحیه هفتم ) تضمین شده است همین که ارزش موضوع دعوی بیش از ۲۰ دلار باشد ,هر شهر وند می تواند در خواست کند که هیئت منصفه در دعوا ی او حکم کند ,فقط به شرط اینکه دعوی تابع آیین دادرسی انصاف نباشد.

       اینک به شرح در مورد هیئت منصفه در دو کشور انگلستان و امریکا     می پردازیم.

  1. مجله وکالت ,شماره ۵

الف – هیئت منصفه در انگلستان

   سیر و تحول تا ریخی

     هیئت منصفه اولین بار در حدود ۹۰۰ سال قبل بوجود آمد و ابتدا کار آن معرفی اموال اشخاص همسایه برای اخذ مالیات بود ولی انگلیسی ها به این علت که حاضر به پرداخت مالیات به پادشاه نبودند و دعاوی مالکیت را به صورت صوری بین خود مطرح می کردند تا این هیئت ابتدا دعاوی مالکیت را حل و فصل نمایند سپس مالیات اخذ نماید به همین علت کار این هیئت ها کم کم از مشخص نمودن اموال برای اخذ ما لیات تبدیل به رسیدگی برای ادعای مالکیت شد.

     یک قرن بعد تشکیل هیئت های منصفه در دعاوی حقوقی به حدی توسعه پیدا کرد که انگلیسی ها تشکیل آن را یکی از نشانه های آزادی خود می دانستند و در فرمان ( سال ۱۲۱۵ ) برای ائلین بار تشکیل هیئت منصفه به عنوان یک حق برای مردم در نظر گرفته شد.(۱)

      هیئت منصفه در دعاوی حقوقی

     هیئت منصفه در بعد امر اصولا” برای دعاوی حقوقی بود و به علت استقبال مردم از هیئت منصفه رفته رفته در اکثر دعاوی حقوقی رسیدگی با حضور هیئت منصفه بود اما از هفتاد سال پیش حضور هیئت منصفه در دعاوی حقوقی محدود گردیده است مثلا” در سال ۱۹۳۳ به موجب قانون تشکیلات اداری چنین مقرر گردید که اصولا” تشکیل هیئت منصفه و یا عدم تشکیل آن در هر دعوای حقوقی موکول به نظر دادگاه باشد باستثناء موارد زیر که تشکیل هیئت منصفه را قانون مزبور لازم دانست .

     این موارد عباتند از :

     رسیدگی به توقیف غیر قانونی , اغوا و فریفتن , تهمت و افترا, تخلف از شرایط ازدواج و کلاهبرداری اما اگر دادگاه تشخیص دهد که دخالت هیئت منصفه به علت رسیدگی به اسناد و مدارک یا محاسبات ممکن است باعث اطاله دادرسی شود بدون حضور هیئت منصفه رسیدگی را ادامه می دهد. (۲)

     هیئت منصفه جزایی

     رسیدگی در اکثر دعاوی جزایی که شامل جنه و جنایت می شود با حضور هیئت منصفه به عمل می آید و رای هیئت باید به اتفاق آراء باشد. اگر هیئت منصفه بدوی نتوانست به اتفاق آراء متهم را تبرئه یا محکوم کند هیئت منصفه دیگری تشکیل می شود و اگر هیئت منصفه مزبور نتوانست به اتفاق آراء رای دهد

       ب- هیئت منصفه درامریکا

     در امریکا از زمان تشکیل سیزده کلنی انگلیس بوجود آمد. در این موقع در انگلستان خانواده استوارت ها سلطنت می کردند و برای اینکه مهاجرت انگلیسی ها را به کلنی ها تشویق کرده باشند مزایایی برای مهاجرین قایل شدند. از جمله تشکیل هیئت منصفه در دعاوی حقوقی و جزایی در کلنی ها بود.

     این مزایا بموجب فرامین سلاطین بوجود آمد و سلاطین در فرمان های خود ذکر کرده بودند که افراد انگلیسی مقیم کلنی ها و فرزندان آنها از تمام آزادیهای مردم انگلیس برخور دارند از جمله حق محاکمه متهمین در حضور هیئت منصفه. به این ترتیب هیئت منصفه در خاک امریکا تشکیل گردید و در همان موقعی که مردم انگلستان برای حفظ این حق خود یعنی داشتن هیئت منصفه ,با سلاطین در مبارزه بودند ساکنین کلنی ها در امریکا از این حق به راحتی برخوردار بودند.

     در موقع تنظیم قانون اساسی امریکا که مدت چند ماه طول کشید با کشمکشهایی که بین نمایندگان ایالات بر سر تفکیک قوای سه گانه و روشن شدن اختیارات هر یک از ایالات و دولت مرکزی وجود داشت مدتها وقت نمایندگان صرف موضوعات مزبور گردید و فقط در روزهای آخر که تنظیم قانون اساسی در شرف اتمام بود به مسئله هیئت منصفه توجه شد و تشکیل هیئت منصفه را در دادگاههای جزائی در تبصره ۳ ماده ۳ قانون اساسی امریکا ذکر نمودند ,تبصره ۳ مزبور چنین است :

     ((رسیدگی به تمام جرایم ( باستثناء جرائمی که از طرف مجلس نمایندگان اعلام می شود و مجلس سنا محاکمه می کند ) با حضور هیئت منصفه انجام خواهد شد. رسیدگی به اینگونه جرائم در دادگاه آن ایالتی بعمل خواهد آمد که جرم در آنجا واقع شده در صورتیکه جرم در ایالت بخصوصی واقع نشده باشد محل رسی دگی را کنگره بموجب قانون معین خواهد نمود. (۱)

     در اصلاحیه شماره ۶ صریحا” ذکر شده است که رسیدگی به اتهام مجرمین ,علنی و سریع و در ایالت و ناحیه ای که در آن جا واقع شده است بوسیله هیئت منصفه بیطرف انجام خواهد یافت.(۲)

     در اصلاحیه شماره ۷ تشکیل هیئت منصفه را در مورد رسیدگی به دعاوی حقوقی مربوط به کا من لا به شرط آنکه خواسته بیش از ۲۰دلار باشد لازم دانسته است در تمام ۵۰ ایالت نیز تشکیل هیئت منصفه را در دعاوی حقوقی      تقریبا” به همین شکل لازم دانسته اند.در ده سال اخیر اصلاحاتی در قوانین آئین دادرسی بعمل آمده که به موجب آن دادگاههای امریکا افراد عضو هیئت منصفه را انتخاب می کنند تا بدون هیچگونه تبعیضی و یا جانب داری ,هیئت منصفه بتوانند رای خود را اعلام نمایند. و همیشه لیست های آماده که حاوی نام دسته های هیئت منصفه است آماده می باشد و در موقع لزوم به تفراد آن دسته که تشکیل یک هیئت را می دهند اطلاع می دهند تا در جلسات محاکمه مورد نظر حضور پیدا نمایند .

  1. مقاله دکتر مصطفی امامی ,وکیل پایه یک دادگستری در مجله حقوق امروز

     ۲٫ دیوان عالی ایالت متحده امریکا ,نوشته برابرت جی مک کلاسکی ,ترجمه اسدالله مبشری

     طریقه انتخاب دسته های هیئت منصفه به این ترتیب است که از روی لیست هایی مثل لیست مالیات دهندگان و یا لیست انتخاب کنندگان نمایندگان مجلسین عده کثیری را به حکم قرعه انتخاب می کنند و بعد این عده عده کمتری را باز به حکم قرعه انتخاب می کنند که این عده انتخاب شدگان اخیر اعضاء هیئت منصفه را تشکیل می دهند. این افراد به دسته جات ۱۲ نفری تقسیم می گردند. در هنگام محاکمه و دعوت یک هیئت منصفه برای حضور در دادگاه ,وکلا طرفین دعوی از اعضاء هیئت منصفه تحقیقات لازم را بعمل می آورند تا صلا حیت آنها را برای شرکت در آن محاکمه احراز نمایند و اگر ضمن تحقیق معلوم شود که شخص مزبور فاقد صلا حیت شرکت در هیئت منصفه مزبور است یا ممکن است دعوایی که با حضور آن شخص به عنوان یکی از اعضاء هیئت منصفه قرار است مطرح شود به نحوی با آن عضو یا عضو هیئت منصفه با یکی از طرفین دعوا قرابت دارد یا غرض و خصومتی در گذشته با یکی از طرفین دعوا داشته و یا نسبت به طبقه ای که یکی از اطراف دعوی جزو آن طبقه است نظر مساعدی ندارد یا یکی از طرفین دعوی جزو نژادی باشد که آن عضو عداوت و کینه ای از آن نژاد در دل داشته باشد و یا در دعوایی قبلا” نسبت به یکی از طرفین دعوا رایی صادر کرده باشد , ایراد عدم صلاحیت می کنند . البته آن عضو و یا اعضاء هیئت مزبور نیز متقابلا” حق دارند در این مورد دفاع نمایند.(۱)

  1. مجله حقوق امروز ,شماره ۹و ۱۰ ,مقاله دکتر امامی

     تاریخچه تاسیس کانون وکلا مشخص نیست ولی در قرن چهارم بعد از میلاد وکلای مددافع خود را ملزم به رعایت مقررات حرفه ای در برخورد با همکاران خود می نمودندو این امر مقدمه تاسیس تشکیلاتی گردید که آن را(( نظام )) نام نهادند. (۱) اینک به طور اختصار به چگونگی تشکیل و پیدایش کانون وکلا در تعدادی از کشورها می پردازیم :

     ۱٫ فرانسه

     در زمان سلطنت سن لوئی یعنی در سال ۱۲۷۰ میلادی برای وکلا مصوباتی به تصویب رسید که مورد اجرا نیز قرار گرفت. یکی از فصول این مصوبات مربوط به چگونگی دفاع در دعاوی توسط وکلا بود . (۲)

     در سال ۱۲۷۴ نیز توسط فیلیپ لو هاردی یکی دیگر از پادشاهان فرانسه فرمانی راجع به وکلا صادر گردیده که در آن قواعدی برای شغل وکالت در نظر گرفته شده بود. در این فرمان نوعی نظارت بر کار وکلا در نظر گرفته شده بود .

     سپس شورای وکلا بوجود آمد. در سال ۱۳۲۷ وظایف اعضای شورای وکلا معین گردید. درسال ۱۳۳۴ نیز سلسله مراتبی میان وکلا بوجود آمد. مشاوران در راس این سلسله قرار داشتند. بعد از مشاوران وکلای مرافعه و بعد وکلای جدید و بالاخره وکلای مستع قرار داشتند. (۳)

     در سال ۱۳۴۵ لیستی از اسامی وکلا توسط پارلمان این کشور تهیه گردید. تا قرن ۱۴ شورای وکلا تحت نظر پارلمان این کشور بود ولی بعد از قرن ۱۴ شورای وکلا به استقلال رسید . این وضعیت ادامه داشت تا انقلاب کبیر که شورای وکلا از بین رفت ولی وکلا همچنان آزادانه به اعمال خود ادامه می دادند تا اینکه وکلای هر حوزه قضایی دور هم جمع شدند و کانون وکلای حوزه خود را تشکیل دادند.

     ناپلئون زمانی که به سلطنترسید کانون وکلا را تعطیل نمود. وکلا در طول زمان مبارزاتی را جهت احیای مجدد کانون وکلا انجام دادند تا اینکه در سال ۱۸۳۰ تحولاتی دروضع کانون بوجود آمد و قانون سازمان وکلا به تصویب رسید.

مقرراتی در جهت تکمیل این قانون در سال ۱۸۷۰ به تصویب رسید. نهایتا” در سال ۱۹۲۰ لایحه قانونی استقلال کامل وکلا به تصویب رسید. نهایتا” در سال ۱۹۴۰ و ۱۹۴۵ نیز حقوق و وظایف کانون را توسعه بخشید.(۴)

       ۲٫ در ایران                                                                     سابقه تشکیل نهادی برای وکلا مربوط به سال ۱۳۰۰ شمسی می با شد. در این سال جمع وکلای دادگستری خود وکلا آن را تشکیل داده بودند نظام نامه ای را تصویب نمودند. به موجب این نظام نامهچنانچه تعداد وکلا در هر حوزه قضایی ۲۰ نفر باشد وکلا بتوانند مجمع وکلای آن حوزه را تشکیل دهند و یک هیئت مدیره نیز انتخاب نمایند. این مجمع در سال ۱۳۰۲ منحل گردید. در سال ۱۳۰۹ کانون وکلای عدلیه افتتاح گردید.

     بموجب قانون سال ۱۳۱۴ تاسیسی بنام کانون وکلا پیش بینی شد ولی عملا” این کانون هیچ زمانی تشکیل نشد تا سال ۱۳۱۵ که بموجب قانونی در این سال اصول تشکیلات کانون وکلا تصویب گردید. نهایتا” در سال ۱۳۳۱ لایحه قانونی استقلال وکلا به تصویب رسید. این قانون در سال ۱۳۳۳ تغییراتی نمود و در آن سال قانونی همراه با آئین نامه اجرایی آن به تصویب رسید.

      ۳٫ انگلیس

     در انگلیس اولین نهادی که بوجود آمد انجمن وکلا بود که تعدادشان نیز زیاد بود و اعضاء آن افرادی که می خواستند فن وکالت را یاد بگیرند به همراه یک قاضی که به عنوان مدرس بود تشکیل می دادند. به تدریج این انجمن ها تعدادشان کم شد. در طول سالهای متوالی انجمن وکلای دادگستری در لندن ساختمان خود را منظم ساخت و در ولایتهای دیگر نیز سازمانی به تبعیت از این انجمن بوجود آمد.

     تا قرن ۱۸ نیز این انجمنها وجود داشتند. در سال ۱۸۸۳ کمیته کانون وکلا بوجود آمد. در سال۱۸۹۵ نیز شورای عمومی کانون وکلا بوجود آمد.(۱) امروزه نیز نهاد کانون وکلا در این کشور وجود دارد.

     ۱٫ مجله حقوق امروز ,آذر ماه ۱۳۴۲ تهران ,ص۲۹

     جهت تصدی به شغل وکالت اولین مسئله ای که مطرح می باشد این است که شخص باید در رشته حقوق تحصیل کرده باشد. این موضوع تقرریبا” در اکثر نقاط جهان مطرح است. به همین علت در این فصل در خصوص مدارس حقوق در امریکا و انگلستان توضیحاتی را ارائه بطور جداگانه ارائه خواهیم نمود.

       ۱٫ مدارس حقوق انگلیس

     در زمانهای قدیم تعلیم وکلا بوسیله قضات انجام می یافت و اینها حق داشتند وکلایی را که قدرت دفاع در برابر دادگاهها را احراز می کردند برای انجام آن وظیفه انتخاب کنند. به تدریج دیده می شد که گروه جوانان کار آموز و دانشجو در خانه یک وکیل بزرگ و یا قاضی گرد می آمدندو با راهنمایی آنها تعلیم می گرفتند. به مرور زمان این گروهها جمعیت های دائمی تشکیل دادند که هر یک ازآنها انجمن ها و یا باشگاههای ویژهای داشت که اعضای آنها زندگی کم و بیش مشترکی داشتند . این انجمن ها که زمانی تعدادشان زیاد شده بود بتدریج از بین رفته و اکنون به عنوان مجامع وکلا تنها چهار انجمن باقی مانده است که عبارتند از :لینسکو لنزاین ,اینر تمپل ,میدل تمپل ,گری زتمپل .

     در حقیقت انجمن های مزبور مدارسی شبانه روزی بودند که در آنها دانشجویان کار آموز وکالت مثل دانشگاه به فراگرفتن کا من لا مشغول می شدند و علاوه بر علم حقوق دروسی مانند موسیقی , تاریخ , آداب معاشرت را نیز فرا می گرفتند.(۱)

     انجمن های وکالتی سه گروه از اشخاص مختلف را قبول کردند. نخستین گروهها بنچرها بودند که هیئت مدیره را تشکیل می دادند و وظیفه قضات را در دادگاههای فرضی آموزش به عهده می گرفتند این دادگاهها که فراوان تشکیل   می یافتند یکی از وسایل تعلیم دانشجویان بود و در آنها با روش عملی تدریس   می کردند.

     گروه دوم آوترها یا اوتر باریسترز بود که برای طرح شکایت و اقامه دعوی در دادگاههای مزبور تعلیم کافی دیده بودند. سومین گروه اینر باریسترز ها یا دانشجویانی بودند که هنوز مجاز برای طرح شکایت یا دفاع در دادگاهها نبودند ولی برای یاد گرفتن وکالت در دادگاههای فرضی آموزش شرکت می کردند.(۲)

     در انگلستان در قرن ۱۶ چهار مدرسه بنامهای مدیل تمبل ,اینر تمبل ,لینکزاین و گرایزاسین وجود داشت که به عنوان مدارس حقوق نامیده می شدند البته تدریس در انگلستان فقط مختص اشراف زادگان بود و افراد عادی وارد این  مدارس   نمی شدند.(۳)

   به تدریج امر نظارت بر تعلیمات قضایی از دست قضات به دست انجمن وکلای دادگستری افتاد. این سازمان وظیفه نظارت بر تعلیمات قضایی را بر عهده داشت.

     ۱٫ وکالت حسینقلی کاتبی ,ص ۱۵۲

  1. //         //       //     ,ص ۱۵۳
  2. تاریخ تمدن ویل دورانت ,ترجمه اسماعیل دولتشاهی ,چاپ سوم ۱۳۷۱ تهران

     علاوه بر این در مورد پذیرش داوطلب شغل وکالت یا رد آن و نظارت بر اخراج و تعلیق وکلا نیز این انجمن ها نظارت داشتند. امروزه دانشگاههای مختلفی از جمله کمبریج و آکسفورد در این کشور وجود دارند و داوطلبین می توانند جهت تحصیل وارد این دانشگاهها شوند البته ضوابطی برای ورود به این دانشکده ها نیز وجود دارد.

       ۲٫ مدارس حقوق امریکا

     اکثر دانشگاههای این کشور برای پذیرش لزومی بر وجود مدرک لیسانس حقوق نمی دانند ولی در هر رشتهای که تحصیل کرده باشند باید ابزارهای لازم برای مطالعه و تمرین عملی حقوق برخوردار باشند. این ابزارها عبارتند از قدرت انتقال صحیح مفاهیم ,قدرت مطالعه و درک دقیق ,توجه به ظرایف متون حقوقی و قدرت استدلال و ارزیابی وقایع حقوقی.(۱)

     هدف مدرسه حقوق اینست که به دانشجویان تعلیمات حرفه ای بدهد. البته افرادی نیز وجود دارند که به کارهای پژوهشی می پردازند و نمیخواهند وارد حرفه وکالت گردند.

     برای ورود به دانشکدههای حقوق تنها داشتن دیپلم کافی نیست بلکه شروع به تحصیل مستلزم داشتن تحصیلات دانشگاهی است. بعضی از دانشکده های حقوق حد اقل سه سال تحصیل در یک دانشگاه و اکثر آنها داشتن حداقل مدرک لیسانس را برای شروع به تحصیل حقوق الزامی می دانند. (۲)

     روشی که در مدارس امریکایی حقوق برای آموزش به کار می رود روش قضیه ایست و آن بدین ترتیب است که دانشجو قبلا” تعدادی از آرای قضایی را باید بخواند و منافعی را که در دعوی مطرح است با راهنمایی استاد برای سایر دانشجویان شرح دهد. دانشجویان درباره نکاتی که روشن نیست سوالاتی را مطرح می کنند استاد نیز از دانشجویان سوال ما کنند. امروزه اکثر دانشگاهها گرایش به روش کلینیکی دارند. در این روش استاد مسئله ای را برای دانشجو مطرح می کند و دانشجو موظف است بررسی نماید و به مراجعه کننده راه حلی ارائه دهد. همچنین این مسئله که چگونه قاضی باید در مورد این مسئله حکم دهد را نیز باید موردبررسی قرار دهد.

     پس از ورود به دانشگاه اولین مدرکی که افراد می توانند دریافت کنند ,مدرک j.d است. این عبارت مخفف juris doctor می باشد. این مدرک به عنوان مدرک پایه است پس از آن افراد میتوانند مدارک دورههای تکمیلی را به شرح زیر دریافت دارند.

L.L.M.1 که مخفف عبارت master of law میبا شد.

M.C.L .2 که مخفف master of comparative law میباشد.

S.J.D.3 که مخفف doctor of juridical seince میباشد.

  1. مجله وکالت ,شماره ۶ , ص۵۵
  2.    //     //     //     // ,ص۵۴

D.S.L.4 که مخف doctorof comparative law میباشند.                         دارندگان مدرک J.D می توانند به مشاغل حقوقی و یا تدریس در دانشگاه بپردازند. جهت جهت شرکت درامتحان کانون وکلا داشتن مدرک J.D لازم است.(۱)

     در سال ۱۸۱۵ برای نخستین بار رشته حقوق در دانشگاه هاروارد تدریس گردید.(۲)

     تعلیماتی که در این دانشکده ها به دانشجویان داده می شود بیشتر مربوط به کلیات حقوق این کشور است. در یک دادگاه به نام صوری دانشجویان هنر وکالت را می آموزند. دانشجویان در این کشور مجلاتی را تهیه می نمایند که به عنوان مجله حقوقی دانشکده انتشار می یابد. در این مجلات مقالاتی را ارائه می دهند که این مقالات کمک موثری به تکمیل قوه استنباط آنها می نماید.(۳)

  1. مجله وکالت ,شماره ۶ وص۵۶
  2. حقوق ایالات متحده امریکا ,تألیف سید حسین صفایی ,ص۱۰۴
  3. دکتر سید حسین صفایی ,منبع ذکر شده ,صص ۱۰۴ و ۱۰۵

       سابقه وکالت در انگلستان

     سابقه امر وکالت در این کشور به قرن ۱۱ بر می گردد. در آن زمان هر یک از طرفین دعوی می توانستند به همراه یک نفر از دوستان خود که کارش بیان مدافعات صریح , شرح دعوی و ابراز دلایل اثبات دعوی در دادگاهها حضور یابند. اگر این دوست در اظهارات خود اشتباه یا خطایی می نمود صاحب دعوی می توانست آن اظهار را انکار نمایدو خساراتی متوجه او نمی گردید ولی اگر یکی از طرفین دعوی خود مرتکب اشتباه یا خطا می گردید عواقب سوء آن نیز متوجه طرف دعوی می گردید.(۱)

     در قرن ۱۳ چون رسیدگی در دادگاهها بر اساس قواعد کا من لا بود و این قواعد نیز دارای پیچیدگی ها و مشکلاتی بودند نیاز به افراد متخصص خهت حضور در دادگاهها احساس می شد. در این زمان مدافعین حرفهای بنام ناراتور بوجود آمدند.(۲)

   بین سالهای ۱۳۰۷ – ۱۲۷۲ عدهای دیگر از وکلا بنام آتورنی بوجود آمدند. این عده از وکلا به عنوان نماینده موکل عمل می نمودند.(۳) پس از آن تا قرن ۱۵ وکلای مدافع به دو طبقه تقسیم می شدند که عبارت بودند از :

  1. سر جنت ها Sergeants
  2. اپرنتیس ها Apprentices

     گروه اول مشاوران شاه بودند. عده آنها نیز کم بود . بعدها اختیار یافتندکه در امور غیر از سلطنتی نیز کار انجام دهند. تا سال ۱۶۲۵ سرجنت ها مقدم بر وکلای دیگر بودند و در بعضی از دادگاهها فقط آنها حق دفاع داشتند. پرنتیس ها نیز شامل دانشجویان و کارآموزان بودند. به تدریج این افراد قسمت عمده ای از تعداد وکلا را تشکیل دادندو از سال ۱۸۷۴ هیچ شخصی به این عنوان جزء وکلا نشد و آخرین فرد آنها نیز در سال ۱۹۲۱ از دنیا رفت.(۴)

     درقرن ۱۶طبقه دیگرازوکلابوجودآمدندکه مشاوران شاه (khng s counsel) نامیده می شدندو در سلسله مراتب بعد از سرجنت ها و قبل از وکلای دیگر بودند. وظیفه این افراد مشاوره و کمک به آتورنی جنرال و سولیستور جنرال در امور مربوط به پادشاهی بودندو حق الوکاله آنها نیز سالانه ۴۰ لیره بود. (۵)

     مشاوران ملکه در زمان سلطنت هرملکه ای تعیین می شدند. این وکلا در دادگاهها لباس ابریشمی بر تن می کردند ولی وکلای دیگر لباسشان با پارچه                  معمولی تهیه شده بود که به این دسته وکلای جبه پوش می گفتند.

   ترکیب وسازمان شورای عمومی کانون

     شورای عمومی کانون یا به عبارتی شورای کانون تنها سازمان است که بر کانون وکلای انگلستان ریاست می کند قدرت این شورا از مجمع عمومی کانون ناشی می شود که وظیفه مطالعه تمام مسائل مزبوط به حرفه وکالت و اتخاذ و اجرای تصمیمات لازم را به آن تفویض می کند.

     قسمت عمده اعضای شورا انتخاب می شوندجزء دو عضو که آتورنی جنرال و سولیستور جنرال می باشند که آنها اعضای دائمی هستند. این شورا ۵۸ عضو دارد که ۴۸ نفر آن نیز از سوی اعضای کانون وکلا انتخاب می گردند ۸ نفر نیز بوسیله اعضای شعبات کانون (وکلای پارلمان ,وکلای متخصص در امور مالی و علائم و اختراعات و طلاق ) که معمولا” بوسیله انتخاب امکان عضویت ندارند انتخاب می شوند. هر سال ۲۴ عضو برای شورا انتخاب می شوند یعنی ۲۴ عضو قدیمی تر کنار می روند و ۲۴ عضو جدید انتخاب میشوند شورا یک جلسه عمومی سالیانه دارد و نیز اختیار دارد که یک جلسه عمومی کانون وکلا را منعقد کند و نیز به در خواست ۴۰ نفر از وکلایی که در حال انجام وظیفه هستند مجمع عمومی فوق العاده می توان تشکیل دهد.(۱)

     شورا هفت کمیته دائمی دارد که عبارت است از:

     کمیته اجرایی ,کمیته راهنمایی حرفه ای ,کمیته رفورم حقوقی ,کمیته ارتباطات خارجی ,کمیته معاضدت قضایی ,کمیته محاکم محلی ,کمیته تعلیمات قضایی علاوه بر این هفت کمیته دو کمیته دائمی دیگر نیز وجود دارد که موظف به برقراری ارتباط در درجه اول با انجمن وکلا و در درجه دوم با انجمن قانون می باشند.

       فعالیت های شورا

     وظیفه شورا عبارت است از بررسی مسائل مربوط به شغل وکالت ,وظایف شورا به وسیله مجمع عمومی کانون وکلا در سال ۱۹۴۶ به شرح زیر پیش بینی و تصویب گردیده است.

     الف – حفظ احترام و حیثیت و استقلال کانون وکلا و دفاع از آن درمناسبات و روابط با دستگاههای قضایی و اجرایی

     ب- ترویج تعلیمات قضایی و مطالعات حقوقی

     پ- اصلا دستگاه قضا,آئین دادرسی ,تنظیم مسائل مربوط به انتشار رویه های قضایی و آراء هیئت های منصفه و آراء مربوط به سیستم محاکمات نواحی

     ت- ایجاد و نگهداری دستگاه معاضدت قضایی و کمک فوری و موثر نسبت به اشخاص نیازمند بطور رایگان

     ث- ابتکار و ارائه طرح های قانونی و دفاع از رفورم های حقوقی

          ج- مسائل راهنمایی و ارشاد حرفهای ,انضباط و مقررات مربوط به وکالت

       چ– توسعه روابط حسنه و حسن تفاهم بین دو شاخه اصلی دادرسی یعنی قضاوت و وکالت

     ح- توسعه مناسبات حسنه بین کانون وکلای انگلستان و وکلای سایر کشورها

  1. مجله حقوق امروز ,آذر ماه ۱۳۴۲ ,تهران ,ص ۲۹ و۳۰

     خ- حمایت از قائده نظم عمومی که بوسیله وکلا به مقامات قضایی و محاکم عرضه می گردد. (۱)

     یکی از هدفهای کانون مسائل مربوط به رهبری حرفه ای و ایجاد نظم و رعایت مقررات و رسوم در میان وکالا است ولی باید توضیح داد که شورا تمام قدرتهای انتظامی نستقیم را ندارد تنها افرادی که برای اجرای بعضی از مجازاتها در برابر تخلفات ناشی از انجام حرفه وکالت شایستگی و صلاحیت دارند بنچرها یا هیئت مدیره انجمن وکلا که وکیل مختلف عضو آن است می باشند هر وکیلی که از طرف انجمن مختلف شناخته شود حق دارد از لرد چانسر یا کمیته قضاوت دیوان عالی در خواست رسیدگی پژوهشی کند.

     هر چند که شورا حق تعیین کیفر را ندارد ولی اختیار تحقیق و رسیدگی نسبت به شکایات وارده از اعضای کانون را دارا می باشد. شورا همه قواعد مربوط به عادات و رسوم را در عرض سال تصویب کرده در گزارشی سالانه برای اطلاع اعضاء چاپ و منتشر می سازد.

     اختیارات و وظایف کانون وکلای انگلستان

     اختیارات کانون انگلستان بر مبنای مصوبات مجمع عمومی است و شامل موارد زیر می شود:

  1. حفظ احترام و حیثیت و استقلال کانون وکلا و دفاع از آن در مناسبات و روابط با دستگاههای قضایی و اجرایی
  2. ترویج تعلیمات قضایی و مطالعات حقوقی
  3. اصلاح دستگاه قضا , تکمیل آئین دادرسی ,تنظیم مسائل مربوط به انتشار رویه های قضایی و آراء هیئت های منصفه و آراء مربوط به سیستم محاکمات نواحی
  4. ایجاد و نگهداری دستگاه معاضدت قضایی و کمک فوری و موثر به اشخاص نیاز مند به طور رایگان
  5. ابتکار و ارائه طرح های قانونی و دفاع از رفرم های حقوقی
  6. راهنمایی و ارشاد حرفه ای و اجرای مقررات وکالتی
  7. توسعه روابط حسنه ,حسن تفاهم بین قضاوت ووکالت
  8. توسعه مناسبات مودت بین کانون وکلای انگلستان و وکلای سایر کشورها
  9. حمایت ازقائده نظم عمومی که بوسیله وکلابه مقامات قضایی و محاکم عرضه می شود.(۲)

امتحان در کانون وکلای این کشور ملاکی جهت ورود به شغل وکالت محسوب می شود و این امتحان معین می نماید که کدام یک از در خواست کنندگان پروانه وکالت صلاحیت اخذ آن را دارد طرح این امتحان بر این مبنا است که تشخیص دهد آیا در خواست کننده پروانه وکالت راه حل استفاده از اصول حقوقی را یاد گرفته است یا خیر ؟

     پس از بحث مختصری در مورد کانون وکلای این کشور بطور اجمالی آئین دادرسی این کشور و نقش وکیل در دادگستری را مورد بحث قرار می دهیم.

       آئین دادرسی

     آئین دادرسی به دو بخش مدنی و کیفری تقسیم می گردد:

     الف- آئین دادرسی مدنی

     اشخاصی که امکان اقامه دعوی مدنی علیه دیگری را بررسی می کنند به طور معمول با مشاور حقوقی خود (سولیستور ) مشورت می نمایند و اگر از نظر مالی قادر به انجام این کار نباشند می توانند بموجب قوانین به دایره مشاوره شهروندان مراجعه و از معاضدت و مشاوره قضایی استفاده کنند. در امور مدنی مشورت با مشاور حقوقی اجباری نیست ولی به علت مفصل بودن و فنی بودن بحث بهتر است از مشاور جهت اقامه دعوی استفاده شود.

     آئین دادرسی مصوب سال ۱۹۹۷ اصلاحاتی را در قانون آئین دادرسی انگلستان و ولز بوجود آورده است.

     وظایف مشاور در حیطه کلیات آئین دادرسی مدنی

     اولین اقدامی که مشاور حقوقی انجام می دهد این است که آیا نیاز به طرح دعوی است یا از طریق مصالحه یا مثلا” ارسال نامه ( مانند اظهار نامه در ایران)

می توانند مسئله را حل و فصل نمود. در صورتی که مشاور حقوقی اقامه دعوی را لازم دانست اقدام بعدی آنست که صلاحیت محاکم را مورد بررسی قرار دهدو تعیین نماید که دعوی باید در کدام دادگاه اقامه گردد. پس از تعیین دادگاه صالح با توجه به اینکه آئین دادرسی در هر کدام از دادگاهها متفاوت است اقدامات لازم را با توجه به نوع دادگاه انجام دهد.

     اینک به طور مختصر آئین دادرسی دادگاههای بخش و ملکه را مورد بررسی قرار میدهیم.(۱)

آئین دادرسی دادگاه بخش

     در این دادگاه آئین دادرسی به دو گروه تقسیم می شود :

     الف ) موضوعات                           ب) دعاوی

     الف- موضوعات : تقسیم هر گونه در خواست یا دادخواست بطور کلی موضوعات نامیده می شود. مانند طلاق , ورشکستگی و تصفیه

     ب-دعاوی : اقدامی قانونی است که با دادن عرضحال (plainz) شروع می شود. بطور کلی تمام اقدامات قانونی با تقدیم عرضحالی که شخص به نام خواهان در اقامه دعوی علیه دیگری (خوانده ) ارائه میکند شروع می شود . مانند دعاوی خسارت ناشی از قرارداد.

     دعاوی بر دو نوعند : عادی و غیر عادی (۱)

     مراحل دعاوی عادی

   ۱٫ حقوق انگلستان ,نوشته سی اف پد فیلد, ترجمه اسمائیل صغیری ,ص۶۰۴

     قائده کلی این است که خواهان از دفتر دادگاه بخش احضاریه ای در خواست و آن را تکمیل می کند در این سند مشخصات کامل خود و طرف دعوی و میزان خسارات را ذکر می نماید و به این ترتیب تشکیل پرونده می دهد مدیر دفتر احضاریه ای جهت ابلاغ به خوانده آماده می نماید .

      فاصله بین تاریخ ابلاغ و تاریخ استماع دعوای ۲۱ روز باید باشد به محض ابلاغ احضاریه خوانده خوانده به طور معمول اگر با وکبل قبلا” مشاوره نکرده باشداین کار متضمن مشاوره با وکیل خواهد بود. خوانده ظرف ۱۴ روز مهلت پذیرش دعوی را دارد اگر ظرف این مدت تمام یا قسمتی از دین خود را پرداختنماید یا تعهد به پرداخت بصورت اقساط نمایددادگاه حکم بر این اساس صادر خواهد نمود در غیر این صورت یعنی عدم پذیرش خواهان دادگاه دعوی را دنبال خواهد نمود. اگر خوانده بخواهد به دعوی اعتراض کند باید در خواست دفاع نمایدو اگر ادعای متقابلی داشتته باشد ظرف مدت ۱۴ روز می تواند دعوی تقابل را طرح نماید.

     یک روز توسط مدیر دفتر به عنوان روز رسیدگی معین می گردد. در روز مقرر طرفین به همراه مشاورین حقوقی خود حاضر می شونداگر خوانده پس از ابلاغ حاضر نگردد محاکمه در غیاب وی انجام میشود. نحوه رسیدگی در روز جلسه بصورت زیر می باشد.(۲)

     وکیل خواهان اظهارات خود را بیان می نماید و توضیح میدهد چگونه قصد دارد امور متنازع فیه را اثبات نماید سپس شهود را آماده می نماید تا از آنها تحقیق بعمل آیدشهود توسط وکیل خوانده ( اگر داشته باشد در غیر این صورت توسط خود وی ) نیز مورد استنطاق قرار می گیرند. وکیل خوانده ,شهود خوانده را جهت ادای شهادت احضار می کند. وکیل خوانده از شهود تحقیق بعمل می آوردو متقابل” توسط وکیل خواهان از شهود تحقیق بعمل می آید.

     وکیل خوانده نیز دفاعیات خود را بعمل می آورد و اگر دلایلی مانند پروندههای مشابه داردبه اطلاع قاضی می رساندو تقاضای صدور حکم به نفع موکل خود را می نماید سپس وکیل خواهان سخنان خود را بیان می کند و اگر نیاز به توضیح یا تفسیر باشد آن را بیان می نماید وتقاضای صدور حکم به نفع موکل خود را می نماید.

       قاضی با توجه به مطالب بیان شده رأی صادر می نماید. اگر نیاز به هیئت منصفه نیز باشد قاضی درخواست تشکیل جلسه از سوی آنان را مینماید و نظر آنان را بررسی می نمایدهر چند که هیئت منصفه د محاکم بخش به ندرت وجود دارد.(۱)

     دعوای غیابی

     خواهانی که تقاضای تقویم شده یا یک بدهی را داردباید به صورت غیابی اقامه دعوا نماید دعاوی غیابی باید توسط مشاور حقوقی خواهان وبا مراحل دعاوی عادی ( از نظر دادرسی ) انجام پذیرد.(۲)

     ۲٫ آئین دادرسی شاهی

     او با قرار ساده از سوی از سوی دفتر مرکزی دادگاه عالی شروع می شود. قرار ساده سندی است که مقرر می دارد خوانده ظرف ۱۴ روز در دادگاه حاضر شود. تاریخ صدور قرار بر روی آن قید و به شعبه ای که قرار است دعوی به آن ارجاع شود مشخص می گردد.قرار صادره بایدبه خوانده ابلاغ گردد.

     اظهاریه ادعا باید ظرف ۱۴ روز یا بموجب قرار تحویل داده شود. لایحه بعدی عبارت از دفاع است که باید ظرف ۱۴ روز از تاریخ تحویل اظهاریه اولی تسلیم شود. دفاع باید روشن و مفصل باشد و شامل تمام واقعیت های مهمی که در محکمه بدان استناد می شود باشد. انکارهای خوانده بایدمعین و مشخص باشد. لایحه بعدی پس از تحویل لایحه دفاعی عبارت از پاسخ خواهان می با شد. به عنوان یک قاعده کلی ارائه هیچ لایحه ای پس از پاسخ خواهان مجاز نیست. در این مرحله طرفین وارد دعوی می شوند . در این مرحله خواهان باید وقت دادرسی بگیرد. وقت دادرسی توسط رئیس دادگاه عالی تعیین می گردد. وقت دادرسی باید ابلاغ گردد. در جلسه دادگاه طرفین از شاهد همدیگر تحقیق بعمل می آورند. شهود مورد تحقیق مجدد قرار می گیرندبدین معنی که پس از سوال طرف مقابل از شاهد مجددا” از وی سوال می شود پس از این مرحله وکلای دو طرف مطالب خود را بیان می نمایند. هر شخص دو وکیل که یکی مشاور ملکه و دیگری کار آموز است خواهد داشت.

     اگرهیئت منصفه وجود داشته باشد قاضی آن رااز میزان خسارات آگاه می نماید

سپس هیئت منصفه برای بررسی رأی خود, جلسه را موقتا” تعطیل می کند. رأی آنها توسط سخنگوی هیئت منصفه به اطلاع دادگاه می رسد. اگر هیئت منصفه وجود نداشت قاضی حکم و تصمیم خود را اعلام می نماید.

آئین دادرسی کیفری

     در حقوق انگلستان در زمان های قدیم برای اثبات بزهکاری از تز کیه (compurgation) یعنی سوگند بر پاکی و صداقت متهم ( تقریبا” شبیه قسامه در حقوق ایران ) و شهادت شهود witnesses و امتحان اللهی ordeal استفاده می شد.

     امروزه نیز سیستم دادرسی این کشور اتهامی است از شهادت به عنوان یکی از ادله اثبات دعوی استفاده می شود . ولی دو دلیل دیگر مورد استفاده قرار نمی گیرد. اقرار متهم نیز به عنوان یکی دیگر از ادله اثبات دعوی است.(۱)

     در حقوق انگلیس جمع آوری دلایل به عهده پلیس این کشور می باشد ولی پلیس جزء در موارد استثنایی حق باز داشت متهم را ندارد و باز داشت باید با حکم جلبی که از سوی دادگاه بخش صادر می شود به عمل بیاید.پس از دستگیری نیز بلافاصله باید به متهم تفهیم اتهام گردد.

     از نظر مجازاتها و آیین دادرسی , جرایم در حقوق انگلیس به دو دسته تقسیم می شوند:

     دسته اول : جرمهای جزئی     pety offences

     دسته دوم : جرم های اتهامی   Indictable   offences

     در رسیدگی به جرائم نوع اول هیئت منصفه حضور ندارد و جلسه تحقیقات و محاکمه یکی می باشد.(۲)

     در نوع دوم رسیدگی شامل تمام مراحل مانند تحقیق , اتهام ورسیدگی خواهد بود و رسیدگی با حضور هیئت منصفه می باشد.

     از حقوقی که برای متهم وجود دارد می توان حق سکوت و حق داشتن وکیل را نام برد. این موضوع قبل از بازجویی به متهم اعلام می شود و در صورتی که متهم نتواند حق الوکاله وکیل را پر داخت نماید در خواست تعیین وکیل می نماید.(۳) حق الوکاله وکیل تعیینی را متهم پرداخت نمی نماید. دادرسی در این کشور تدافعی , شفاهی و علنی است.(۴)

     آئین دادرسی کیفری به دو قسمت دادگا ههای صلح و دادگاههای شاهی تقسیم می شود و تمامی کیفر خواستها بنام دولت صادر می شود و یک شهروند معمولی نمی تواند دعوی کیفری را تعقیب نماید و در داد رسی های اختصاری اداره پیگرد پادشاهی به عنوان دادستان علیه متهم اقامه دعوی خواهد نمود.(۵)

     الف – محاکم صلح

۱٫پیگیری از طریق احضاریه

     در محاکم صلح به جرایم اختصاری رسیدگی می شود که تعداد این جرایم بیشاز حد زیاد است و شامل جرایم رانندگی از هر قبیل می شود. شروع رسیدگی در این محاکم با استشهاریه ای است که از سوی پلیس آماده می گردد و عبارت از اظهاریه ای است که می تواند بصورت کتبی یا شفاهی باشد.

     منشی قاضی بر اساس استشهاریه احضاریه ای آماده می نمایدکه به امضای قاضی صلح می رسد سپس به متهم ابلاغ می شود. در اکثر موارد متهم باید در دادگاه حاضر شود و در صورت عدم حضور جلب خواهد شد. متهم می تواند به همراه مشاور حقوقی در دادگاه حاضر شود.در روز معین جرم ادعا شده برای متهم خوانده می شود و از او خواسته می شود که دفاع کند. ابتدا مشاور حقوقی ( در صورت وجود ) خلاصه ای از واقعیت ها را ذکر خواهد کرد سپس از افسر راهنمایی خواسته می شود تا در جایگاه شهود پس از اتیان سوگند دلایل خود را ابراز نماید. متهم یا مشاور حقوقی وی هر سوالی را جهت روشن شدن موضوع و یا دلایل ابرازی از سوی افسر راهنمایی لازم بداند می پرسند وکیل پیگرد solictor for the prosececution) ) نیز می تواند جهت روشن تر شدن موضوع و برطرف کردن هر گونه شک و شبه از سوی متهم یا وکیل وی از افسر راهنمایی سوال نماید. سپس شهود پیگرد برای ادای شهادت فراخوانده می شوند و ممکن است توسط متهم یا وکیل وی مورد تحقیق قرار بگیرند.(۱)

۲٫پیگیری ازطریق قراربازداشت

     در جرایمی که قابل بازداشت می باشد مانند سرقت پلیسی پس از تحقیقات خود می تواند از قضات صلح در خواست صدور قرار باز داشت را بنماید.قضات صلح ضمن آورده شدن متهم مثلا” در مورد سرقت به وی حق انتخاب می دهند که در دادگاه شاهی یا صلح محاکمه شود زیرا سرقت جزء جرایمی است که هم به روش اختصاری و هم با صدور کیفر خواست قابل محاکمه است. برای متهم تسهیلاتی جهت مشاوره با یک مشاور حقوقی اعطاء خواهد شد و شخص مذکور در مورد اینکه چه روشی برای اقامه دعوی باید انتخاب شود و اینکه دفاع چگونه باید هدایت شود یعنی روش تحصیل ادله و شهود برای دفاع به متهم مشاوره خواهد داد.

     وقتی پرونده جهت محاکمه آماده شود وکیل پیگرد بطور خلاصه واقعیت های مهم پرونده را بیان می کندسپس شهود فراخوانده می شند. وکیل مدافع دادگاه را خطاب قرار می دهد و شهود خود را برای ادای شهادت فرا می خواند. شاهدان مورد تحقیق قرار می گیرند . سپس رأی از سوی قضات صادر می گردد.

     آئین دادرسی دادگاههای شاهی

     در این محاکم پرونده ها توسط قاضی و هیئت منصفه قابلیت بررسی دارد. نخستین مرحله در دادگاه شاهی صدور کیفر خواست می باشدکه پس از وصول ادعانامه به دادگاه و قانع شدن قاضی و امضاء آن توسط منشی دادگاه یک کیفر خواست بوجود می آید و همه افراد از طریق طرح ادعانامه می توانند در دادگاه شاهی دعوی را تعقیب نمایند.

۱٫ حقوق انگلستان , منبع قبلی , ص ۶۲۲

     احضارجهت پاسخ به کیفرخواست

     پاسخ به این پرسش که متهم مجرم است یا خیر فقط توسط خود شخص باید داده شود و وکیل مدافع در این مورد دخالتی نمی تواند داشته باشداگر متهم اقرار به جرم نماید وکیل وی با اشاره به بعضی اوضاع و احوال مثل پریشانی های ذهنی, تربیت ,

مسائل شخصی و غیره می تواند تقاضای تخفیف نماید. در صورتی که متهم جرم را انکار نماید از هیئت منصفه دعوت بعمل می آید و وکیل پیگرد خلاصه ای از وقایع پرونده را بیان می نما یدو از شهود تحقیقاتی بعمل می آورد سپس وکیل بطور خلاصه دفاع را ارائه می دهد.

   وکیل مدافع می تواند شاهدانی را احضار نماید و نیز از اختیارات وکیل مدافع است که نطق افتتاحیه ای را برای هیئت منصفه قرائت نماید و نیز از شهود تحقیق مجدد می نماید. از دیگر اختیارات وکیل مدافع این است که در صورتی که متهم به جایگاه شهود رفته و سوگند یاد نماید و بخاطر بی گناهی خود اعتراض نماید توسط نامبرده مورد تحقیق قرار می گیرد .

     در صورتی که متهم به جایگاه شهود نرود می تواند اظهارات خود را از جایگاه متهم بیان نماید سپس وکیل پیگرد خواستار صدور حکم جرمیت برای متهم می گردد وکیل مدافع بعنوان آخرین نطق دفاعیات خود را در مقابل هیئت منصفه بیان می دارد. سپس قاضی هیئت منصه را از قانون آگاه می سازد و آنها تشکیل جلسه و رأی را صادر می نمایند. اگر هیئت منصفه به توافق نرسند ( اتفاق آراء ) محاکمه تجدید خواهد شد و از هیئت منصفه دیگری استفاده خواهد شد. در صورتی که هیئت منصفه متهم را مقصر تشخیص دهد وکیل مدافع تقاضای تخفیف خواهد نمود.(۱)

     در کشور انگلستان قضات از کتابهایی مانند کک , فوستر , هاکینز و هال بعنوان منابع حقوق استفاده می کنند. وکلای این کشور نیز از کتب جدید تر مانند ویلیامز وکنی به عنوان ابزاری جهت متقاعد نمودن محاکم استفاده می کنند.(۲)

     تقسیم بندی وکلا

   درانگلستان متخصصان حقوقی به دو دسته وکلا و مشاوران تقسیم می شوند. (۱) که ذیلا” در مورد هر یک از آنها توضیحاتی را ارائه می نماییم :

     الف – مشاوران حقوقی

     این دسته در زمانهای قدیم قضات شاهی را در مراحل ابتدایی یاری می نمودند و بطورکلی اموری که خیلی نیازبه تخصص نداشتند توسط این عده انجام می گرفت. در بین سالهای ۱۹۳۹ تا ۱۹۷۴ قوانینی برای این عده تصویب گردید. (۲)

     انجمن حقوق (law society) موارد زیر را برای مشاوران حقوقی در نظر گرفته است :

  1. حق الزحمه مشاوران حقوقی
  2. شرایط عضویت برای افرادی که می خواهند تازه عضو این انجمن گردند
  3. دوره های آموزشی و تعلیم کار آموزان
  4. امتحانات مربوط به مشاوران حقوقی
  5. انضباط تمامی افراد مشاور (۳)

     برای اینکه شخص بتواند به عنوان مشاور حقوقی شناخته شود باید ۲ تا ۴ سال نزدیک مشاور حقوقی شرایط عضویت را عمل نماید سپس در امتحانات انجمن حقوقی نیز موفق گردد سپس نامش در فهرست مشاوران حقوقی قرار می گیرد. این افراد گواهی نامه کار دریافت می دارند که هر سال تمدید می گردد. از سال ۱۹۸۴ این مشاوران اجازه یافتند آگهی جهت فروش اموال بنمایند.(۴) این مشاوران می توانند در ادارات دولتی یا بازرگانی استخدام شوند یا بصورت خصوصی کار کنند. مشاوران حقوقی در اموری مانند وصیت نامه , اداره ماترک , موضوعات         خا نوادگی , انتقال اموال غیر منقول , تنظیم اسناد به راهنمایی موکلین خود می پرداختند . (۵)

     این عده امور مربوط به دادگاههای صلح را انجام می دهند. همچنین تهیه دلایل و احضار شهود مربوط به دادگاههای بالاتر را انجام می دهند ولی حق دفاع ندارند.

     ب – وکلا

     این باید پس از اخذ مدرک حقوق در امتحانی که توسط شورای آموزشی حقوقی در کانون وکلا برگزار می شود موفق گردند. سپس به مدت یکسال به کار آموزی در شعبات دادگاهها می پردازند. همچنین دفعات مشخص را باید در کانون وکلا

     تفاوت بین مشاورن حقوقی ووکلا

  1. مشاوران حقوقی به عنوان مدافعین نیستند ولی وکلا به عنوان وکیل مدافع هستند.
  2. مشاوران حق مراجعه به تمامی دادگاهها را ندارند ولی وکلا حق حضور در تمام محاکم را دارا می با شند.
  3. مشاوران بصورت کلی به حقوق تسلط دارند ولی وکلا معمولا” در بخشهای خاصی از تخصص برخوردار هستند.
  4. مشاوران حقوقی حق اقامه دعوی جهت دریافت حق الوکاله را دارند ولی وکلای مدافع دارای چنین حقی می باشند.
  5. مشاوران حقوقی تابع قوانین مصوب ۱۹۷۴- ۱۸۳۹ هستند ولی وکلا تابع کانونهای وکلا حوزه خود می باشند.(۲)

نمایندگی

     در کشور های کا من لا وکالت را بعنوان عقد خاصی در نظر نگرفته اند و آن را بصورت یک عنوان کلی به نام نمایندگی بررسی نموده اند. (۳) انگلستان در هر عملی قابلیت نیابت را دارد جزء اموری که به موجب قانون مباشرت شخص در آن لازم شناخته شده باشد. یعنی در این کشور تفاوتی بین اعمال مادی و حقوقی وجود ندارد و هر دو قابلیت نمایندگی را دارا می باشند.

     ولی یک قاعده کلی در این کشور وجود دارد و آن این است که اصیل زمانی می تواند شخص را بعنوان وکیل انتخاب نماید که خود اصیل اهلیت و صلاحیت لازم جهت انجام عمل مورد وکالت را داشته باشد.(۴) سفیهان در این کشور حق اعطای وکالت در قراردادهای قابل فسخ یا باطل خود را دارا نمی باشند ولی صغار در قراردادهایی که قابل فسخ می باشد حق اعطای وکالت به شخص دیگری را دارا می باشند. البته سفها بموجب قانون سال ۱۹۸۵ اجازه یافتند که یک وکالتنامه دائمی تنظیم کنند.(۵) در این کشورنمایندگی به دوصورتصریح و ضمنی وجود دارد.(۶)

     نکته دیگری که در مورد وکالت در انگلستان باید در نظر بگیریم این است که در این کشور وکالت یا نمایندگی با قرارداد کار (labour

۱٫       حقوق انگلستان تالیف سی اف پد فیلد , ص ۱۴۶

  1. نمایندگی در حقوق ایران , انگلیس و اسلام , رساله د کترا , دانشگاه تربیت مدرس ص ۳۸
  2.    //       //     //     //       //         //         //       //       //       //     //   ص ۲۰۶
  3.    //       //     //     //       //         //         //       //       //       //       // ص ۲۰۷
  4.    //       //     //     //       //         //         //     //       //       //       // ص ۶۶ و ۶۷

contract ) متمایز است. دلایل این تفاوت عبارتند از :

  1. در قرار داد کار اجرت ضروری است ولی در وکالت ضرورتی به تعیین حق الوکاله موجود نیست .
  2. در قرار دادکار , کارگر بعنوان نماینده کار فرما نیست ولی در وکالت شخص وکیل قائم مقام موکل است.
  3. در قرار داد کار فوت کار فرما به منزله پایان قرار داد نیست ولی در وکالت با فوت موکل قرار داد پایان می پذیرد. البته در هر دو عقد فوت کارگر و وکیل موجب پایان عقد است.
  4. قرار داد کار عقد لازم و قرار داد وکالت جایز است.(۱)

  1. وکالت , سنهوری عبد الرزاق احمد , ترجمه دکتر بهرام بهرامی , ناشر روزنامه رسمی , چاپ دوم صص ۲۰ و ۲۱

     تاریخچه کانون وکلا درامریکا

     در امریکا تا سال ۱۸۷۶ تأسیسی به نام کانون وکلا وجود نداشت. در ۲۱ نوامبر سال ۱۸۷۶ نخستین انجمن ایالتی وکلای دادگستری در شهر نیویورک تأسیس گردید. هدف از تأسیس چنین انجمنی بصورت زیر تعریف گردیده است :

  1. گسترش و توسعه دانش حقوق
  2. پیشبرد روند اصلاحات در رشته حقوق
  3. آسان ساختن برگزاری دادرسی ها
  4. بالابردن استانداردهای درستکاری ,شرافت ,مهارت حرفه ای و ادب و احترام در مشاغل حقوقی
  5. پرورش روحیه کار حقوقی و سازمان یافتگی میان اعضاء انجمن
  6. به کار گرفتن دانش و تجربه حقوقی وکلا در جهت منافع عموم
  7. پشتیبانی و دفاع از قانون اساسی (۱)

البته این انجمن فقط مخصوص وکلا نمی باشد و قضات ,استادان حقوقی ,مقامات رسمی و مدیران دادگاهها نیز در آن عضو هستند. در سال ۱۸۷۷ کانون وکلای ایالات متحده امریکا با همان اهداف انجمن نیویورک تأسیس گردید. این کانون وابسته به دولت نمی باشد و دارای استقلال است.(۲)

   امتحان وکالت در امریکا

     امتحانات کانون وکلا ملاک تشخیص صلاحیت حرفه ای است. موضوعات مورد سوال در کانون های وکلا از ایالت تا ایالات فرق می کند ولی با مختصر اختلاف ,دانستن بعضی از موضوعات که چنین فرض شده است که اساسی هستند مشترک بین همه کانون هاست و بعضی از موضوعات شامل قانون اساسی ,مجازات , مالکیت منقول و غیر منقول انصاف , دلایل و شواهد, شبه جرم , شرکتها, اسناد قابل انتقال و آئین دادرسی می توان باشد علاوه بر این موضوعات اساسی امتحانات کانون شامل موضوعات دیگر نیز می باشد.(۳)

     دو نوبت امتحان در هر سال برگزار می شود در ماه مارس و در ماه سپتامبر و هردودر شیکاگو انجام می شود. مدارس ملی و مدارس خوب محلی هردو رشته های

حقوقی معینی را تدریس می کنند و شخص در ایالتی که می خواهد در آنجا مشغول به کار شود و امتحان دهد به حقوق و قوانین آن ایالت آشنا باشد.

کسی که در یک ایالت بعنوان یک وکیل پذیرفته شده است فقط در آن ایالت می تواند کار کند.در همان ایالت هم در دادگاههای فدرال و هم در دادگاههای ایالتی می تواند بعنوان وکیل حضور پیدا کند به شرط آنکه در دادگاههای فدرال پذیرفته شده باشد و با پرداخت مالیات ناچیزی نام خود را در لیست وکلایی که اجازه حضور در دیوان عالی را دارند ثبت نماید.(۱)

  1. مقاله دکتر محمود کاشانی , مجله کانون وکلا شماره ۱۷۵ ,ص ۵۵
  2.    //   //     //     //         //     //     //     //     //     //   ۵۶
  3. وکالت دادگستری تالبوت اسمیت , ترجمه حمید وارسته , چاپخانه شفق

   کانون وکلای دادگستری امریکا (Bar Association)

     در حدود نصف وکلای دادگستری امریکا عضو کانون وکلای دادگستری امریکا هستند این کانون بزرگترین تشکیلات سراسری در امریکاست. یکی از مهمترین اقدامات این کانون تنظیم مقررات حرفه ای برای وکلا و قضات دادگستری است که هر ایالت می تواند با الگو قرار دادن آنها مقررات حرفه ای خود را مستقیما” تنظیم کند بعضی از مصوبات این کانون به شرح زیر می باشد.

     ۱- قانون رفتار قضایی

     در سال ۱۹۹۰ کانون وکلای دادگستری امریکا در مورد رفتار قضایی قانونی به تصویب رسانید تا هر یک از ایالات بتوانند با الگو قرار دادن آن نسبت به تنظیم مقررات مربوط به حرفه قضایی خود مستقلا” اقدام کنند.

     ۲- قانون نمونه مسولیت حرفه ای

     این قانون در سال ۱۹۶۹ به تصویب کانون وکلای دادگستری امریکا رسیده است.

     ۳- مقررات نمونه رفتار حرفه ای

     این قانون در سال ۱۹۸۳ به جای قانون نمونه کانون مورد تصویب کانون وکلای امریکا قرار گرفت.

     یکی از شرایط عضویت درهر کانون وکلا در امریکا گذراندن امتحان مسولیت حرفه ای در ایالات مختلف است در این امتحان سه دسته سوال مطرح می شود. سوالات مربوط به رفتار حرفه ای وکلا , سوالات مربوط به رفتار حرفه ای قضات و سوالات مربوط به سهل انگاری در انجام حرفه قضایی.(۲)

   کانون وکلای دادگستری ایالتی

     هر ایالتی دارای کانون وکلای مستقل است بعضی از ایالات دارای کانون انحصاری می باشند. بدین معنی که فقط اشخاصی می توانند در آن ایالت وکالت کنند که عضو کانون وکلای دادگستری آن ایالت باشند مانند کانون وکلای ایالت کالیفرنیا. اعضای کانون باید حق عضویت بپردازند. (۳)

کانون وکلا در این کشور چه در سطح محلی و ایالات و چه در سطح ملی کانون وکلای امریکا نامیده می شود. یکی از مسولیت های این کانونتنظیم رفتار حرفه ای وکلاست و یکی دیگر از اموری که این کانون به آن می پردازد این است که به بخش های عمومی در مورد نقش و حاکمیت قانون در جامعه امریکا و در خارج می پردازد و چنانچه وکیلی مورد آزار و اذیت یا تهدید قرار گیرد از آن حمایت میکنند و چنانچه وکیل در خارج از امریکا مورد آزار و اذیت قرار بگیرد با مسولین دولتهای خارجی جهت حمایت از وکیل مورد نظر ملاقات یا مکاتبه     می نماید.(۱)

     جهت اخذ پروانه وکالت در امریکا علاوه بر گذراندن امتحانات شرط تابعیت نیز وجود دارد یعنی شخص داوطلب باید تبعه امریکا بوده و در یکی از ایالات آن کشور اقامت داشته باشد و دارای صلاحیت اخلاقی نیز باشد. تشخیص این صلاحیت در ابتدای امر با کمیته منتخب کانون وکلا و در صورتی که فرد تقاضای تجدید نظر نماید با دادگاهی است که داوطلب می خواهد در آنجا وکالت نماید.(۲)

     تعداد وکلا در این کشور در سال ۷۹ بیش از نهصد هزار نفر بوده است .(۳)

  1. دکتر صفایی حسین , حقوق ایالات متحده امریکا , ص۸۳
  2. مجله کانون وکلای دادگستری مرکز , چاپ توکل, دوره جد ید شماره ۸, تابستان ۸۱ , ص۹۴
  3.  //   //     //         //         //       //     //     //     //     //   //     //   //     ص ۹۲

نقش اساسی وکیل در این کشور جلوگیری از اختلافات و در صورت لزوم حل مسئله از طریق سازش است. هیچ قائده ای وکلا را از تشکیل شرکت و فعالیت دسته جمعی منع نمی نماید ولی اکثر وکلا در امریکا به تنهایی کار می کنند.

     از بین وکلایی که بصورت شرکتی کار می کنند اغلبشان شرکت دو نفره دارند که یکی از دو نفر وکیل دفتر است و پاسخگو می باشد و به مطالعات حقوقی می پردازد و نفر دوم نیز وکیل دادرسی است که در جلسات دادگاه شرکت می نماید.(۴)

     برخی دیگر از حقوقدانان در تهیه اوراق و لوایح تخصص می یا بند. عده کثیری نیز به امور غیر ترافعی می پردازند و مانند سر دفترداران و مشاوران مالیتی به کار می پردازند. عده دیگری نیز در ادارات یا موسسات اختصاری خصوصی یا دولتی مشغول بکار می گردند.(۵)

     مقررات انتظامی حرفه ای

     این مقررات مجازاتهایی هستند که در مورد وکلایی که قواعد اخلاق مربوط به حرفه وکالت را رعایت ننموده و اعمال بر خلاف شئونات حرفه وکالت مرتکب شوند اعمال می شود. اغلب کانون های اداری دادگاههای انتظامی جهت رسیدگی به تخلفات وکلای دادگستری هستند و آراء صادره از سوی این دادگاهها قابل تجدید نظر در عالی ترین دادگاه ایالت می باشد. کانون ها می توانند در صورت لزوم مجازاتهایی که حد اکثر آنها لغو پروانه وکالت باشد برای وکلای خاطی درنظربگیرد.(۶)

  1. مایکل پارنز , مد یر اجرایی کمیته کانون وکلا, مصاحبه د ر نشریه رسالت باعنوان حرفه وکالت .

معضلات و آزار وکلا در امریکا تاریخ ۷/ ۹/ ۷۹

  1. دکتر صفایی حسین,حقوق ایالات متحده , ص ۸۲
  2. مایکل پارنز , منبع ذکر شده
  3. دکتر صفایی ,منبع ذکر شده ,ص ۸۵
  4. //       //       //   //   //     //   //

     علاوه بر قواعداخلاقی در امریکا وکلا تابع قوانین رسیدگی در دادگاهها,قوانین ایالتی و مقررات ایالتی و محلی مربوط به تشکیل دادگاهها       می باشند.

     اختیارات موکل

     کلیه تصمیمات مهمی که در وضع حقوقی پرونده موثر است توسط موکل اتخاذ می شود بطور مثال اینکه پرونده توسط قاضی رسیدگی شود یا در حضور هیئت منصفه در دعوای جزایی یا اقرار به ارتکاب جرم.

     اختیارات وکیل

     تصمیماتی که در مورد روش تعقیب پرونده می باشد با وکیل است و         می توانیم موارد زیر را بعنوان مهم ترین اقدامات بیان کنیم :

     اعلام به موقع اعتراضات وارد بر رسیدگی , انتخاب شهود , انتخاب و ارائه انواع دلایل, باز جویی مستقیم و غیر مستقیم از شهود.(۱)

     حق داشتن وکیل در آ د ک درامریکا

تکامل آئین دادرسی کیفری اعم از مرحله باز پرسی و تحقیقات و مرحله رسیدگی دادگاه خیلی بیشتر و قوی تر از تکامل قانون مجازات است و دلیل آن نیز تضمین حقوق دفاعی متهم و رعایت همه جانبه آن است از مجموعه آئین دادرسی یکی از مسائل آن یعنی شرکت وکیل در مرحله تحقیقات را مورد بررسی قرار می دهیم.

     در ایالات متحده موضوع تحقیق و دادرسی را توأم ساخته اند بطوری که بازجویی و باز پرسی از متهم و گواهان و کار شناس و غیره در دادگاه و بصورت علنی و عمومی و تدافعی با شرکت وکیل مدافع و دادستان به عمل می آید که در تمام جریان آن قاضی و هیئت منصفه حضور دارند و حکم هم در پایان رسیدگی بلافاصله پس از اظهار نظر هیئت منصفه از طرف دادگاه صادر و اعلام می گردد.

     در این کشور حق داشتن وکیل در مراحل تحقیق توسط دیوان عالی این کشور ذکر گردیده است. این دیوان چند اصل را بوجود آورده است که ذیلا” آنها را بیان می داریم:

     ۱٫ حق انتخاب وکیل در همه مراحل دادرسی کیفری تا آنجایی که حقوق اساسی فرد در معرض خطر است سرایت دارد. می توان باز جویی تحت نظر , تحقیقات ابتدایی یا محاکمه را از این جمله دانست.(۲)

     ۲٫ حق انتخاب وکیل در همه دعاوی کیفری حتی جرایم کم اهمیت که مجازات آن حبس است نیز اعمال می شود .(۱)

     ۳٫شخصی که از متهم بازجویی می نماید مکلف است حق انتخاب وکیل را به اطلاع متهم برساند و به وی اخطار نماید که در صورت عدم توانایی مالی حق درخواست تعیین وکیل را دارا می باشد.(۲)

     در این کشور متهم دارای حق سکوت و داشتن وکیل می باشد که این موضوع قبل از بازجویی به متهم اعلام می شود. (۳)

     در این کشور وکیل کلیه اختیاراتی را که در مرحله رسیدگی قطعی در دفاع از موکل خود دارد در مرحله بازجویی و تحقیقات مقدماتی نیز دارا می باشد. ضمنا” وکیل می تواند شهود و ادله خود را به شخصی که تحقیق می نماید ارائه نماید.(۴)

     رسیدگی در امور کیفر و بموجب قانون اساسی این کشور بصورت علنی است.(۵) همچنین دادرسی در این کشور بصورت تدافعی و شفاهی است.(۶)

۱٫ مجله کانون وکلا ,چاپ توکل , شماره ۸ جد ید , تابستان ۸۱ , ص ۱۰۰- ۱۰۱

   ۲٫موذن زادگان حسنعلی , رساله دکترا با موضوع حق دفاع متهم در آئین دادرسی کیفری , دانشگاه تربیت مدرس , خرداد ۱۳۷۳     ص ۱۸۵

     وظایف وکیل

  1. یکی ازوظایفی که یک شخص به عنوان وکیل دارد این است که در حفظ اسرار موکل خود کوشا بوده و آن را در اختیار شخص ثالث قرار ندهد. این وظیفه دررویه های قضایی کشور هایی که دارای حقوق کامن لا میباشند ذکرگرد یده و به عنوان اصل وقاعده حرفه وکالت تثبیت گردیده است .(۱)

       ۲٫ وکیل مدافع مشغول به وکالت نمیتواند شغل دیگری داشته باشد یا تجارت

کند. البته این اصل استثنائاتی را نیز شامل میشود من جمله اینکه وکیل می تواند

نماینده مجلس شود یا اینکه به امر روزنامه نگاری یا سخنرانی بپردازد ویا استاد

دانشگاه باشد.(۲)

       ۳٫وکلا حق دارند عنوان خود را در دفاتر راهنما در مقابل شماره تلفن دفترشان ذکر کنند اما در برابر شماره تلفن منزلشان نباید عنوان وکیل دادگستری آورده شود. همچنین وقتی مقاله ای می نویسند یا مصاحبه ای می کنند باید یا اسمشان ذکر شود یا عنوانشان و ذکر هر دو مورد ممنوع است .(۳)

     ۴٫ وکیل در مورد موضوعی که در آن دخالت داشته نباید مصاحبه مطبوعاتی انجام دهد . همچنین وکیل نمیتواند برای بالا بردن اعتبار خود در روزنامه ها و مجلات عکس خود را در حالت دفاع یا با لباس مخصوص وکالت چاپ کند.(۴)

     ۵٫وکیل بایدمورد وکالت را به نحو احسن انجام دهد وجزء کاری که به او واگذار گردیده عملی را انجام ندهد. برای انجام این عمل نباید هیچ گونه کوتاهی بکند وتمام تلاش خود را جهت تحقق خواسته موکل انجام دهد. (۵)

     ۶٫وکیل باید صورتحسابی از کارهایش تهیه و به موکل ارائه نماید. در صورت امتناع از این کار موکل می تواند بر علیه وکیل اقامه دعوی نماید . دعوی مطروحه از سوی موکل Action mandati directaنامیده میشود. (۱)

   ۷٫ وکلا در این کشور ها بدون توجه به نتایج نا مطلوبی که عمل آنها ممکن است برای خود شخص یا هر شخص دیگری داشته باشد به دفاع می پردازند واز هیچ مسئله ای نگران نمیباشند ودر این مورد کاملا” مستقل عمل می نمایند.

   ۸ . در دفاع از موکل نباید موضوع زیاد بودن یا کم بودن حق الوکاله را در نظر بگیرند وباید برای احقاق حق تمامی موکلین تلاش و سعی خود رابنمایند.

     ۹٫ وکلا باید نزاکت و احترام را در محاکمات و در جلسات دادگاه رعایت کنند ولی به هیچ عنوان نباید کاری انجام دهند که دادگاه مرتکب خطا یا اشتباه شود. همچنین به هیچ عنوان نباید دادگاه را اغفال نمایند.

آئین رفتارحرفه ای دردادگاه کیفری بین المللی

     در این دادگاه مقرراتی طی چند ماده برای وکلا وضع گردیده است که بطور خلاصه آنها را بیان میکنیم :

درماده یک این مقررات کلمات موکل ,وکیل ,دادگاه ,دستور العمل   بیان گردیده است . اینک به شرح هر یک از آنها میپردازیم .

الف – موکل

((موکل به متهم ,مظنون ,بازداشتی ,شاهد ,شاکی خصوصی یا سایر اشخاصی که برای آنها وکیل تعیین میگردد تا در دادگاه دفاع نماید اطلاق میشود .)) (۱)

ب- وکیل

((وکیل به هر شخصی اطلاق میگردد که در زمینه حقوق بین المللی یا کیفری و شیوه دادرسی صلاحیت داشته باشد ووکالتنامه خود را در دفتر دادگاه ثبت کرده باشد و برای وکالت از سوی موکل منصوب گردیده باشد .)) (۲)

ج – دادگاه

دادگاه عبارت است از دادگاه کیفری که از سال ۱۹۹۸ و بوسیله سازمان ملل و کنفرانس مربوط به ایجاد دادگاه کیفری بین المللی ایجاد گردیده است . (۳)

د- دستور العمل

منظور ازدستورالعمل ,دستورالعمل در خصوص نصب وکیل مدافع است .

علاوه بر مفاهیم فوق مقرراتی نیز بصورت زیر وضع گردیده است .

۱٫وکیل باید راز دار بوده و کلیه اطلاعاتی را که درمورد   موکل خود بدست آورده حتی پس از پایان امر وکالت نزد خود نگه دارد

۲٫د وکیل اطلاعاتی را که بصورت محرمانه به وی سپرده شده است نباید نزد هیچ شخصی افشاء نماید . همین طور این گونه اطلاعات را نباید به زیان موکل خود یا به سود موکل دیگری یا به سود شخص خود باز گو نماید .

۳٫ وکیل باید موکل را از وضعیت پرونده مطلع سازد ومسئولیت شخصی اجرای دستورات موکل را بر عهده بگیرد و برای حمایت از موکل با جدیت دفاع نماید ووظایف محوله را به بهترین نحو انجام دهد مگراینکه وکالت وی فسخ شود .(۱)      ۴٫ وکیل نباید به عنوان گواه حضور پیدا کند و نیز نباید دادگاه را فریب داده یا           آگاهانه جهت گمراهی دادگاه اقدام نماید وازارتباط با موکل دیگری خودداری نماید مگر با کسب اجازه از وکیل طرف مقابل (۲)

۵٫وکیل باید از همکاران ,کارمندان و هر شخص دیگری که توسط وکیل در جریان انجام وظایف حرفه ای برای موکل تعیین شده باشد بخواهد که همان تعهد   راز داری که قبلا” ذکر گردیده رعایت کند . (۳)

   ۱) مجله کانون وکلا ,شماره ۱۷۸ و۱۷۹ ,ص ۲۴۸

   ۲)   //     //     //     //       //     //       //   //

     ۳)   //     //     //     //       //     //       ص ۲۵۲

     مقررات مربوط به قبول پرونده

         در انگلستان وکیل مدافع باید دفاع از هر پرونده ای را در دادگاههایی که در آنها بکار اشتغال دارد بپذیرد. باید خاطر نشان ساخت که موضوع آزادی انتخاب وکیل در مورد قبول وکیل یا عدم قبول پرونده درانگلستان با توجه به مطلب فوق محدود می باشد. این قائده در سال ۱۷۹۲ وضع گردیده است. سیستم قضایی این کشور به دو دلیل زیر اصل اختیاری بودن قبول دعاوی را رد کرده است:

     اول اینکه مراعات این اصل می تواند برای وکلا بهانه ای برای فرار از انجام وظیفه و دفاع در دعاوی باشد.

     دوم اینکه در نتیجه مراعات این اصل این وضع پیش می آید که شورا از وظیفه وکالتی خود دست برداشته و به تکالیف قضایی دادگاهها دست درازی کند.

     این قائده استثنائا تی به شرح زیر دارا می باشد :

     ۱- زمانی که وکیل در دستگاه قضایی دارای شغل باشد.

     ۲- زمانی که وکیل احساس می کند که شخصا” با قبول پرونده در تنگنا قرار می گیرد و این در دو مورد است و آن زمانی است که از محل دیگری اطلاع از پرونده دارد و این اطلاع به سبب این موضوع است که قبلا” وکیل را به عنوان معتمد دانسته اند و اظهاراتی نزد او نموده اند و دیگر اینکه قرابت و دوستی با یکی از طرفین دعوی داشته باشد.

     شهرت حرفه

     در کانون وکلا مسائلی مطرح می شود که مهم تر از همه مسئله شهرت حرفه ای است همان طور که کسب و نگهداری یک شهرت شخصی خوب مستلزم دقت و رفتار مناسب است یک شهرت خوب حرفه ای نیز برای کانون و برای عموم وکلا مستلزم انتظاراتی است یا به عبارتی دیگر شهرت کانون وکلا یک امری است ترکیب شده از شهرت حرفه فرد فرد وکلای تمام مملکت ولی به معنی دیگر یک چیز کا ملا” متفاوت است زیرا ممکن است یک شخص به عنوان وکیل عالی ترین شهرت ها را بدست بیاورد. در عین حال ممکن است شهرت دسته جمعی وکلا مزبور در درجه پایین تری قرار گرفته باشد.(۱)

و مقررات این سازمان را به تصویب برسانند و هدف آن تحکیم مبانی قضایی و صلح بین المللی در سایه قانون و عدالت در تمام جهان بوده است.(۱)

     این کنگره در ۱۸ اکتبر با شرکت نمایندگان کانون وکلا ۲۲ کشور تشکیل گردید و اساس نامه این مجمع که طرح آن تهیه شده بود مطرح گردید. انجمن دوم در ۱۷ فوریه ۱۹۴۷ در نیویورک تشکیل گردید تا نظریات قطعی اعضاء نسبت به طرح اساس نامه کنگره بین المللی کانون وکلا دادگستری جهان برسد حق عضویت هر کشور یکصد دلار بوده است البته هر وکیل دادگستری شخصا” با ارسال سالی ۵ دلار می تواند عضو این انجمن شود. در ابتدای امر وکلا ۳۵ نفر خواهان عضویت در این مجمع بودند بعد از آن محل آن به لاحه پایتخت هلند تغییر نمود که در ماه اوت جلساتی در آنجا تشکیل گردیده و نمایندگان برزیل , لیبریه , شام , فرانسه ,اتریشی , عراق , هلند و امریکا جزء هیئت رئیسه جلسات بودند و مذاکرات به زبان فرانسه و انگلیسی و اسپانیولی

     سازمانها و انجمن های وکالتی

      اولین کنگره بین المللی

     امریکا در سال ۱۹۴۶ و در روز ۱۸ اکتبر نمایندگانی را از کانون های مختلف در سراسر دنیا دعوت نموده تا در کنگره ای برای تشکیل کانون بین المللی بوده است و ۱۸ کمیسیون تشکیل گردیده که کمیسیون اول راجع به تکامل تدریجی حقوق بین الملل بوده , کمیسیون دوم راجع به مهاجرت و تابعیت

    ۱٫ وکیل دادگستری تالبوت اسمیت , ترجمه حمید وارسته, چاپخانه شفق , تبریز, ۱۳۴۵

, کمیسیون سوم اداره امور قضایی , کمیسیون چهارم راجع به حقوق بحری , کمیسیون پنجم حقوق بین الملل هوایی , کمیسیون ششم ترتیب قضایی و شرایط قبول به خدمت.

     خلاصه مقررات و تشکیلات این سازمان عبارت است از : استقرار روابط دوستانه بین وکلا عالم

     سعی در پیشرفت علوم قضایی و اصلاحات لازمه و سعی در تکمیل حقوق مقایسه و وحدت قوانین و کمک به نشر معرفت قضایی و اطلاع از روشهای قانونی و قضایی کشورهای مختلفه و مساعدت به استقرار قانون وتمرکز آن در حوزه های قضایی و مساعدت با سازمان ملل متفق و مقاصد آن و سعی در ایجاد محکمه بین المللی برای عدالت و برای محاکمه کسانی که به عالم بشربت خیانت نموده اند.(۲)

     سومین کنگره بین المللی مشاغل قضایی در لندن

     این کنفرانس از روز دوشنبه ۱۹ ژوئیه تا پنجشنبه ۱۶ ژوئیه ۱۹۵۰ ادامه داشت.(۳) در حدود ۱۴ کمیسیون تشکیل گردیده که هر کمیسیون در یکی از موضوعات زیر بحث می نموده است.حقوق بین الملل جزایی , ثبت علائم صنعتی, تعارض قوانین , حقوق تطبیقی , جرائم جنگ , معاضدت قضایی , وحدت اجرای قوانین , عدالت بین المللی و غیره.

۱٫ www. Ghavanin . com

۲٫

۳٫ مجله کانون وکلا, شماره ۲۰ و ۲۱ و ۲۲ , ص۶۸

     سازمان های وکالتی

     از جمله سازمان های بین المللی که بوسیله وکلای دادگستری در زمینه بررسی مسائل حرفه ای تحکیم روابط , مطالعه در موضوعات جدید حقوقی توسعه حکومت قانون , استقلال و آزاذی دفاع , راه حل اصولی در مباحث مطروحه وجود دارد می توانیم اتحادیه بین المللی وکلای دادگستری و انجمن جهانی کانون وکلا را نام ببریم.

     الف- اتحادیه بین المللی وکلا

     این اتحادیه اختصارا” U.I.A نامیده می شود. نخستین بار در ۸ ژوئیه ۱۹۳۷ میلادی در کشور بلژیک تشکیل شده و مطابق قانون خاص آن دولت که انجمن های علمی و بین المللی را اشخاص حقوقی شناخته حقوقی پیدا کرده و رسما” تأسیس یافته است.(۱)

     هدفهای اتحادیه

     ماده اول اساسنامه اتحادیه بین المللی وکلا هدفهای اتحادیه را با تصریح اینکه هیچ نوع جنبه سیاسی ندارد به شرح زیر بیان نموده است.

     الف – کوششی در اعتلاء مقام وکالت و بالا بردن سطح اصول اساسی آن در دنیا و سعی در استقلال در اقدامات و آزادی بیان وکلا به نفع اصحاب دعوی.

     ب – حفظ روابط و مناسبات دائمی بین مجامع وکالتی و کانون های وکلا و اعضای آنها و تقویت و همکاری با آن ها از نظر بین المللی .

     ج – دغاع از منافع مادی و معنوی وکلا

     د – تکمیل و توسعه رشته های مختلف علوم حقوقی

     ه – کوشش در تأسیس مرجع بین المللی قضایی بر مبنای عدالت بین ملتها از طریق موازین حقوقی و به منظور حفظ صلح جهانی.

     طبق ماده ۳ اساسنامهارگانهای رسمی اتحادیه به شرح زیر است:

     الف – مجمع عمومی

     ب- شورا

     ج – دبیر خانه

     د – هیئت رئیسه (۲)

   ب- انجمن های کانون های وکلا

     این انجمن بطور اختصاری I.B.A نامیده می شود و در فوریه ۱۹۴۴۷ بوجود آمده است .(۳) هدف آن پشتیبانی از منشور ملل متحد می باشد.انجمن شامل هیئت های مدیره و یک شورا می باشد ومجمع عمومی آن نیز هر دو سال یک بار

استقلال کانون های وکلا

     موضوع استقلال کانون های وکلا در سرا سر جهان به اندازه ای دارای اهمیت است که سازمان ملل متحد مجمع عمومی سال ۱۹۹۰ و در تاریخ ۷ سپتامبر در تدوین اصول بنیادی آن سازمان به نقش وکلای دادگستری اشاره نموده است.

تشکیل می شود. به تعداد لازم کمیسیون هایی تشکیل می گردد و مسائل مربوطه را طرح و بررسی و نتیجه را به کنفرانس و مجمع عمومی تسلیم می نماید.

  1. مجله حقوق امروز , مقاله دکتر کاتبی, تابستان ۴۵, شماره ۴
  2. مجله حقوق امروز , مقاله دکتر کاتبی , تابستان ۴۵ , شماره ۴
  3. وکالت کاتبی , حسینقلی , تهران ,چاپ دوم , ص ۴۳۹

     استقلال کانون بین المللی دادگستری

     این کانون هر ساله مجمع خود را در یکی از کشور های جهان تشکیل می دهد و مصوباتی در باره شغل وکالت دارد. از جمله آنها در مورد استقلال وکلا می توانیم به مصوبه ۱۹۹۰ نیو یورک اشاره نماییم. در بند شش این مصوبه بیان گردیده است.

     (( وکیل دادگستری مطابق قوانین مصوبه و موازین اخلاقی حرفه ای وظایفش را از ادامه بدون واهمه و با سعی و تلاش در جهت منافع قانونی موکل خود و بدون هیچ مانع و فشاری از سوی مقامات یا مردم ایفاء خواهد کرد.)) (۱)

     بند ۸ نیز بیان داشته است:

     (( هیچ وکیل دادگستری به خاطر مشورت و ارایه طریق قانونی یا به لحاظ نمایندگی و وکالت موکل متحمل مجازات های کیفری , اداری یا مالی نخواهد شد و از این بابت مورد ایذاء و اذیت قرار نخواهد گرفت. )) (۲)

     بند ۱۱ این مصوبه نیز تصریح نموده است که وکلا دارای مصونیت حقوقی و کیفری می باشند .

     (( … وکیل دادگستری برای اظهارات خود که با حسن نیت در مدافعات کتبی و یا شفاهی درقبال هر دادگاه عمومی یا مراجع قضایی اختصاصی و در قبال هر مقام قانونی یا اداری بیان داشته دارای مصونیت کیفری و حقوقی خواهد بود.))(۳)

  1. مجله کانون وکلا , شماره ۱۷۶ , ص ۱۳
  2.  //     //       //     //     //         //   //
  3.    //     //       //     //     //         //   //

معاضدت قضایی بعنوان یکی از راهکارها جهت اجرای عدالت در کل جامعه می باشد. این نهاد به جهت کمک به افراد بی بضاعت یا کم بضاعت در اکثر کشورها بوجود آمده است تا بتوانند با ارائه خدمات حقوقی و تعیین وکیل برای افراد       کم در آمد جامعه راهگشایی جهت اجرای هر چه بیشتر قانون و عدالت در جوامع باشد. در اکثر کشور ها در کانون وکلا, قسمتی بنام معاضدت قضایی وجود دارد که مردم می توانند به آنجا مراجعه و از وکیل معاضدتی استفاده نمایند.انگلستان و امریکا نیز از این قائده مستثنی نبوده و هر کدام دارای قسمت معاضدت قضایی می باشند اینک مختصرا”این تأسیس حقوقی را در کدام از دو کشور مورد بررسی قرار می دهیم :

     الف – انگلستان

     قانون معاضدت ( legal aid advaice ACZ ) در سال ۱۳۴۹ در این کشور به تصویب رسید و به موجب آن بودجه بخصوصی از سوی حکومت در نظر گرفته می شود تا کل حق الوکاله وکیل را پرداخت نمایند. (۱)

     قبل از تصویب این قانون مقرراتی تحت عنوان مقررات فقراء وجود داشت و قسمت معاضدت قضایی زیر نظر دادگاههای بدایت و استیناف قرار داشت.

     در سال ۱۹۲۶ اداره معاضدت قضایی به کانون وکلا مشاور واگذار گردید. در آن زمان وکلایی که قصد خدمت به مردم را داشتند نام خود را در لیستی که برای این منظور تهیه شده بود ثبت می نمودند و هیچ حق الوکاله ای را در یافت نمی کردند.البته دولت مبلغی را به کانون وکلا مشاور پرداخت می نمود که این مبلغ فقط صرف هزینه های اداری دستگاه معاضدت می گردید . افرادی که تقاضای استفاده از وکیل معاضدتی را داشتند به کانون وکلا مشاور مراجعه می نمودند ولی برای استفاده از وکیل معاضدتی باید اثبات می نمودند که در آمد آنها در هر ماه بیش از ۸ پوند نمی باشد و سر مایه ای بیش از ۵۰ پوند نیز ندارند . این قانون مورد اعتراض اکثریت واقع شد و علت اصلی آن نیز این بود که شاید مردم در هفته ۲ پوند در آمد داشتند ولی با مبلغ قادر به پرداخت حق الوکاله تعیین شده از سوی وکلا نبودند و زندگی خود را نیز با این در آمد به سختی می گذراندند به همین منظور موسسات خصوصی جهت کمک به افراد فقیر تشکیل گردید که آنها از قانون تبعیت نمی کردند. بعد از مدتی این موسسات نیز از بین رفتند. در سال ۱۹۳۹ زمانی که جنگ در این کشور وجود داشت مشکلاتی برای سربازانی که در خارج از این کشور بودند بوجود آمد که نیاز مند مشاوره با یک وکیل یا نیازمند داشتن یک وکیل برای امور خصوصی خود بودند به همین علت در سال ۱۹۴۲ طرح معاضدت قضایی ارتشی جهت استفاده سرباز ها از وکیل معاضدتی به اجرا در آمد .(۲)

  1. عدالت در انگلستان , مولف علی خاد م , فروردین ۴۵ , ص ۱۱۸
  2. عدالت در انگلستان , تألیف علی خادم , صص ۱۹۰ – ۱۸۷

     تقسیم بندی وکلا

وکلا در انگلستان به دو دسته تقسیم میشوند .

دسته اول مشاورین قضایی (solicitor )

دسته دوم وکلای مدافع (Barristers)

اینک به شرح مختصری در مورد هر یک از این دسته ها می پردازیم .

                                 سولیسترها

این دسته درزمانهای قدیم قضات شاهی را در مراحل ابتدایی یاری می نمودند       وبطور کلی اموری که خیلی نیاز به تخصص نداشت توسط این عده انجام می گرفت . در بین سالهای ۱۹۳۹ تا ۱۹۷۴ قوانینی برای این عده تصویب گردید.(۱)

انجمن حقوق (law society ) موارد زیر را برای مشاوران حقوقی در نظر       گرفته است :

  1. حق الزحمه مشاوران حقوقی
  2. شرایط عضویت برای افرادی که میخواهند تازه عضو این انجمن گردند
  3. دوره های آموزش و تعلیم کار آموزان
  4. امتحانات مربوط به مشاوران حقوقی
  5. انضباط تمامی افراد مشاور حقوقی (۲)

برای اینکه شخصی بتواند به عنوان مشاور حقوقی شناخته شود باید ۲تا۴ سال نزد یک مشاور حقوقی شرایط عضویت را عمل نماید ,سپس در امتحانات انجمن حقوق نیز موفق گرددو بعد نامش رادر فهرست مشاوران حقوقی ثبت نماید . این افراد گواهی نامه کار دریافت می دارند وگواهی نامه مذکور در هر سال قابل تمدید میباشد .محل استقرار کانون مشاورین در خیابان پشت داد گستری لندن میباشد .همچنین اداره معاضدت نیز در این کانون مستقر میباشد .

             امتحان کانون وکلای مشاور

یکی از خصوصیات کانون وکلای انگلستان این است که برای ورود به شغل وکالت سپری نمودن دوره دانشگاهی نیاز نمیباشد بلکه بدون داشتن مدرک دانشگاهی نیز میتوان وارد این شغل شد البته منوط به موفق شدن در امتحانات کانون وکلا که این خود شرطی بزرگ فرا روی متقاضیان میباشد . (۳)

متقاضی شغل وکالت باید سه نوع امتحان را با موفقیت پشت سر بگذارد . آن سه امتحان عبارتند از :

  1. امتحان مقدماتی مربوط به اطلاعات عمومی
  2. امتحان متوسط در مورد اطلاعات عمومی حقوقی ,نگهداری امانات و وثائق ,حسابداری
  3. امتحان نهایی (۱)

امتحان نهایی نیز به نوبه خود شامل موارد زیر میباشد .

         الف- مالکیت (بطور کلی )

         ب- انتقالات

         ج- آئین دادرسی مدنی ,کیفری ,تجاری

         د- مسائل مربوط به کامن لا و انصاف (۲)

امتحان نهایی که شامل اطلاعات حقوقی است از امتحانات مشکل میباشد .البته افرادی که دارای تحصیلات دانشگاهی باشندیا افرادی که در کانون وکلای مدافع پذیرفته شدهدباشند از امتحان مقدماتی معاف هستند .کسانی که از مدرسه حقوق فارغ ا لتحصیل شده باشند یا با درجه افتخاری ازسایر مدارس دیپلم گرفته باشند یا عضو کانون وکلای مدافع باشند از امتحان متوسط معاف میباشند .

امتحان نهایی را اگر بخواهیم به صورت جزئی تربیان کنیم شامل موارد زیر میشود :

       ۱٫حقوق مالکیت اعم از شخصی و عینی ,اصول و مقررات انتقال مالکیت و طریقه عملی آن

   ۲ .حقوق قرار داد ها

  1. حقوق مربوط به وصایا وامور حسبی متوفی بدون وصیت
  2. حقوق تجارت و شرکتها (۳)

علاوه بر دروس اجباری ذکر شده دو دسته نیز به عنوان دروس اختیاری میباشد .

   دسته اول

       ۱٫آئین دادرسی وحقوق عملی مربوط به دادگاههای صلح

       ۲٫حقوق تعارض قوانین و دعاوی زناشویی

       ۳٫حقوق اداری حکومتهای محلی

       ۴٫حقوق مربوط به مالکیت صنعتی ,اختراع ,علایم تجاری (۴)

   ۱)حقوق انگلستان ,تالیف علی خادم ,فروردین ۴۵ ,صص ۱۴۳و۱۴۴

     ۲)   //     //         //     //   //        //     //     ص ۱۴۴

     ۳)   //     //         //     //   //         //     //     //   //

           دسته دوم

۱٫حقوق عملی دادگاههای شهرستان و امور مربوط به ورشکستگی

۲٫بیع ,حقوق کارگر وکار فرما ,بیع اقساطی ,بیمه ,اجاره ,حمل ونقل کالا وامور مربوط به هتل داری

۳٫حقوق مربوط به کشت ,حمل ونقل دریایی ,بیمه دریایی

۴٫حقوق مربوط به امور آبادانی شهرها ,بیع اجباری در مورد قوانین         توسعه معابر (۱)

               کارآموزی

برای اشتغال به وکالت علاوه بر گذراندن انتحانات انجام دوره کارآموزی نزد وکیل سرپرستی که کمتر از ۵ سال سابقه وکالت به عنوان مشاور نداشته باشد نیز الزامی است .طول مدت کارآموزی ۵ سال میباشد . البته این مدت برای کسانی که دارای مدرک لیسانس باشند به سه سال تقلیل خواهد یافت .این کانون سعی بر آن دارد که افراد فاقد صلاحیت وارد حرفه وکالت نشوند به همین جهت افراد برای حضور در این کانون و اثبات سابقه خوب خود احتیاج به یک معرف دارند .(۲)

این مشاوران میتوانند در ادارات دولتی یا بازرگانی استخدام شوند یا به صورت خصوصی کار کنند . این عده امور مربوط به دادگاههای صلح را انجام میدهند . همچنین تهیه دلایل واحضار شهود مربوط به دادگاههای بالاتر را انجام می دهند ولی حق دفاع در آن دادگاهها را دارا نمی باشند . مشاوران حقوقی در اموری مانند وصیت نامه ,اداره ما ترک ,موضوعات خانوادگی ,انتقال اموال غیر منقول وتنظیم اسنادبه راهنمایی موکلین خود می پردازند .

سولیستر ها و باریسترها از یک نوع مصونیت وحمایت قانونی جهت حفظ اسرار موکلینشان برخوردار میباشند وهیچ مقامی آنان را مجبور به افشاءنمودن رازهاواسرار موکلانشان نمی سازد . (۳)

وکلا در این کشور تحت کنترل کانون وکلا وسایر همکاران خود میباشند یعنی چنانچه عملی را که خارج از شان یک وکیل است انجام دهد از طرف کانون وکلا یا همکاران دیگر خود مورد اعتراض قرار میگیرد .

مقرراتی که به موجب قانون سال ۱۹۷۵ برای سولیستر ها وضع گردیده اعمال خلافی را برای سولیسترها پیش بینی نموده که اعمال خلاف شان وکالت را میتوان از جمله آنها دانست . در صورت بروز چنین وضعیتی وکیل متخلف به جزای نقدی محکوم می شود . (۴)

     کمیته انضباطی

این کمیته از نه عضو تشکیل یافته است .اعضاء این کمیته از بین اعضاءهیئت مدیره کانون وتوسط رئیس کل محاکم استان انتخاب می گر دند . اعضاء حتما”باید از بین وکلای مشاوری انخاب شوند که به شغل وکالت مشغو ل می باشند .درتمام شکایاتی که به این کمیته ارجاع میشود کانون وکلا به عنوان شاکی میباشد و از شان حرفه وکالت دفاع می نماید .نکته دیگری که باید ذکرگردد این است که سایر جرائمی که یک سولیستر انجام میدهد هرچند که خارج از محدوده امور وکالتی باشد قابلیت طرح در این کمیته رادارا میباشد .

مجازاتهایی که توسط این کمیته اعمال مشود را میتوان به صورت زیر خلاصه نمود .

  1. انفصال ابد از شغل وکالت
  2. تعلیق از اشتغال به وکالت
  3. پرداخت غرامت
  4. پرداخت خسارات وارده

تمامی موارد ذکر شده از طریق آگهی به اطلاع افراد خواهد رسید . (۱)

۱)دکتر علی خادم ,منبع ذکر شده ص۱۴۵

۲)مجله وکالت شماره ۲ عنوان مقاله وکالت در انگلستان

۳)دکتر علی خادم ,منبع ذکر شده ,ص۱۴۸

۴) //   //     //     //   //   //     // //

                                      باریسترها(Barristers)

این عده وکلای مدافع هستند وبا موکلین ارتباط ندارند وموکلین ابتدائا”به یک سولیستر مراجعه میکنند و نامبرده در صورتی که وجود یک وکیل مدافع را لازم بداند پرونده را به یک وکیل مدافع ارجاع می دهد .حق دفاع در محاکم منحصرا”به کسی اعطاء میشود که در کانون وکلای انگلستان پذی رف ته شده باشد . چهار کانون به نامهای لینکلن ,اینرتمپل ,میدل تمپل ,گریزاین وجود دارد مجموع این چهار کانون ,کانون وکلای انگلستان را تشکیل می دهند . هر کانون دارای سه دسته عضو میباشد . این اعضاء عبارتند از دانشجویان ,باریستر ها ,اعضاء هیئت مدیره کانون . اعضاء هیئت مدیره دارای مقام عالی قضایی بوده و تعدادآنها بین ۳۵ تا ۷۰ عضو میباشد . از بین اعضاء ذکر شده تعداد ۲۰ نفر عضو افتخاری کانون میباشند . (۲) امور و مسائل مشترک چهار کانون تحت نظارت کمیته مشترکی مورد تصویب قرار میگیرد . امتحانات کانون نیز تحت نظر شورای تعلیم وتربیت صورت می گیرد .

۱) دکترعلی خادم ,منبع ذکر شده ,ص ۱۵۰

۲)   //   //   //     //   //   //   //   ۱۵۳

       شورای کل کانون وکلا

شورایی به نام شورای کل کانون وکلا نسبت به مسائلی مانند استقلال وحیثیت کانون وکلا اتخاذ تصمیم می نماید . این شورا همچنین درمورد تربیت وکلاوبهبود تشکیلات دادگستری ومعاضدت قضایی دخالت ونظارت دارد . شورای کل به کمیته هایی تقسیم گردیده کهاز آن جمله میتوان کمیته معاضدت ,کمیته رفتار شغلی را نام برد .(۱)

کسانی که بخواهند عضو کانون وکلا باشند باید شراط زیر را دارا باشند :

     ۱٫امتحانات کانونرا با موفقیت پشت سر بگذارند

۲٫ دوره مخصوص غذا خوردن را در یکی از کانونها بگذرانند

  1. سن آنها کمتر از ۲۱ سال نباشد
  2. تعرفه مخصوص را به کانون وکلا بپردازند (۲)

مدت کارآموزی در این کانون شش ماه میباشد . کارآموزی تحت سرپرستی یک باریستر انجام می گیرد . پس از گذراندن دوره کارآموزی شخص میتواند به وکالت اشتغال ورزد . (۳)

باریستر ها زمانی که در شهرهای دیگر جهت دفاع از موکلینشان حاضر میشوند یا زمانی از منزل به طرف دادگاه میروند ودر تمام مراحل رسیدگی مصون از بازداشت میباشند . در دادگاه نسبت به آن چیزی که برای دفاع از موکل خود لازم میدانن وبیان میکنند نیز مصون هستند .(۴)

       دستگاه انتظامی وکلای مدافع

موکلین این وکلا حق شکایت از وکیل خود را ندارند هر چند که وکیل حتی در جلسه محاکمه نیز شرکت نکرده باشد . تنها حقی که برای این افراد مفروض است این است که حق الوکاله را از وکیل مسترد نمایند . البته ذکر این مسئله بدین معنی نیست که باریستر ها هیچ گونه مسئولیتی ندارند بلکه درمقابل کانون دارای مسئولیت هایی هستند که موارد زیر را میتوان از آن جمله دانست .

  1. باریسترها حق ندارند موسسه حقوقی تشکیل دهند
  2. باریستر ها حق ندارند جزء کاری که سولیستر ها به آنها ارجاع میدهند کار دیگری قبول کنند .

این مسائل باعث گردید که در کانون وکلا مشاور نیز معاضدت قضایی جهت استفاده مردم عادی بوجود بیاید . البته در این زمان بودجه مخصوصی از طرف دولت در نظر گرفته شده بود تا به وکلا حق الوکاله پرداخت شود .

در سال۱۹۴۴ کمیته ای تشکیل گردید و معاضدت قضایی را جزءخدمات عمومی دانست . این امر مورد مخالفت قرار گرفت ومخالفین پیشنهاد نمودند که اعطای وکیل معاضدتی زیر نظر قضات یا کانون وکلا اداره شود . نهایتا”به موجب قانون سال ۱۹۴۹ اداره امور معاضدت به کانون وکلا مشاور واگذار گردید . (۱)

جزئیاتی که در قانون ذکر نگردیده بود به موجب آئین نامه ای از سوی کانون وکلا تهیه گردید . به موجب این آئین نامه انگلیس به۱۲ ناحیه تقسیم بندی شد . هر ناحیه دارای یک کمیته بنام کمیته ناحیه بود واین کمیته ها نیز به نوبه خود به کمیته های محلی تقسیم میشدند . وکلای مشاور و وکلای مدافع اعضای تشکیل دهنده این کمیته ها بودند . افراد جهت مشاوره میتوانستند به این وکلا مراجعه کنند . وکلای معاضدتی ابتدا با افرادمشاوره مینمودند ودر قبال این مشاوره پول در یافت میکردند . اگر مشکل شخص فقط با مشاوره حل نمیشد افراد به کمیته محلی جهت انجام معاضدت مراجعه میکردند . در این کمیته ها دو موضوع مورد بررسی قرار میگرفت . اول اینکه آیا موضوع مطرح شده قابلیت طرح در دادگستری را دارد یا خیر دوم اینکه وضعیت مالی شخص متقاضی چگونه است . اگر شخص بی بضاعت باشد وکیل مجانی در اختیاراو قرار داده میشود و اگر کم بضاعت باشد خود شخص نیز باید تا حدی حق الوکاله را پرداخت نماید . (۲)

مسائل ذکر شده مربوط به امور حقوقی بود. در امور جزایی معاضدت قضایی رایگان است. در کلیه دعاوی ناشی از اهانت و بد گویی و تخلف از تعهد ازدواج معاضدت اعطا نمی گردد.(۳)

   ب- در امریکا

     در ایالات متحده امریکای شمالی تا سال ۱۹۱۴ میلادی مرسوم بود که محاکم برای اشخاص بی بضاعت وکیل مجانی تعیین می کردند ولی پس از آن سیستم دیگری جانشین رویه معمول گردید. به موجب این سیستم دیگر وکیل تسخیری از میان وکلا انتخاب نمی شد. بلکه یک یا چند وکیل بنام مدافع عمومی از طرف قوه مجریه انتخاب و استخدام می شدند و از بهترین و محبوب ترین وکلا در این مورد استفاده می کردند این وکلا ماهیانه حقوق دریافت می کردند و دارای معاونین , کارمندان و منشی بودند. اینان در دفاع از متهمان به عنوان دستیار وکیل مدافع می باشند.این سیستم در بسیاری از ایالتها معمول گردیده است ولی در ایالتهایی که این سیستم برقرار نیست دادگاه وکیل تسخیری تعیین میکند و حق الزحمه آن از طرف دولت پرداخت می گردد.

از سال ۱۹۳۲ حق داشتن وکیل معاضدتی بوسیله اصلاحیه دیوان عالی این کشور قانونی شناخته شد.(۱)

  1. دکتر علی خادم , منبع ذکر شده , ص ۱۹۰
  2.  //     //     //     //   //   //   ص ۱۹۱
  3.    //     //     //     //   //   //   ص۱۹۲

   فهرست کتب

  1. عدالت در انگلستان ,تالیف علی خادم فروردین ۱۳۴۵, تهران
  2. مجموعه مقالات وکالت ,تالیف دکتر حسینقلی کاتبی ,چاپ تهران
  3. حقوق ایالات متحده آمریکا,تألیف دکتر حسین صفایی
  4. نظامهای حقوقی معاصر ,تالیف رنه داوید, ترجمه حسین صفایی , محمد آشوری , نشر دانشگاهی , چاپ دوم ۱۳۶۹
  5. حقوق تطبیقی , تألیف دکتر محمود عرفانی , ناشر انتشارات جهاد دانشگاهی , چاپ دوم , بهار ۶۹
  6. تاریخ تمدن ویل دورانت , ترجمه اسماعیل دولتشاهی , چاپ سوم , ۱۳۷۱
  7. اسرا دفاع , تألیف ژرژ کوهندی , ترجمه ابوالقاسم تفضلی
  8. دیوان عالی ایالات متحده امریکا , تألیف برابرت جی مک کلاسی , ترجمه اسد الله مبشری
  9. وکیل دادگستری و اخلاق حرفه ای , تألیف بهمن کشاورز , تابستان ۸۰
  10. انگلیسی ها در انگلستان , تألیف دکتر حافظ عفیفی , ترجمه احمد فرامرزی , ۱۳۷۷
  11. دیوان عالی کشور امریکا , تألیف جرالد و جانسن , ترجمه احمد شریعت
  12. وکالت , تألیف عبد الرزاق احمد سنهوری , ترجمه د کتر بهرام بهرامی , ناشر روزنامه رسمی , چاپ دوم
  13. شورای دولتی فرانسه , تأ لیف مسعود حیدری
  14. نقش کنگره امریکا در سیاست آ ن کشور , تألیف ابوالقاسم مشیری
  15. حقوق انگلستان , تألیف سی اف پدفیلد , مترجم صفر بیگ زاده , نشر حقوقدان , چاپ اول ۱۳۷۷
  16. تاریخ تمدن ویل دورانت , ترجمه احمد آرام
  17. تاریخ تمدن ویل دورانت , ترجمه ابوالقاسم طاهری , ابوالقاسم پاینده
  18. وکیل دادگستری , تألیف تالبوت اسمیت , ترجمه حمید وارسته , چاپخانه شفق , ۱۳۴۵ , تبریز
  19. حقوق تطبیقی , دکتر پروین , جزوه درسی

فهرست مجلات ونشریات

  1. مجله کانون وکلا شماره های ۱ و ۲۰ و ۲۱ و ۲۲ و ۱۷۴ و ۱۷۵ و ۱۷۶ و ۱۷۸ و ۱۷۹ و ۸ جدید
  2. مجله حقوق امروز , شماره های ۴,۷ ,۹ و ۱۰
  3. مجله وکالت شماره های ۲, ۳, ۵ و ۶
  4. نشریه رسالت ع مورخه ۷/ ۹ / ۷۹
  5. CD نمایه

فهرست سا یتهای اینترنتی

  1. WWW.VEKALAT MAG .COM
  2. WWW.DADGOSTARY.COM
  3. WWW.GHAVANIN.COM
  4. WWW.GOOGLE.COM
  5. WWW.ALL LAW.COM
  6. WWW.IRJF.COM

فهرست پایان نامه ها

  1. رساله دکترا , محقق حسنعلی موذن زادگان ,موضوع حق دفاع متهم در آئین دادرسی کیفری , دانشگاه تربیت مدرس
  2. رساله دکترا , محقق مهدی نقوی , دانشگاه تربیت مدرس
  3. رساله دکترا با موضوع نمایندگی در حقوق ایران , انگلیس و امریکا

فهرست مطالب

فصل ا ول : تعریف وکا لت

معنای لغوی واصطلاحی کلمه وکیل

۱٫ در قران

۲٫ در فرانسه

۳٫ در انگلستان

۴٫ در آلمان

۵٫ در ایران

تعریف وکیل از نظر سیسرون

فصل دوم : تاریخچه وکالت

نگاهی به دوران قدیم

قانون

وکالت در دوران قدیم

سومر

مصر

بابل

آشور

روم باستان

فصل سوم : تقسیم بندی نظام های حقوقی

حقوق رومن وژرمنیک

حقوق کا من لا

حقوق کشور های سوسیالیست

حقوق اسلام

فصل چهارم : حقوق و تشکیلات قضایی انگلستان

حقوق انگلیس

قبل از نورماند ها

بعد از نور ماند ها

دادگاههای انگلستان

دادگاه عدالت

بخش چانسری

دادگاه عالی جزایی

دادگاه استیناف

مجلس لردان

دادگاههای بخش

دادگاههای صلح

دادگاه اطفال

دادگاههای اختصاصی

موسسات شبه قضایی

مروری بر قوانین

قوه مقننه انگلستان

فصل پنجم :حقوق وتشکیلات قضایی امریکا

تاریخچه حقوق امریکا

تشکیلات قضایی ایالات متحده

۱٫ دیوان عالی

صلاحیت دیوان عالی

۲٫ محاکم فدرال

دادگاههای ناحیه ای

محاکم استینافی

فصل ششم : هیئت منصفه

تاریخچه هیئت منصفه

الف- درانگلستان

سیر و تحول تاریخی

هیئت منصفه در دعاوی حقوقی

هیئت منصفه در دعاوی جزایی

ب- در امریکا

فصل هفتم : مدارس حقوق

۱٫ مدارس حقوق انگلستان

۲٫ مدارس حقوق امریکا

فصل هشتم : تاریخچه کانون وکلا

۱٫ فرانسه

۲٫ ایران

۳٫ انگلیس

فصل نهم : وکالت در انگلستان

سابقه وکالت در انگلستان

ترکیب و سازمان شورای عمومی کانون

فعالیت های شورا

اختیارات و وظایف کانون وکلا

آئین دادرسی مدنی

۱٫ دادگاه بخش

دعوای غیابی

۲٫ شاهی

آئین دادرسی کیفری

۱٫ پیگیری از طریق احضاریه

۲٫ پیگیری از طریق باز داشت

آئین دادرسی دادگاههای شاهی

احضار جهت پاسخ به کیفر خواست

تقسیم بندی وکلا

سولیستر ها

امتحان کانون وکلای مشاور

کار آموزی

کمیته انظباطی

باریستر ها

شورای کل کانون وکلا

دستگاه انتظامی وکلای مدافع

فصل دهم : وکالت در امریکا

تاریخچه کانون وکلا

امتحان وکالت در امریکا

کانون وکلای دادگستری امریکا

کانون وکلای دادگستری ایالتی

مقررات انتظامی حرفه ای

اختیارات موکل

اختیارات وکیل

حق داشتن وکیل در ا د ک

فصل یازدهم : قوانین و مقررات حاکم بر وکلا در حقوق کا من لا

وظایف وکیل

آئین رفتار حرفه ای در دادگاه بین المللی

مقررات مربوط به قبول پرونده

شهرت حرفه

سازمانها وانجمن های وکالتی

اولین کنگره

سومین کنگره

سازمان های وکالتی

الف – اتحادیه بین المللی وکلا

هدف های اتحادیه

ب- انجمن های کانون وکلا

استقلال کانون های وکلا

استقلال کانون بین المللی دادگستری

فصل دوازدهم : معاضدت قضایی

الف – انگلستان

ب- امریکا

پاسخی بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *

*

code

قبول پرونده های طلاق , مهریه, نفقه , جهیزیه , حضانت ,اجرت المثل ,اجاره ,قرارداد , بیع ,تنظیم قرارداد , تنظیم دادخواست , محاسبه مهریه به نرخ روز ,شکایت دیه , شکایت از سازمانهای دولتی , دیوان عدالت , انحصار وراثت , قرارداد صلح ,تنظیم وصیت نامه , هبه ,ابقاع ,عقد , اقاله , معوض و ...
  • رزونامه حمایت
  • حقوق نیوز
  • ایسنا حقوقی
  • اخبار قوه قضاییه
  • خبرگزاری میزان
No items.
نظر سنجی

ایا این سایت نیاز شما را مرتفع نموده است ؟

View Results

Loading ... Loading ...
وکیل پایه یک
آمار سایت
  • 1
  • 59
  • 40
  • 609
  • 380
  • 13,974